Phụ nữ Việt thời Đông Sơn

Thời Đông Sơn tức thời kỳ văn hóa Đông Sơn, thời của các vua Hùng dựng nước, An Dương Vương xây thành mở nước và Hai Bà Trưng phất cờ cứu nước (thế kỷ 7 TCN-thế kỷ 1).

  • Những dấu mốc “hộ khẩu” trong lịch sử Việt Nam

Trong lịch sử Việt Nam, đó là thời người phụ nữ có vai trò lớn mạnh, sâu xa  nhất. Bởi đó là thời Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Việt cổ dù theo xu thế chuyển sang Ok9 cab trò chơi casino phổ biến phụ hệ, phụ quyền nhưng về cơ bản vẫn là Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ và đến thời Hai Bà Trưng là chế độ mẫu quyền.

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ, mỗi người thuộc về họ hàng đằng mẹ, thừa kế tài sản từ mẹ hay họ hàng đằng mẹ. 

a.jpg -0
Tượng nữ Núi Nưa, tượng nữ cầm rìu và tượng hai phụ nữ cưỡi voi. Nguồn: Nguyễn Việt

Truyền thuyết cội nguồn Họ Hồng Bàng (Họ Chim-Rồng)  kể:

Đế Minh đi tuần về phía Nam, lấy con gái bà Vụ Tiên đẻ ra Lộc Tục. Đế Minh phong cho Lộc Tục làm Kinh Dương Vương cai trị nước Xích Quỉ ở phía Nam.

Kinh Dương Vương lấy Long Nữ đẻ ra Lạc Long Quân. Lạc Long Quân lấy Âu Cơ, đẻ ra bọc trăm trứng, nở ra 100 người con trai…

Một hôm, Lạc Long Quân  bảo Âu Cơ rằng: "Ta là nòi rồng, nàng là giống tiên, dòng giống bất đồng, khó ở với nhau lâu được, nay phải chia lìa. Ta đem 50 con về miền biển, 50 con theo nàng về miền núi…

Âu Cơ và 50 người con ở đất Phong Châu, người con cả lên làm vua gọi là Vua Hùng…

Có thể thấy, các vị Vua Tổ (Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân, Hùng Vương) của người Việt đều làm vua trên đất của mẹ mình. Lạc Long Quân tự nhận mình là nòi rồng, tức thuộc nòi giống của mẹ.

Một đặc tính chung của Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ là tính chất yếu ớt, lỏng lẻo của quan hệ vợ - chồng. Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến đó, người chồng có những quyền lợi và trách nhiệm nhất định nhưng không phải ở nhà mình (tức nhà vợ) mà là ở nhà mẹ mình và chị em gái mình. Thường người chồng tối đến nhà vợ, sáng lại về nhà mình, đúng như một người khách. Với vai trò ông cậu, anh ta chăm sóc con cái chị em gái nhiều hơn chăm sóc con ruột của mình, từ đó có liên hệ mật thiết với họ hàng đằng mẹ mình hơn với họ hàng nhà vợ. Hôn nhân “con cô - con cậu” tức giữa con của chị em gái với con của anh em trai mình được ưu tiên.

Trong truyền thuyết Hồng Bàng, Lạc Long sau khi lấy Âu Cơ lại thường “bỏ về thủy phủ”, tức về nhà mẹ Long Nữ là để lo việc cho dòng mẹ mình. Bởi vậy, Lạc Long ít gặp vợ con và để vợ con buồn khổ vì thiếu chồng, vắng cha. Hễ các con dân có việc lớn tiếng gọi “Bố ơi! sao không về sống với chúng con”, thì Lạc Long mới tới.

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ, các cuộc hôn nhân không hạnh phúc dễ dàng chấm dứt hơn trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến phụ hệ do người chồng có vị thế yếu ớt và không có nhiều ràng buộc bên nhà vợ, nếu có trục trặc, người chồng dễ dàng ra đi.

Trong truyền thuyết, dù đã có trăm mặt con với nhau, cuối cùng, Lạc Long - Âu Cơ vẫn dễ dàng chia tay nhau để 50 con theo mẹ lên vùng núi, 50 con theo cha xuống vùng biển.

