Ông hoàng đẫm máu của Nam Phi

Sau Nelson Mandela vĩ đại, rất nhiều nhà nghiên cứu sẽ đồng ý rằng đó chính là người Ok986 vip Thiên đường trò chơi nổi tiếng thứ hai trong lịch sử Nam Phi.
  • Gia Long, Minh Mệnh và chuyện thiết kế lại một Việt Nam thống nhất

Song, cũng chính cái tên đó - Shaka Zulu - lại góp mặt trong danh sách "điểm mặt chỉ tên" của tác giả Shelley Klein, trong cuốn "Những kẻ độc tài tàn bạo nhất lịch sử" (The most evel dictators in history), "tề danh" với những Herod đại đế, Polpot hay Adolf Hitler…

Ngày đền tội

22-9-1828, trong lúc Shaka Zulu đang bàn bạc Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP với các cận thần, có hai kẻ thích khách âm thầm náu mình ở cửa ra vào phòng họp, trong các cụm lau sậy. 

Khi cuộc họp kết thúc, Shaka Zulu, vẫn như mọi ngày bình thường, ung dung bước ra. Lập tức, hai mũi giáo cùng lúc đâm sâu vào cơ thể tên bạo chúa. Không ai giúp đỡ hắn. Không ai kịp giúp đỡ, không ai có thể giúp đỡ, và có lẽ cũng không ai muốn giúp đỡ. Cái xác được gói vào một tấm da bò, rồi nhanh chóng đem tẩm liệm ở một hầm mộ.

Chẳng phải ai xa lạ, chủ mưu cuộc hành thích này chính là hai người em cùng cha khác mẹ của Shaka Zulu - Mhlangana và Dingane. Họ phao tin rằng Shaka Zulu bị ám sát bởi những sứ giả phương xa. Họ bịt miệng các nhân chứng. Rồi họ quay sang chống lại nhau nhằm tranh giành ngôi vị. Dingane chiến thắng, giết được Mhlangana. Và cũng kể từ đó, người Zulu không bao giờ còn lấy lại được "uy vũ" như dưới thời ông hoàng đẫm máu quá cố còn cai trị.

Song, đó là điều cần phải đến. Trong những năm cuối đời, Shaka đã thực sự biến thành một thứ ác quỷ khát máu, với những thú vui chết chóc, khiến cả vương quốc chìm ngập trong một bầu không khí tang thương và hoảng loạn. 

Người ta kể rằng vào tháng 10/1827, khi mẹ mình qua đời, Shaka không thể nguôi ngoai. Ông ta đi tìm sự an ủi bằng cách…tàn sát dân chúng của mình. E.A.Ritter, tác giả cuốn Shaka Zulu, viết (và được rất nhiều nguồn dẫn lại) theo lời Henry Francis Fynn - một nhà thám hiểm Anh, một chứng nhân trực tiếp:  "Đến buổi chiều, tôi tính được ít nhất 7000 người thiệt mạng trong cuộc thảm sát bừa bãi khủng khiếp ấy". Sau tang lễ, Shaka tiếp tục ra lệnh cho 120.000 chiến binh tỏa đi mọi hướng, xử tử bất cứ ai bị buộc tội không để tang mẹ mình.

Trong cả một OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, không còn ai đủ khả năng cảm thấy rằng mình vẫn còn được an toàn, kể cả trẻ em, người già, phụ nữ hay thậm chí phi tần trong hậu cung.

Dù sao, Shaka Zulu cũng được giới chuyên môn đánh giá là một chỉ huy quân sự thiên tài.
Dù sao, Shaka Zulu cũng được giới chuyên môn đánh giá là một chỉ huy quân sự thiên tài.

Chiến binh siêu đẳng

Shaka Zulu đã trở thành một con quỷ dữ như thế nào?

Sinh vào khoảng những năm 1785-1787, là con ngoài giá thú của một phụ nữ tên Nandi, Shaka lớn lên trong sự ghẻ lạnh của cộng đồng, cũng như những lời nhạo báng triền miên về thân phận của mình suốt cả thời thơ ấu. Cô độc là người bạn đồng hành quen thuộc với Shaka từ thuở đó, và lòng căm ghét loài người có lẽ cũng vậy.

