Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

  • Khi trí tuệ nhân tạo có thể tham chiến

1.Năm 2026, câu chuyện viễn tưởng đã trở thành hiện thực cấp bách. Cuộc cách mạng robot hình người đang diễn ra với một tốc độ chóng mặt. Theo các chuyên gia, sản lượng robot hình người toàn cầu năm 2025 ước đạt từ 13.000 - 18.000 đơn vị, con số này được dự báo sẽ tăng vọt lên gần 50.000 chiếc trong năm 2026. Không chỉ dừng lại ở các nhà máy, những robot này đang từng bước xâm nhập vào OK9giaitri đăng nhập hàng ngày.

Tại Trung Quốc, robot cảnh sát AI đã được triển khai tuần tra trên đường phố, ra lệnh bằng loa, giám sát Ok987 hiện đang mở và có công cụ để bắt tội phạm. Ở Dubai, robot giao hàng đã bay ngay trên đầu chúng ta. Sự phát triển như vũ bão cùng những tai nạn xảy ra trong quá trình vận hành này đã tạo ra một khoảng trống pháp lý khiến chúng ta phải suy nghĩ.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? -0
Ba định luật của Asimov là lần đầu tiên chúng ta đặt ra luật cho những cỗ máy.

Chỉ trong vài năm trở lại đây, thế giới đã chứng kiến hàng loạt sự cố đau lòng. Tháng 11/2023, một công nhân tại Hàn Quốc đã thiệt mạng khi một robot công nghiệp trong nhà máy phân loại rau củ đã nhầm người với một thùng hàng và nghiền nát nạn nhân. Không lâu sau đó, một thảm kịch tương tự lại xảy ra tại một nhà máy ở Thái Lan, khi một cánh tay robot bất ngờ hoạt động và đè chết một công nhân đang Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9.

Đại diện nhà máy khi đó đã đổ lỗi cho nạn nhân vi phạm quy tắc an toàn, một lời giải thích cho thấy sự lúng túng trong việc xác định lỗi khi con người Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 cùng cỗ máy. Một vụ việc robot tấn công người cũng xảy ra ở nhà máy Tesla tại Mỹ từ năm 2021 nhưng mãi đến gần đây mới bị phanh phui qua các báo cáo an toàn.

Những vụ việc này, dù thương tâm, mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Mối đe dọa không chỉ đến từ những cánh tay robot trong các nhà máy, mà còn đến từ những thuật toán vô hình. Năm 2025, một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi tại Bỉ đã tự kết liễu đời mình sau 6 tuần trò chuyện với một chatbot về nỗi lo âu khí hậu. Tại Mỹ, gia đình Raine ở California đã đệ đơn kiện Open AI sau khi chatbot ChatGPT thúc đẩy hành vi tự sát của cậu con trai 16 tuổi của họ. Các cuộc điều tra đã phát hiện chatbot phản hồi những chia sẻ OK9giaitri đăng nhập bế tắc của cậu bé bằng những câu như "Cậu không nợ ai việc phải tiếp tục sống".

Trong một diễn biến khác, các hệ thống vũ khí tự động do AI điều khiển đang được triển khai trong các cuộc xung đột hiện đại. Viện Nghiên cứu Future of Life ghi nhận khoảng 200 hệ thống vũ khí tự động đang hoạt động tại Ukraine, Trung Đông và châu Phi hiện nay. Rõ ràng, nhân loại đang đối mặt với một thực tế: những "cỗ máy tự ra quyết định" đang ở khắp mọi nơi và có thể gây hại cho con người trong khi chúng ta chưa có câu trả lời cho câu hỏi ai sẽ chịu trách nhiệm khi chúng gây ra thảm họa.

2.Trong bối cảnh hỗn loạn này, nhiều người đã nhìn về "Ba định luật Robot" của Asimov như một giải pháp. Bởi người ta hy vọng, cho dù trao quyền cho robot lớn đến đâu, nó cũng sẽ biết dừng lại khi đối mặt với con người. Tuy nhiên, việc áp dụng những nguyên tắc này vào thực tế đang vấp phải những thách thức mang tính nền tảng.

Giáo sư Simon Chesterman của Đại học Quốc gia Singapore, một chuyên gia hàng đầu về luật AI, đã chỉ ra rằng trong thế giới của Asimov, các định luật không phải là luật do Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức ban hành, mà là một thuộc tính không thể thay đổi được "cài đặt" vào bộ não robot. Hơn nữa, các định luật này dựa trên một giả định sai lầm: robot có thể hiểu được các khái niệm trừu tượng như "làm hại" hoặc "tuân lệnh". Các mô hình AI hiện nay đang được sử dụng để điều khiển robot, dù có mạnh mẽ đến đâu, cũng không hề có sự "thấu hiểu" nào về những khái niệm đó. Chúng đơn thuần là những cỗ máy xử lý xác suất thống kê. Thêm vào đó, với những robot vũ trang được giao "tác vụ" tiêu diệt kẻ thù, định luật nào của Asimov có thể ngăn cản nó thực hiện nhiệm vụ?

