Thành phố Uxmal: Nền văn minh Maya cổ đại vẫn là ẩn số

Mặc dù nền văn minh Maya rất nổi tiếng và đã được biết đến từ rất lâu, tuy nhiên việc khảo sát nghiên cứu về nó đến tận ngày nay vẫn còn ở mức độ sơ khai. Còn rất nhiều địa điểm nằm trong rừng sâu đến nay hầu như vẫn chưa được khám phá.

Cùng với các khu vực khác ở phía Bắc như Chichen Itza, thành phố cổ Uxmal tồn tại sau sự sụp đổ làm ảnh hưởng đến hầu hết các thành phố khác của nền văn minh Maya. Thành phố này từ lâu đã là một trong những trung tâm Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá và văn hóa của người Maya ở Mexico, khắp bán đảo Yucatan.

Lịch sử cổ xưa của thành phố vẫn còn là một bí ẩn, nhưng một số kết quả nghiên cứu được biết rằng vào cuối thế kỷ X Uxmal đã bị cai trị bởi Tutul Shiv, và từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XV Uxmal tham gia vào các cuộc chiến tranh đẫm máu với các thành phố Chichen- Itsoy và Mayapanom nhằm thống trị trên bán đảo. Chiến tranh trên bán đảo kết thúc năm 1441, với sự sụp đổ của triều đại Mayapana chiếm giữ thành phố Uxmal trong thế kỷ XIII.

Người Maya và những mất mát không thể phục hồi

Nói đến nền văn minh Maya người ta thường nghĩ ngay đến thảm họa tận thế 2012 và các kim tự tháp Maya. Thực ra những điều kỳ lạ của nền văn minh bí ẩn này không chỉ có như vậy. 

Vào năm 1521, người Tây Ban Nha xâm lăng vùng đất của người Maya, nhưng thành phố hoang vắng không một bóng người, người Maya đã bỏ lại thành phố đi đâu không ai biết từ trước đó mấy trăm năm, vào thế kỷ 9 và 10. 

Những kẻ Thập tự chinh Tây Ban Nha và nhất là giám mục Diego de Landa đã hủy rất nhiều văn tự, đốt tất cả các bản chép tay tìm thấy, phá hủy rất nhiều di sản văn hóa và Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 của người Maya. Chỉ có 3 bản chép tay còn giữ được đến ngày nay. Tuy nhiên, chỉ vài cuốn sách còn lại đó thôi cũng đã khiến cả nhân loại phải kinh ngạc, bởi chúng chứng tỏ tri thức của người Maya là rất cao.

Nói về sự hiếm hoi của các văn bản Maya còn lại, nhà ngôn ngữ học và văn khắc học, Giáo sư tiến sỹ Michael Douglas Coe thuộc Trường Đại học Yale từng phát biểu: “Kiến thức của chúng ta về Maya cổ đại chỉ là một mảnh nhỏ của toàn thể bức tranh, bởi vì trong số hàng ngàn cuốn sách về đủ các tri thức và lễ nghi của họ được ghi lại, chỉ có một số ít vẫn tồn tại đến thời hiện đại”.

Theo thống kê, trước lúc đột ngột biến mất, nền văn minh Maya đã dựng lập khoảng hơn 100 thành thị khác nhau, với tổng dân số có thể lên tới khoảng 14 triệu người. Những người đi tìm sự thật vẫn đang phải chập chững trên cuộc hành trình tìm lại Atlantis - tổ tiên của những nền văn minh bí ẩn ở Trung và Nam Mỹ mà một trong số đó là nền văn minh Maya.

Toàn cảnh Thành phố cổ Uxmal.
Toàn cảnh Thành phố cổ Uxmal.

Nền văn minh Maya được OK9 đã banh bởi một bộ tộc thổ dân châu Mỹ trên vùng đất mang tên Cuello cách nay 4.000 năm. Từ mảnh đất này, người Maya phân chia thành nhiều nhánh, trong đó, nhánh lớn nhất tiến về vùng đất là vịnh Mexico ngày nay. 