Mười chín tuổi, trưởng thành và vạm vỡ, Shaka trở thành một chiến binh, và được vị nể hơn. Tương truyền, điều này thực sự bắt đầu diễn ra sau khi ông một mình giết được một con báo. Khả năng chiến đấu, hay nói cách khác là bạo lực, mở ra cho Shaka những cánh cửa giải thoát. Chàng trai ấy nghiền ngẫm những phương thức tiêu diệt kẻ thù hiệu quả hơn.

Đầu tiên, Shaka tự thiết kế một loại mũi giáo mới cho mình, mang tên Ixwa, mạnh mẽ hơn loại giáo cũ vẫn được trang bị đại trà. Sau đó, Shaka cải tiến chiếc khiên da bò quen thuộc, làm nó chắc chắn hơn và nặng hơn, đồng thời sáng tạo ra những ngón đòn sử dụng khiên như công cụ tấn công (chứ không chỉ là phòng thủ) trên chiến trường. Theo đó, chiếc khiên nặng sẽ có thể móc vào khiên của kẻ địch, giật tung ra và bắt đối phương hở sườn, mở đường cho nhát đâm quyết định. 

Song, chính là để sử dụng được những thứ vũ khí ấy, Shaka bắt những người lính dưới quyền mình phải tập luyện vô cùng gian khổ. Họ phải chạy hàng giờ, bằng chân trần, băng qua sa mạc, qua những bãi đá nóng, qua gai góc…nhằm tăng cường khả năng chịu đựng của bản thân.

Không có gì ngạc nhiên khi binh đội  của Shaka nhanh chóng trở thành một đoàn quân thiện chiến, đầy sức chiến đấu và vô cùng đáng sợ. Từng bước, Shaka nắm được quyền tổng chỉ huy toàn bộ quân đội bộ tộc Zulu. Hơn thế, ông khắc sâu vào tâm trí từng chiến binh rằng họ chỉ có nghĩa vụ trung thành và tuân phục một mình ông.

Năm 1815, người cha trên danh nghĩa của Shaka, cũng chính là tộc trưởng, qua đời. Shaka cứ nghĩ rằng mình sẽ được quyền kế nhiệm, nhưng không dễ dàng như vậy. Sigujana - một người em cùng cha khác mẹ - đã thách thức ông bằng việc tuyên bố mình mới là tân tộc trưởng. Có điều, những người anh em cùng cha khác mẹ khác lại nghe theo Shaka, và Sigujana bỏ mạng.

Shaka bước lên đỉnh quyền lực. Ông bắt đầu tiến hành cải cách trong toàn bộ bộ tộc Zulu, gọi nhập ngũ tất cả Ok986 vip Thiên đường trò chơi, qua đó thần tốc gia tăng tiềm lực quân sự, sẵn sàng cho các cuộc chinh phạt.

Đòn tấn công mở màn nhắm vào chính E-Lageni, bộ lạc nơi Shaka lớn lên và đã phải chịu đựng bao nhiêu đắng cay tủi nhục trong những tháng ngày thơ ấu bị hắt hủi. Cho dù đội quân của E-Lageni đông đảo hơn, họ vẫn không thể chống cự nổi cuộc tập kích trong đêm, xuyên qua khoảng cách 40km mà các chiến binh của Shaka thực hiện.

Các tù nhân bị chia thành hai nhóm. Một nhóm, những người không làm gì Shaka hồi nhỏ, được tha thứ. Nhóm còn lại, tất cả đều bị xiên cọc và thiêu sống. Đến sáng, toàn bộ trai tráng còn lại của E-Lageni bị ép phải trở thành binh sĩ Zulu, phục vụ các tham vọng của Shaka.  

Lễ hội hóa trang theo truyền thống quân đội của Vua Zulu vẫn được duy trì trong thời hiện đại.
Lễ hội hóa trang theo truyền thống quân đội của Vua Zulu vẫn được duy trì trong thời hiện đại.

Đỉnh cao và vực sâu

Sau chiến thắng đó, hàng loạt các bộ tộc khác cũng quy thuận. Họ gửi trai tráng đến gia nhập đội quân của Shaka, và tất cả đều phải trải  qua những khóa huấn luyện mỗi lúc một thêm khắc nghiệt.