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ, người con gái là người chủ động tìm, chọn, cưới và đưa chồng về nhà mình, tức nhà mẹ của mình. Người chồng sống ở nhà vợ hay ở rể.

Truyền thuyết Trầu Cau kể thời Hùng Vương, cô gái họ Lưu chính là người chọn một trong hai anh em họ Cao làm chồng. Trọng Thủy sau khi lấy Mỵ Châu cũng sang ở rể nhà vợ.   

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu hệ, phụ nữ làm chủ gia đình, trưởng dòng họ, cai quản mọi việc làm ăn và cúng lễ của gia đình và dòng họ mình. Trong khi đó, nam giới làm chủ của làng, vua của nước, nhưng nữ giới vẫn có vai trò quan trọng.

Trong truyền thuyết rùa vàng nói về thời An Dương Vương, Mỵ Châu là công chúa nhưng lại có thể  lấy được nỏ thần - bí mật quốc gia cho chồng xem, chứng tỏ phụ nữ trong hoàng tộc Âu Lạc có uy quyền khá lớn.

Từ thời An Dương Vương đến thời Hai Bà Trưng, các di vật của văn hóa Đông Sơn tiếp tục cho thấy vai trò nổi trội của phụ nữ trong mọi mặt Ok9 cab trò chơi casino phổ biến.

Trống đồng Đông Sơn là biểu tượng cho vương quyền và thần quyền của An Dương Vương, vua nước Âu Lạc, thủ lĩnh tối cao của liên minh Bách Việt. Tuy nhiên, dạng trống đó đã được đúc dựa trên hai nguyên mẫu chính: một là chiếc trống cối giã gạo hàng ngày gắn với người phụ nữ; hai là cơ thể của một người phụ nữ với ba vòng thể hiện ba báu vật của đời. Các nguyên mẫu đó lý giải vì sao, cách đánh trống đồng Đông Sơn nguyên bản là cách đánh giống kiểu giã cối và dáng trống Đông Sơn có ba phần rất cân đối, hài hòa, vững chãi.

Hình mặt trời nổi bật ở giữa mặt trống cùng hình đàn cò trắng (chim Lạc) bay quanh chính là biểu tượng cho Bà Tổ Chim - Mặt trời. Vị trí trung tâm của hình mặt trời phản ánh vị trí trung tâm của phụ nữ và tín ngưỡng thờ Bà Tổ trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Đông Sơn.

Tư liệu sử học, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 học về tục đánh trống đồng ở người Việt, người Mường cũng cho thấy vai trò chủ chốt của phụ nữ trong lễ khánh thành trống đồng, lễ đánh trống đồng cầu mưa, cầu mùa, ở đó phụ nữ luôn đánh những tiếng trống đồng đầu tiên. Chắc chắn, phong tục đó có từ thời Đông Sơn.

Trong các di vật cuối thời Đông Sơn, nổi bật lên dạng kiếm ngắn cán có tượng người. Kiếm có tượng nam được tìm thấy chủ yếu ở Bắc Bộ, nơi Ok9 cab trò chơi casino phổ biến chuyển sang phụ hệ. Kiếm có tượng nữ tập trung ở vùng Thanh - Nghệ, nơi di tản-tị nạn của quí tộc Âu Lạc, vốn có truyền thống mẫu hệ sâu đậm.

Với truyền thống đó, tượng nữ trên cán kiếm ngắn vùng Thanh -Nghệ thường là tượng nữ quý tộc Âu Lạc với vẻ đẹp thần bí, phong thái cao quý, trang phục cầu kỳ hơn hẳn các tượng nam trên cán kiếm ở cả hai nơi.

Ba thanh kiếm ngắn nguyên vẹn, đặc sắc và tiêu biểu nhất cho kiếm ngắn vùng Thanh - Nghệ là kiếm Núi Nưa hiện nằm ở Bảo tàng Thanh Hóa và hai thanh kiếm hiện thuộc một sưu tập tư nhân ở Pháp.