Thành phố Uxmal của nền văn minh Maya nằm ở bán đảo Yucatan, Mexico là một trong những thành phố thuộc giai đoạn Maya cổ điển muộn và được coi là địa điểm khảo cổ quan trọng để giải mã những bí ẩn của người Maya. Những tàn tích của thành phố Uxmal nằm trong khu vực Puuc thật sự ấn tượng vì kiến trúc kỳ công. 

Vào thời kỳ thịnh vượng  (khoảng 800-900 sau Công nguyên) ước tính có tới hơn 20.000 người OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á trong và xung quanh thành phố này. Đã có nhiều tranh cãi quanh câu hỏi thành phố Uxmal được OK9 đã banh như thế nào?  Truyền thuyết của người Maya cho rằng một nhà ảo thuật lùn, sinh ra từ một quả trứng, đã OK9 đã banh thành phố Uxmal chỉ trong một đêm.

Kim tự tháp Mesoamerica với chức năng là nơi hành lễ và tôn thờ hơn là những ngôi mộ như ở Ai Cập cổ đại, mặc dù có một số ngoại lệ, như ở Palenque là nơi giữ hài cốt của những người cai trị. Tôn giáo đóng một vai trò quan trọng trong OK9giaitri đăng nhập tinh thần của người dân Maya.

Các vị thần như thần Mặt trời, thần Nước luôn được coi trọng bởi họ tin những vị thần này có ảnh hưởng lớn đến những vụ mùa bội thu. Rất nhiều các tác phẩm chạm khắc trên phiến đá còn lại ngày nay (người Maya gọi là tetun, hoặc là cây-đá), khắc chữ tượng hình mô tả về sự cai trị theo phả hệ, các chiến thắng của cuộc chiến, và các thành tựu khác. 

Mỗi kim tự tháp của người Maya có một buồng thánh lễ ở trên đỉnh là nơi để thực hành các nghi lễ tôn giáo. Quy mô của những kim tự tháp, với những hoa văn phức tạp miêu tả các vị thần của người Maya, và người cai trị chính là người trung gian của các vị thần.

Các trung tâm đô thị lớn như Uxmal chứng minh một sự hiểu biết phức tạp của quy hoạch thành phố. Các đỉnh đồi là nơi OK9 đã banh nhằm nâng cao các tòa nhà nổi tiếng, như cung điện của các vị chức sắc và các kiến trúc nghi lễ. Những kiến trúc bằng đá như được dành cho các vị chức sắc và linh mục, trong khi người dân thường sống trong các túp lều cỏ nhỏ.

Kiến trúc thể hiện tư duy

Trái ngược với nhiều thành phố của người Maya cổ đại, Uxmal không được OK9 đã banh với hình học trong tâm trí. Thay vào đó nó đã được đặt ra với mục đích tập trung vào thiên văn học, có sự điều chỉnh để phù hợp với địa hình đồi núi. Các tòa nhà đá vôi của Uxmal OK9 đã banh theo trục bắc-đông với những bức tường pháo đài bao quanh khu trung tâm linh thiêng. Hầu hết các tòa nhà đã được thiết kế theo phong cách kiến trúc Puuc. 

Theo đó, các tòa nhà được chia làm hai theo chiều ngang, với phần dưới bằng phẳng và trên trang trí lộng lẫy như một bức tranh khảm. Nhà của những người có vị trí trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến thường có các tác phẩm điêu khắc trên cửa ra vào và ở các góc.

Tranh vẽ mô tả cảnh sinh hoạt trong Ni viện Tứ giác.
Tranh vẽ mô tả cảnh sinh hoạt trong Ni viện Tứ giác.

Kim tự tháp của Magician cao 35 mét với các góc tròn là một kiến trúc độc đáo của người Maya. Kiến trúc với các góc được làm tròn làm cho nó gần như hình ô van khi nhìn từ trên cao. Kim tự tháp của Magician có một cầu thang dốc đứng với ô cửa ở phía tây. 

