Thế giới hồi giáo trước các cuộc thập tự chinh: Định dạng cho nghìn năm

Không cần phải ngạc nhiên khi chứng kiến sự chia rẽ trong lòng thế giới Hồi giáo hiện tại. 
  • Thế giới Hồi giáo: Những vết rạn trăm năm2
  • Khi các cô gái Hồi giáo dũng cảm trở thành người mẫu
  • Vai trò của cử tri Hồi giáo trong Ok986.com Bản Cao Cấp ở Indonesia

Ngay từ khi mới xuất hiện để áp đặt quyền lực lên cả một dải Trung Đông - Bắc Phi - Nam Âu, ngay trên đỉnh cao của sự hùng cường, đế quốc Hồi giáo nguyên thủy cũng đã kịp tiềm ẩn những hiềm khích và mâu thuẫn rất khó phai nhạt. Chúng luôn tồn tại âm ỉ, và chỉ có thể được tạm xếp lại khi phải đối diện với những kẻ thù chung hùng mạnh.

Vũ bão đường chinh phạt

Năm 622 được xem là năm thứ nhất (năm 1) trong lịch Hồi giáo. Đó là năm mà người sáng lập tôn giáo này - Giáo chủ Mohammed - được một nhóm người hành hương mời đến Yathrib, chính thức có được trung tâm truyền giáo đầu tiên sau những quãng thời gian dài lận đận (thậm chí đã từng bị chế nhạo, cô lập và phải rời khỏi thành phố lớn Mecca).

Yathrib đổi tên thành Al Medica. Và chỉ tám năm sau, Mohammed đã đủ thực lực để từ đây dẫn quân trở về Mecca. Ông vứt bỏ mọi tượng thần trong đền thiêng Kaaba, trừ một phiến đá đen mà ông thừa nhận tính thiêng liêng trong tôn giáo của mình.

Binh sĩ nhà Umayyad.
Binh sĩ nhà Umayyad.

Hai năm sau, năm 632, Mohammed qua đời. Song, vào thời điểm đó, một nửa thế giới Arab đã cải đạo theo Hồi giáo. Trong vòng một thế kỷ sau đó, đế quốc Hồi giáo mà ông sáng lập sải những bước chinh phạt khắp Địa Trung Hải. Những  đoàn quân ấy tiến chiếm  cả dải Bắc Phi, đánh sang tận Ấn Độ. Quân đội của Charles Martel phải chiến đấu với họ ngay trên đất Pháp. 

Đế quốc Đông La Mã (Byzance) liên tiếp phải chống đỡ với họ để tồn tại. Và phải đến năm 1492, bán đảo Iberia (Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ngày nay) mới hoàn tất quá trình tự giải phóng mình khỏi ách thống trị của Hồi giáo (Reconquista).

Trong tiến trình ấy, Syria và Ba Tư (Persia - Iran ngày nay) bị tiến chiếm gần như cùng một lúc, một cách dễ dàng, trong thập niên sau khi Mohammed mất. Syria, vốn thuộc Byzance, đã trở cờ bởi chán ngấy những xung đột giữa các giáo hội Thiên Chúa giáo. 

Trong khi đó, Ba Tư đã suy yếu quá nhiều. Đầu tiên, hải quân Arab Hồi giáo chiếm Alessandria (Ai Cập) - quân cảng quan trọng bậc nhất của Byzance. Có được bàn đạp này, họ liên tiếp tiến đánh các đảo Chypre, Rhodes, sang miền nam Ý, rồi vượt Địa Trung Hải đánh xuống Bắc Phi, chiếm cả Carthage (Tunisia ngày nay, thuộc địa quan trọng hàng đầu của Đế quốc La Mã) vào năm 698.

Năm 711, quân đội Hồi giáo băng qua eo biển Gilbralta, bắt đầu xâm lăng Tây Ban Nha. Năm 725, sau khi áp đặt ách thống trị của mình lên toàn bán đảo Iberia, quân tiên phong của họ vượt qua rặng Pyrenee (ranh giới tự nhiên giữa Tây Ban Nha và Pháp bây giờ). Bảy năm sau, họ chạm trán với quân của Charles Martel ở trận Tours.

