Thế giới đã thay đổi như thế nào cùng Cái Chết Đen?

Đã từng tàn phá cả vùng Địa Trung Hải và Tây Âu nhưng bệnh dịch hạch chỉ thực sự được mệnh danh là "Cái Chết Đen" khi nó tạo nên những cảnh tượng khủng khiếp vào thế kỷ XIV. Lúc đó, nhờ sự phát triển của ngành Sử học, những ghi chép về căn bệnh ghê gớm này đã tỉ mỉ và được lưu giữ trọn vẹn hơn để nhân loại tham chiếu.
  • An ninh sinh học, tiếp cận dưới góc độ an ninh phi truyền thống

Bệnh dịch, thật đáng buồn, lại là một phần tất yếu không thể tách rời trong lịch sử phát triển loài người. Thậm chí, không ít lần, những tác động của bệnh dịch đã tác động đủ mạnh mẽ đến mức thay đổi không ít đường nét trên diện mạo các Ok9 cab trò chơi casino phổ biến đương thời, và từ đó tham gia sâu sắc vào tiến trình phát triển chung của văn minh nhân loại, như một thứ động lực kỳ dị. Trong những bài học xương máu đó, đại dịch hạch Cái Chết Đen vẫn thường được giới nghiên cứu lịch sử quốc tế nhắc tới đầu tiên.

Đại dịch

Đã từng tàn phá cả vùng Địa Trung Hải và Tây Âu năm 542, nhưng bệnh dịch hạch chỉ thực sự được mệnh danh là "Cái Chết Đen" khi nó tạo nên những cảnh tượng khủng khiếp gấp bội vào thế kỷ XIV. Lúc đó, nhờ sự phát triển của ngành Sử học, những ghi chép về căn bệnh ghê gớm này đã tỉ mỉ và được lưu giữ trọn vẹn hơn, cẩn thận hơn trong các thư tịch, và rồi đóng vai trò quan trọng để nhân loại tham chiếu.

Đây là ghi chép của một tu sĩ vô danh có mặt tại thành phố Avignon (Pháp) năm 1348, giữa đỉnh điểm của Cái Chết Đen, được nhóm tác giả cuốn Lịch sử Văn minh phương Tây (The Occidental Civilization) dẫn lại: "Để tóm tắt vấn đề, một nửa hay hơn một nửa dân chúng ở Avignon đã chết. Bên trong những bức tường thành lúc này có hơn 7.000 ngôi nhà đóng kín. Không ai sống trong những ngôi nhà đó, tất cả đều đã bỏ đi. Sự sợ hãi cái chết lớn đến nỗi có khi người ta không dám nói chuyện với bất cứ ai có thân nhân đã qua đời, bởi thường thì nếu trong gia đình có người chết, gần như tất cả mọi người thân cũng đều sẽ chết theo".

Avignon chỉ là một thí dụ, trong vô vàn đô thị lớn bị Cái Chết Đen hủy hoại. Một trong những hệ quả của nó, rất đáng lưu ý, là chỉ cần 10 năm không có dịch bệnh, một thành phố ở châu Âu thời đó đã có thể được giới nghiên cứu xem là cực kỳ may mắn. Đi kèm nó, nếu đầu những năm 1300, tuổi thọ trung bình của giới trung - thượng lưu là khoảng 40 tuổi, thì vào thời điểm dịch hạch hoành hành, con số này tụt xuống chỉ còn 18 tuổi.

Do thiếu kiến thức Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, có rất nhiều quan niệm sai lầm về bệnh dịch hạch đã ngự trị và ám ảnh trên toàn cõi châu Âu thế kỷ XIV.
Do thiếu kiến thức Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, có rất nhiều quan niệm sai lầm về bệnh dịch hạch đã ngự trị và ám ảnh trên toàn cõi châu Âu thế kỷ XIV.