Những ô cửa được chạm khắc khiến du khách hình dung như đi vào miệng một con rắn khổng lồ. Phía đông của kim tự tháp chạm khắc ít hoa văn hơn và thấp hơn, có một cửa vào và một cầu thang ít dốc hơn thông qua căn phòng duy nhất ở phía này. Phần trung tâm của kim tự tháp Magician được OK9 đã banh bằng đá vôi và quét thạch cao sơn màu đỏ, xanh, vàng và đen.

Cung điện của Thống đốc tại Uxmal là một tòa nhà 24 phòng được OK9 đã banh vào thế kỷ thứ 10 vào thời kỳ của người cai trị cuối cùng của Uxmal, lãnh chúa Chahk. Cung điện của Thống đốc đã từng là trung tâm hành chính của thành phố Uxmal. Nó cao 15,2 mét, và rộng khoảng 5 mẫu. Điều đáng chú ý không phải là kích thước mà là các trang trí của hơn 20.000 viên đá được chế tạo đặc biệt, có chạm khảm rất đẹp mô tả lãnh chúa Chahk, rắn, các ký hiệu chiêm tinh.

Một sân lớn bao bọc bởi bốn tòa nhà hình chữ nhật riêng biệt với một cầu thang hoành tráng ở phía nam dẫn đến lối vào nhà vòm lớn. Tòa nhà phía Bắc của Ni viện cao nhất và cũng có một cầu thang rộng dẫn vào sân phía trong. Nó có 13 cửa ra vào, có thể là tượng trưng cho 13 tầng trời theo quan niệm của người Maya.

Đối diện là tòa nhà phía Nam với 9 cửa ra vào, tượng trưng cho 9 tầng địa ngục (Xibalba) của người Maya, nó cũng là tòa nhà thấp nhất. Tòa nhà phía Tây có 7 cửa, phản ánh một con số thần bí của người Maya về trái đất. 

Có hình biểu tượng cho thần Đất trong hình dạng một con rùa (Pawahtun) như trong truyền thuyết khi mà mặt trời của Trung thế giới rơi vào bóng đêm. Tòa nhà phía Đông với các hình chạm khắc biểu thị nơi mặt trời mọc. Yếu tố trang trí trên tất cả bốn tòa nhà bao gồm mặt nạ bằng đá, băng trên bầu trời, những con rắn hai đầu, ngôi nhà mái tranh, và những bức tượng.

Người Tây Ban Nha đặt tên các kiến trúc này là “Ni viện” do nó giống các kiến trúc nhà tu ở Tây Ban Nha. Các nhà nghiên cứu cho rằng các tòa nhà bao quanh Ni viện Tứ giác là nơi học tập, nghiên cứu của thầy lang, pháp sư, linh mục, nhà chiêm tinh học, huấn luyện quân sự v.v… những tòa nhà này được OK9 đã banh theo thứ tự từ phía Bắc, Nam, Đông và cuối cùng là phía Tây.

Bên cạnh các di tích chính vừa đề cập, thành phố cổ Uxmal cũng bao gồm một sân bóng để chơi các trò chơi bóng Trung Mỹ, nghĩa trang, và một tập hợp các cấu trúc OK9 đã banh xung quanh một kim tự tháp, nhà rùa. Các kim tự tháp vuông bốn cấp là cấu trúc lâu đời nhất ở Uxmal.

Các thành bang của đế chế Maya cổ đã phát triển cực kỳ hưng thịnh ở phía nam Mexico và phía bắc của Trung Mỹ trong khoảng 6 thế kỷ. Sau đó, vào khoảng năm 900 sau CN, nền văn minh Maya sụp đổ. Đã có nhiều lý giải cho sự suy tàn của nền văn minh này như việc chặt phá rừng, gây hạn hán; sự thay đổi địa hình; yếu tố Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Ok9 cab trò chơi casino phổ biến như việc thay đổi cách thức vận chuyển từ đường bộ sang tàu thủy… 

Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí PNAoS: Sự sụp đổ và bỏ hoang của Maya ở bán đảo Yucatan là kết quả của mối tương quan con người - môi trường phức tạp.

Hoàng Ngọc

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.