Điểm chung của tượng bốn phụ nữ trên ba chiếc kiếm trên là đều đội một dạng mũ cao với chóp hình núi, thân hình quả chùy có khía giống tia mặt trời; đều có khuôn mặt hình trái tim với cằm nhọn mô phỏng đầu và mỏ của Bà Tổ Chim được thể hiện cách điệu và cường điệu hóa.

Thời Đông Sơn, hình người trên cán kiếm thường là hình một vị anh hùng đã hóa tổ tiên - thần linh. Nhờ đó dạng kiếm này trở thành một biểu tượng cho quyền thế, một dạng bùa thiêng có thể mang lại sức mạnh và may mắn cho người chủ kiếm. Khi người chủ mất, kiếm được chôn theo người chủ, hoặc được ném xuống sông để cúng hồn người chết.

Trong ba thanh kiếm trên, thanh thứ hai có tượng một phụ nữ cầm rìu, rất có thể, là biểu tượng cho một nữ tướng thời Thục Phán lãnh đạo người Tây Âu - Lạc Việt đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tần, thanh thứ ba có tượng hai phụ nữ ngồi trên lưng voi, rất có thể là biểu tượng cho Hai Bà Trưng - hai vị anh hùng giải phóng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thời Bắc thuộc.

Vậy vì sao chế độ mẫu hệ - mẫu quyền lại tồn tại sâu đậm ở thời Đông Sơn như vậy?

Đó là vì thời Đông Sơn là thời của một loạt các cuộc chiến tranh, nổi bật là các cuộc chiến giữa quân Tần và người Bách Việt, giữa vua Thục và vua Hùng, giữa Âu Lạc và Nam Việt, giữa Nam Việt và Tây Hán, và cuối cùng là giữa Hai Bà và Mã Viện.

Thời chiến, khi nam giới ra tiền tuyến, phụ nữ ở hậu phương phải đảm đang mọi việc. Khi giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh. Trong hoàn cảnh đó, vai trò của phụ nữ càng cao, chế độ mẫu hệ càng được củng cố.

Từ đó, người Đông Sơn đã dùng chế độ mẫu hệ như một truyền thống, một bản sắc Bách Việt để chống lại ách thống trị, đồng hóa của nhà Hán. Trường hợp Bà Trưng Trắc là ví dụ điển hình. Khi phất cờ khởi nghĩa, Hai Bà đã làm lễ xưng Vua Thần để nhất thống vương quyền và thần quyền Lạc Việt. Họ Trưng của Hai Bà chính là một phiên âm của Yang, từ chỉ thần linh trong tiếng Bách Việt cổ. Với sự kiện đó, Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Đông Sơn trở thành Ok9 cab trò chơi casino phổ biến mẫu quyền. Dưới cờ Hai Bà, hàng loạt nữ tướng xuất hiện.

Rõ ràng, không ngẫu nhiên, hai cuộc khởi nghĩa giành độc lập thứ nhất và thứ nhì của người Việt thời Bắc thuộc đều do phụ nữ lãnh đạo: Hai Bà Trưng và Bà Triệu.

Với truyền thống đó, lịch sử Việt Nam đầu thời độc lập lại chứng kiến vai trò đặc biệt của hai phụ nữ. Người thứ nhất là Hoàng hậu Dương Vân Nga (?-1000), sau khi vua Đinh mất đã giúp Lê Hoàn lên ngôi để kịp thời đánh tan giặc Tống và sau đó trở thành Hoàng hậu số 1 của triều Tiền Lê; hai là Hoàng Thái hậu  Ỷ Lan (1044-1117), người hai lần làm nhiếp chính, lần đầu khi Lý Thánh Tông đánh Chiêm Thành, lần hai khi Lý Thường Kiệt “phá Tống, bình Chiêm”, đồng thời là người đã có công lớn trong việc phát triển Phật giáo và làm hưng thịnh OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao đầu thời Lý.

  • Tọa đàm “Một thế kỷ phong trào phụ nữ Việt Nam” Tọa đàm “Một thế kỷ phong trào phụ nữ Việt Nam”
Tạ Đức

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.