Trước đó, từ Ba Tư, quân Hồi giáo cũng liên tục hướng về phía Đông, đến tận Ấn Độ, thiết lập một vương triều tại miền Bắc nước này, rồi tiếp tục bành trướng đến sát biên thùy phía Tây của Trung Quốc. Đồng thời, từ Ai Cập và Bắc Phi, các đoàn quân chinh phạt cũng tiến xuống tận những hoang mạc ở Trung Phi. 

Đó thực sự là một đế chế cường thịnh, đầy sức sống với lãnh thổ bao la trải rộng trên ba châu lục, đủ sức uy hiếp mọi thiết chế quyền lực hùng mạnh nhất thời bấy giờ. Đặc biệt, phát xuất từ Trung Đông, văn hóa Hồi giáo ngay từ lúc lọt lòng đã kế thừa truyền thống cũng như các thành tựu rực rỡ của những nền văn minh lớn như Lưỡng Hà hay Ba Tư. 

Từ đó, ở cả triết học, y học, thi ca, kiến trúc, mỹ thuật cũng như nhiều loại hình Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 - Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 khác, văn minh Hồi giáo đều có những bước phát triển vượt bậc, ghi dấu trong lịch sử văn minh nhân loại. 

Các chữ số Arab mà chúng ta sử dụng hiện tại là một thí dụ, nhưng hơn thế, văn minh Hồi giáo còn được xem là sự lưu giữ, bảo vệ và phát huy các thành tựu cổ đại của văn minh phương Tây, khi những thành tựu đó bị chối bỏ và xem là "tà đạo" trong "đêm trường Trung cổ Thiên Chúa giáo" ở châu Âu. 

Mầm chia rẽ trong thời cực thịnh

Vấn đề là, cũng không khác là bao so với rất nhiều định chế quyền lực kim cổ từng hiện diện trong dòng chảy lịch sử loài người, đế quốc Hồi giáo sớm bộc lộ những nguy cơ phân rã ngay trên đỉnh cao hưng thịnh. Và những vết rạn ban đầu ấy, theo thời gian, hằn sâu thành những hố thẳm rất khó lấp đầy trên bản đồ địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá của thế giới hiện đại.

Chúng ta đang nói đến sự hình thành hai hệ phái lớn tương đối bất khoan dung đối với nhau: Sunnite (có nghĩa là Chính thống) và Shiite (hoặc Shia - Hệ phái). Hai khái niệm này xuất hiện ngay sau khi Mohammed qua đời. Chúng liên quan trực tiếp đến vấn đề lựa chọn người kế vị của ông.

Những đoàn quân chinh phạt của đế quốc Hồi giáo.
Những đoàn quân chinh phạt của đế quốc Hồi giáo.

Một cách ngắn gọn, sau những tranh cãi nảy lửa bởi Mohammed không chính thức chỉ định người kế vị mình (Khalif, hoặc Caliph), những trưởng lão quan trọng của Hồi giáo đầu tiên không thuộc gia đình của Mohammed được chọn làm Khalif. 

Đa số giới tín đồ ủng hộ họ, và những người này chính là phái Sunnite - hệ phái lớn nhất của Hồi giáo. Những người thuộc Sunnite cho rằng chỉ cần là người công chính, luôn hành xử theo lời dạy của kinh Quran cũng như những lời răn của Mohammed để lại là đủ điều kiện để được bầu làm Khalif.

Song, đến năm 656, khi Khalif thứ ba bị ám sát, nhóm Shiite lên tiếng. Đó là nhóm tín đồ ủng hộ Ali - con rể của Mohammed. Họ bác bỏ tính hợp pháp của các Khalif trước, bởi họ cho rằng trong lần hành hương cuối cùng đến Mecca trước khi qua đời, Mohammed đã chỉ định  Ali làm người kế vị, đại diện cho mình.