Shaka liên tiếp "bình định" những bộ tộc đối nghịch. Và ở mỗi nấc thang quyền lực, sự tàn bạo cũng theo đó mà gia tăng. Có điều, xen giữa chiến trận sắt máu, Shaka lại luôn chứng tỏ được mình là một vì vua thông thái. Điểm nhấn của khía cạnh này là chuyện ông buộc được một nhóm đồng cốt phải thừa nhận rằng mình đã "sử dụng pháp lực không đúng cách", để rồi xác quyết: Chỉ có duy nhất một mình ta mới có quyền quyết định rằng một người nào đó có tội hay không.

Về binh pháp, Shaka cũng sáng tạo nên đội hình chiến đấu "con trâu", được cấu tạo bằng bốn cánh quân. Theo đó, hai "sừng trâu" sẽ tấn công vào hai sườn kẻ địch, phần "ức trâu" chặn đứng tiền quân địch, và phần hông chính là đội hậu bị. Hằng ngày, lính của Shaka buộc phải hành quân thao luyện ít nhất 70-80km. Bất cứ ai rớt khỏi hàng ngũ cũng sẽ bị hành hình làm gương. Có lẽ, cũng vì thế, sự tàn nhẫn lây nhiễm rất dễ dàng từ người chỉ huy tối cao đến từng người lính Zulu.

Nhờ tất cả các điều đó, Shaka và quân đội Zulu của mình không có đối thủ tại Nam Phi. Năm 1818, lãnh địa của Shaka đã lên tới 11.000 km², sau khi "thu thập" hơn 30 bộ lạc vào đế chế của mình. 

Đối thủ lớn cuối cùng - bộ tộc Ndwandwe của thủ lĩnh Zwide, vốn đã kình chống Shaka Zulu suốt bao năm - cũng bị đè bẹp. Zwide vẫn trốn thoát, song không còn khả năng hồi phục. Tuy nhiên, để bù đắp cho cơn thịnh nộ của Shaka về việc này, tất cả những ai dính líu đến Zwide đều bị tàn sát. 

Riêng mẹ già của ông, Shaka cho nhốt vào lều qua một đêm, cùng một con linh cẩu - điều mà tác giả Ritter giải thích: "Loài thú ăn xác chết ấy sẽ khiến bà mẹ sống dở chết dở".

Và Shaka vẫn không ngừng chinh phạt. Và ngay cả đối với những người lính của mình, ông ta cũng tỏ ra mỗi lúc một tàn bạo. Đã từng có những lần cả trăm người bị xử tử ngay trước mặt đồng đội, chỉ vì không trình được chiến lợi phẩm quy định (mũi giáo của kẻ thù) sau một chiến thắng.

Bạo phát thì bạo tàn. Chính ở thời điểm Shaka nghĩ rằng không ai cản được ông thi hành những chính sách đẫm máu tùy thuộc vào tâm trạng, như một thú vui bệnh hoạn nữa, thì vụ ám sát xảy đến. Và những nhà thám hiểm Anh - những người thực sự khâm phục trí tuệ cũng như thành quả của Shaka - lại có dịp sử dụng tư liệu góp nhặt được, để xuất bản những cuốn sách li kỳ…

* Chỉ trong 12 năm, từ một lãnh địa nhỏ bé, Shaka Zulu đã OK9 đã banh được một vương quốc rộng lớn. Từ 170 km² ban đầu, lúc qua đời, ông ta áp đặt ách cai trị lên 340.000 km². Từ chỗ chỉ có chưa đầy 500 chiến binh trong tay, khi chết, quân đội của Shaka có quy mô khoảng 500.000 người, được vũ trang đầy đủ và tuân thủ kỷ luật chặt chẽ.

* Henry Francis Fynn ghi lại: "Chúng tôi vô cùng kinh ngạc trước tính quy củ và kỷ luật ở những nơi mà chúng tôi đi qua. Các doanh trại quân đội thể hiện rằng sạch sẽ là một thói quen được duy trì hằng ngày, không chỉ ở trong các căn lều mà cả ở những khoảng đất trống bên ngoài".  

Phi Hồ

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.