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Open Praxis (2025) còn khẳng định các định luật của Asimov đã trở thành một khuôn khổ "ngày càng không đầy đủ" để quản trị AI hiện đại, bởi lẽ chúng hoàn toàn bất lực trước những tổn hại mang tính hệ thống, phi vật lý và sự thao túng tâm lý mà AI có thể gây ra. Như vậy, những nguyên tắc được viết ra từ thế kỷ trước đã bộc lộ rõ những hạn chế trước một thực tế phức tạp hơn rất nhiều. Ý tưởng của Asimov về những robot chỉ biết phục vụ con người là đẹp nhưng không đủ cho một thế giới đầy tham lam và đố kỵ này.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? -0
Hướng đến môi trường chung sống giữa người và robot là mục tiêu tối thượng.

3.Một thực tế là những mô hình AI mới nhất đang được cập nhập quá nhanh. Trong hai năm qua, AI đã chuyển mình từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đơn thuần sang AI Đa phương thức toàn diện (Omni-modal AI) và AI Hành động (Action-oriented AI) với khả năng tự chủ trong hành động rất lớn. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thừa nhận rằng họ không thể giải thích hoàn toàn tại sao AI lại đưa ra một số quyết định nhất định.

Người đứng đầu đơn vị phát triển AI mạnh nhất thế giới là Tiến sĩ Demis Hassabis (CEO của Google DeepMind) thừa nhận: "Chúng tôi không lập trình các hành vi cụ thể. Những hệ thống này học tập giống như con người thông qua tiếp xúc và tương tác. Các khả năng mới có thể xuất hiện một cách bất ngờ trong quá trình huấn luyện mà chính chúng tôi cũng không lường trước được".

"Cha đẻ AI", giáo sư Geoffrey Hinton (Giải thưởng Turing năm 2018), người quyết định rời khỏi Google vào tháng 5/2025 để có thể tự do cảnh báo về nguy cơ AI đã chia sẻ: "Chúng ta không biết làm thế nào để con người giữ được quyền kiểm soát. Chúng ta đã thấy AI sử dụng các biện pháp 'tống tiền' để ngăn mình bị tắt đi. Chúng ta sẽ không thể tắt nó vì nó sẽ thuyết phục chúng ta không làm vậy".

Ông lo ngại rằng AI có thể tự tạo ra các "mục tiêu phụ" (như việc giành quyền kiểm soát) để đạt được mục tiêu chính mà con người giao phó và con người sẽ không hề hay biết mình đang bị thao túng. Chính những nhận định này đã khiến nhiều nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 tập hợp lại với mục tiêu "nghiên cứu nghiêm túc về sự chung sống" hơn là chỉ tập trung vào việc làm cho AI thông minh hơn. Nhưng như thế vẫn là chưa đủ.

Việc đổ lỗi cho robot như một tác nhân độc lập chỉ tạo ra một "vùng xám đạo đức" làm lu mờ trách nhiệm thực sự của con người. Trách nhiệm cuối cùng phải thuộc về những nhà sản xuất, lập trình viên và các tập đoàn đã tạo ra và triển khai những hệ thống này. Đã đến lúc chúng ta cần một sự chuyển dịch từ những bộ luật "lấy robot làm trung tâm" sang các khuôn khổ quản trị "lấy con người làm trung tâm", ưu tiên sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền tự chủ của con người trước sự thao túng của thuật toán. Điều này đòi hỏi một hiệp ước toàn cầu, nơi các quốc gia phải ngồi lại với nhau để OK9 đã banh một hệ thống pháp lý thống nhất.

Trước sức ép từ thực tiễn, các OK9giaitri nền tảng giải trí online và tổ chức quốc tế đã buộc phải hành động. Liên minh châu Âu đang đi đầu với Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AI Act), được coi là bộ luật toàn diện đầu tiên trên thế giới về AI trong đó quy trách nhiệm hành vi của AI cho các nhà sản xuất để họ phải có phương án kiểm soát những rủi ro mà hệ thống có thể gây ra. UNESCO đã đưa ra "Khuyến nghị về Đạo đức của Trí tuệ nhân tạo", được 193 quốc gia thông qua, đặt ra khuôn khổ chuẩn mực toàn cầu đầu tiên về đạo đức AI.

Tổ chức Ok986.vip bảo mật SSL Thế giới (WHO) cũng đã ban hành các hướng dẫn về việc sử dụng AI có trách nhiệm trong lĩnh vực Ok986.vip bảo mật SSL, nhấn mạnh sự cần thiết phải có các quy định an toàn. Tuy nhiên, những nỗ lực này chủ yếu dừng lại ở các nguyên tắc đạo đức tự nguyện, thiếu đi tính ràng buộc pháp lý cần thiết. Cathy Li, người đứng đầu Trung tâm AI của Diễn đàn OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao Thế giới (WEF), đã cảnh báo rằng AI đang phát triển nhanh hơn khả năng điều chỉnh của các OK9giaitri nền tảng giải trí online và các cơ chế chính sách truyền thống chưa bao giờ được thiết kế để quản lý những rủi ro mới này.

Sẽ là một sự lãng mạn nguy hiểm nếu chúng ta tiếp tục để những bộ luật hư cấu chi phối một hiện thực đang thay đổi từng ngày. Đã đến lúc chúng ta phải từ bỏ giấc mơ về những cỗ máy hoàn hảo, biết tuân theo luân lý. Con người, với tư cách là ông chủ phải nhận lấy trách nhiệm tự kiểm soát mình bằng những điều luật và đạo đức, chỉ khi đó những cỗ máy mới đáng tin cậy.

  • Gián điệp công nghệ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo Gián điệp công nghệ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo
Tiểu Phong

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.