Năm 656 ấy, Ali lên ngôi Khalif. Cũng năm ấy, cuộc nội chiến đầu tiên trong lòng thế giới Hồi giáo bùng nổ. Năm 661, Ali bị ám sát. Ngôi Khalif thuộc về dòng họ Umayyad trị vì tại Damas, mở ra một giai đoạn thịnh trị đến tận năm 750. 

Suốt thời gian ấy, phái Shiite không nguôi nung thù nấu hận. Họ rút về miền Nam Iran hiện nay, OK9 đã banh căn cứ. Năm 750, vị đại diện cuối cùng của dòng họ Umayyad bị giết, cùng 90 người trong gia đình. Người chủ mưu - Abu I Abbas - không thuộc Shiite, nhưng lại có dây mơ rễ má về huyết thống với gia tộc Mohammed. Ông dời đô về Baghdad, nghĩa là từ bỏ miền địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá ở trung tâm đế quốc.

Sau lưng ông, những thế lực cát cứ bắt đầu trỗi dậy. Ở cực Tây đế quốc, các hậu duệ của dòng Umayyad OK9 đã banh vương quốc cho riêng mình tại Cordova (Tây Ban Nha), và cũng tự xưng là Khalif. 

Các tiểu quốc Hồi giáo riêng rẽ khác xuất hiện tại Morocco hay Tunisia. Đến thế kỷ thứ X, một triều đại Shiite kiến lập kinh đô tại Cairo (Ai Cập), cũng đường hoàng xưng hiệu Khalif. Ở Ba Tư hay ở Syrie, các thiết chế đối nghịch cũng lần lượt xuất hiện. Và năm 1055, tại chính Baghdad, dù Khalif còn đó, nhưng quyền lực đã lọt vào tay sắc dân Seljuk (gốc Thổ Nhĩ Kỳ).

Nói như nhóm tác giả Crane Brinton (Đại học Harvard), John B.Christopher (Đại học Rochester) và Robert Lee Wolff (Đại học Harvard) của cuốn Văn minh phương Tây, "sự phức tạp của các miền lãnh thổ cũng như dân cư tại các vùng đó, cùng sự lủng củng trong nội bộ khiến người Arab không thể thành lập một đế quốc thống nhất theo đúng nghĩa". 

Hơn thế, truyền thống du mục cũng ngăn cản sự kết nối và gắn bó của họ. Cuối cùng, những khác biệt về ý niệm tôn giáo cũng như tính chính thống khoét sâu thêm các mâu thuẫn.

Phân bố các quốc gia Hồi giáo trên thế giới.
Phân bố các quốc gia Hồi giáo trên thế giới.

Và bởi vậy, hiện tại, dù cùng theo một tôn giáo, dù từng có thời điểm tạm được thống nhất với nhau dưới lá cờ của đế quốc Ottoman, và dù từng cùng hết sức vất vả để tìm kiếm độc lập sau hai cuộc Đại chiến Thế giới, nhưng Saudi Arabia (Shiite), Iran (Sunnite) và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn xem nhau là các kình địch. Mối hiềm khích giữa những cường quốc hàng đầu thế giới Hồi giáo ấy vẫn đang hằng ngày tác động đến định dạng của thế giới Arab ở Bắc Phi - Trung Đông…

* Dòng Shiite có nhiều nhánh, phát triển mạnh tại các quốc gia Iran, Iraq, Bahrain, Azerbaijan, Liban, Ấn Độ và Pakistan. Họ xem các Khalif trước Ali đều là bất hợp pháp. Để chống lại những người Sunnite, trong lịch sử, các Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K Shiite lại thường "dễ dãi" với người ngoại đạo cũng như các tín điều hơn.

* Dòng Sunnite có bốn trường phái tư tưởng, đều chấp nhận lẫn nhau, nhưng lại tương đối hà khắc đối với chuyện tuân thủ kinh Quran. Saudi Arabia chính là cường quốc dẫn dắt cả hệ phái này, cũng là lá cờ đầu của cả Liên đoàn Arab (AL).

Đông Quân

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.