Nguyên nhân đầu tiên để Cái Chết Đen bùng phát dữ dội đến như vậy từ các vật chủ phát sinh, không gì khác, là một nền tảng tri thức yếu kém về y học cũng như vệ sinh (cả vệ sinh cá nhân lẫn vệ sinh môi trường), trong bối cảnh giao thương bắt đầu nở rộ. 

Không phải ngẫu nhiên mà Tây Âu chịu những tổn thất nặng nề gấp đôi ba lần so với các vùng lãnh thổ phía Đông Địa Trung Hải nằm dưới sự quản lý của Byzance hay các đế chế Hồi giáo - những người vẫn còn lưu giữ các kiến thức Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Hy Lạp - La Mã (thay vì hủy hoại chúng để củng cố thần quyền Thiên Chúa giáo).

Tắm rửa, đối với người Tây Âu ở thời điểm đó, thường chỉ mang ý nghĩa của một nghi lễ tôn giáo, nghĩa là rất hãn hữu. Người ta không tắm rửa và thay y phục hằng ngày, kể cả trong giới quý tộc. Hơn thế, ở các đô thị lớn, không ai quan tâm đến việc xử lý chất thải. 

Tại Luân Đôn, chất thải cá nhân thường nhật bị đổ thẳng ra các đường phố, và đến khi không còn ai chịu nổi, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K mới thuê những người dọn dẹp với thù lao rất cao, để quét tất cả xuống sông Thames. 

Tại Paris, cho đến khi viết danh tác Những người khốn khổ, Victor Hugo vĩ đại vẫn còn có thể mô tả cặn kẽ về sự bẩn thỉu tại các khu phố trước lúc OK9 đã banh hệ thống cống ngầm, cũng như "sự hoang phí phân bón" khi so sánh thị dân Paris với một người nông dân Trung Quốc.

Cùng đó, trong sự tuyệt vọng, chủ nghĩa bài Do Thái cũng khởi phát. Không có cách nào để giải thích về nguồn gốc của tai họa, cả thế quyền lẫn thần quyền sẵn lòng vin vào các tín điều để đổ lỗi, tấn công và tàn sát người Do Thái, qua đó tiện tay tước đoạt những khối tài sản khổng lồ từ họ.

Và nhu cầu thay đổi

Hệ lụy đầu tiên của bệnh dịch (ở châu Âu cũng như bất cứ nơi nào khác trên thế giới, khi lực lượng sản xuất suy giảm nặng nề) là nạn đói. Và sau khi chôn cất người chết (thường là trong những hố chôn hoặc nấm mồ tập thể), những người còn sống sót sẽ lưu tâm hơn đến sự an toàn cá nhân của mình. Phải mất rất nhiều thời gian để những người nông dân châu Âu thế kỷ XIV, sau những trận dịch, trở lại với ruộng đồng hay cửa tiệm. Họ đánh mất niềm tin, và họ cho rằng chẳng cần thiết phải Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 gì nữa, trước một tương lai bất định.

Tuy nhiên, đến lúc không thể ở nhà "đóng cửa tử thủ" nữa, những người sống sót lại tập trung nhiều hơn và hiệu quả hơn đến Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP. Ở cả đồng áng lẫn trong các lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, các biện pháp cải tiến lao động nhằm tăng năng suất luôn được ưu tiên, và nhờ đó, thúc đẩy sự phát triển.

Hơn cả, con người thực sự trở thành một nguồn tài nguyên quý báu. Các nhà nghiên cứu đánh giá rằng trong thế kỷ XIII khủng khiếp đó, nông dân Anh cũng như các vùng khác của châu Âu "được hưởng một thời kỳ tương đối tự do". 

Năm 1351, Nghị viện Anh thông qua một bộ luật Lao động, ấn định giá cả và lương bổng theo mức năm 1347 (năm trước khi xảy ra trận dịch gần nhất) nhằm hạn chế các đòi hỏi xâm phạm quá nhiều tới quyền lợi của giới điền chủ. Điều tương tự cũng xảy ra đối với các chủ xưởng ở Pháp, Aragon, Castille… và nhiều khu vực khác.

Thảm trạng "Cái Chết Đen" trong một bức tranh cổ.
Thảm trạng "Cái Chết Đen" trong một bức tranh cổ.

Trong bối cảnh đó, chính sách bảo hộ thương mại sơ khai thoát thai. Các phường hội nghề nghiệp hình thành, nhằm khống chế thị trường và bảo vệ tính độc quyền của các mặt hàng, tiêu biểu như tổ chức Hansa ở Bắc Đức và vùng biển Baltic. Những phường hội ấy có thể xem là mô hình khởi thủy của các đại tập đoàn OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao hiện đại.

Cùng lúc, chủ nghĩa biệt lập được đặt các nền móng vững chắc, dựa trên sự thù địch của các vương triều. Trong Chiến tranh trăm năm Anh - Pháp (bùng nổ ngay trong thời kỳ đại dịch), người Anh không thể mua được hạt giống từ Pháp, còn các tàu bè trên Đại Tây Dương lúc nào cũng đối mặt với nguy cơ bị cướp. Mọi biên giới, mọi cửa khẩu đều bị đóng chặt. Chiến tranh, khi được tiến hành với nguồn binh sĩ hạn chế, cũng thay đổi với nhiều vũ khí sát thương kinh khủng hơn - như sự du nhập và sử dụng thuốc súng từ Trung Hoa.

Tuy nhiên, cuối cùng, với những ký ức ghê rợn về Cái Chết Đen, dù sao điều kiện sinh hoạt của một bộ phận lớn người dân châu Âu cũng đã được cải thiện, vì mục đích sinh tồn. Những ngôi nhà lụp xụp, ẩm thấp được thay thế bằng các ngôi nhà khang trang hơn, thoáng đãng hơn, nhiều tiện nghi và bảo đảm sức khỏe hơn.

Giới quý tộc châu Âu cũng bắt đầu đi đầu trong một lĩnh vực tưởng như phù phiếm, song lại cũng có những hiệu quả nhất định về y học: Thời trang. Sự đề cao vẻ diêm dúa và diễm lệ của y phục ở châu Âu đưa đến nhu cầu thay đổi mỗi ngày, để những mầm bệnh lưu cữu có thể được triệt tiêu thông qua Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP đơn giản: Giặt giũ. 

Đến lúc đó, châu Âu đã dần bước qua hết quãng thời gian được gọi là "Đêm trường Trung Cổ", và chuẩn bị tiến vào kỷ nguyên Phục Hưng. Những tri thức quý báu của Hy - La cổ đại dần dần tái sinh, những Archimede hay Aristotle được phục hồi, những Galileo Galilei hay Newton xuất hiện…

Những ánh bình minh le lói của Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 dần xua tan nỗi ám ảnh về dịch bệnh. Cho dù, dịch bệnh vẫn không bao giờ thôi ám ảnh loài người, cho đến tận hôm nay.

* Trong thế kỷ XIV, theo các kết quả nghiên cứu mới nhất, ước tính có từ 75  triệu tới 200 triệu người trở thành nạn nhân của Cái Chết Đen. Khoảng 45-50% dân số châu Âu bỏ mạng trong vòng chỉ vài năm. Ở các quốc gia Tây Nam Âu mạnh về giao thương giáp Địa Trung Hải, tỷ lệ dân số tử vong có lẽ lên tới hơn 70%. Trung Đông và Ai Cập cũng mất khoảng từ 30-40% dân số.

* Tại những đô thị lớn, tỷ lệ thiệt hại vượt quá 50% dân số. Vào năm 1338, Paris mất khoảng 100.000 dân. Số dân ở Firenze giảm từ 120.000 xuống 50.000 người. Các trọng trấn trong nội địa Âu lục như Hamburg hay Bremen, số người chết còn lớn hơn nữa. Các tu viện và giới tăng lữ - những người trực tiếp chịu trách nhiệm chăm sóc bệnh nhân ở châu Âu - chịu tổn thất nặng nề nhất.  

Đông Quân

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.