Những thây ma bước vào triết học: Một ý tưởng khác thường

400 năm qua, từ thời của “cha đẻ Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 hiện đại” Galileo Galilei, chúng ta đã tiến những bước rất dài khai phá bản chất của vũ trụ. Từng mớ hỗn độn được chia nhỏ để vật lý giải thích cặn kẽ mỗi hiện tượng theo tư duy logic nhất có thể. Thế nhưng, sẽ luôn còn một điểm kì dị mà vật lý chưa thể mở khoá: ý thức loài người.

  • Có một thứ logic vừa đúng, lại vừa sai

Vật lý thôi là chưa đủ

Trong cuốn “Cho đến tận cùng của thời gian”, nhà vật lý học Brian Greene tin vào thuyết thực hữu, cho rằng vạn vật tồn tại không vượt ra ngoài các tính chất vật lý của nó. Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thần kinh cũng đi theo lối truyền thống như thế, tìm kiếm mọi bằng chứng hữu hình để khẳng định tất cả đều chịu sự chi phối của một số quy luật tự nhiên. Francis Crick và Christof Koch nổi tiếng với phát hiện về liên kết neuron quyết định hoạt động của não bộ, cùng ý thức ở động vật bậc cao như con người. Chúng ta nhờ vậy mà tin rằng ý thức chính là sản phẩm có một không hai của não.

Vậy nhưng, chúng ta vẫn loay hoay đi tìm một định nghĩa chung cho ý thức. Phải chăng đó là nhận thức, hay đơn giản hơn là trải nghiệm quyết định ý thức? Ta ngắm trái táo đỏ rực trên bàn, xung điện bùng cháy trên hàng triệu neuron ra tín hiệu cho não để thu hình ảnh lại ở võng mạc. Đó là vật lý hữu hình, còn “cảm giác” vô hình về màu đỏ, kèm theo cả tá hình dung liên quan đến màu đỏ từ đâu mà tới? Cũng giống như khi ta phóng trí tưởng tượng đến một viễn cảnh mà tâm trí không ảnh hưởng chút nào đến thể xác, rồi tự hỏi làm sao tâm trí có thể kiểm soát xác thịt khi nó không có cơ bắp, hay thậm chí còn không cầm nắm được?

Những nỗ lực của con người dành cho việc khám phá bí mật của tâm trí gần như là vô giới hạn, bởi lẽ tưởng chừng một tranh luận kết thúc thì mỗi thập kỷ mới lại mang đến một lý thuyết khác. Lần này là ý niệm về zombie - hình ảnh thây ma rên rỉ chỉ có trên những bộ phim kinh dị. Vật lý coi zombie đơn thuần là xác chết, còn triết gia David Chalmers lại nghĩ đến triết học zombie thông qua những thí nghiệm tưởng tưởng, hướng một từ đáng sợ theo nghĩa bóng để chỉ người mất hết cả nhận thức nhưng vẫn có thể đi lại hay phản ứng với kích thích xung quanh.

Những thây ma bước vào triết học: Một ý tưởng khác thường -0
Tư duy zombie (xác sống) cho phép chúng ta nghĩ về khả năng ý thức đến từ một thứ phi vật chất đặc biệt không tuân theo quy luật tự nhiên.

Tư duy thây ma chính là cách ông đang cố gắng cho thấy vì sao cơ chế vật lý là chưa đủ, đồng thời vì sao bí ẩn về ý thức lại cần đào sâu hơn những gì Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 vật chất có thể lý giải. Trong “Tâm trí và ý thức”, David Chalmers khơi dậy ý niệm về một bản sao zombie, giống chúng ta ở mọi khía cạnh, cũng chuyện trò, ăn ngủ hay biểu lộ cảm xúc hệt chúng ta. Chỉ có một điểm khác biệt là bản sao này không có ý thức. Đương nhiên một thứ giống hệt con người như thế đến giờ vẫn chưa được phát hiện. Đại ý ở đây là, theo lý thuyết, có thể thây ma zombie đó tồn tại thực sự đâu đó quanh đây. Tiến hóa có thể sản sinh ra những sinh vật giống con người đến từng phân tử, làm mọi điều như con người, trừ việc không có ý thức bên trong.

Giới Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thực hữu biện luận tất cả vật chất đều chuyển động tạo nên sự sống theo các quy luật vật lý, từ đó cấu thành thế giới bao gồm bộ não, trái tim và tâm trí. Trái lại, nhiều người ủng hộ triết học zombie kiểu David Chalmers nhấn mạnh ý thức chỉ có thể cảm nhận được ở ngôi thứ nhất, trong khi Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thần kinh chủ yếu tiếp cận theo ngôi thứ ba. Xem ra lượng người phản đối thuyết thực hữu, hay học thuyết quy giản, có lý của họ. Những cách tiếp cận theo ngôi thứ ba là không triệt để và làm sao nhìn nhận từ ngôi thứ ba có thể xác tín cho những thông tin mà vốn chỉ có thể nhận biết được ở vị trí ngôi thứ nhất.

Với “Sai lầm của Galileo”, triết gia Philp Goff nhấn mạnh vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta tưởng tượng cái gì, bởi lẽ chúng ta có thể hình dung về mọi thứ, ngay cả điều không thể. Triết học zombie hướng đến lời giải cho câu hỏi, mà vật lý hiện đại vẫn im lặng, rằng ý thức từ đâu ra, và tại làm sao chúng ta nhìn được, suy nghĩ, cảm nhận, tương tác và theo đuổi các khuynh hướng cao hơn như Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, tôn giáo và triết học. Ý thức, Philp Goff kết luận, không thể chỉ được tạo ra bởi những phân tử vật lý bình thường mà chắc chắn đến từ một thứ phi vật chất đặc biệt không tuân theo quy luật tự nhiên.

Không phải ai cũng đón nhận

Những tranh luận về triết học zombie ngày càng gay gắt, làm mồi cho nhiều lời phỉ báng và giận dữ hơn phần lớn các chủ đề khác trong triết học hiện đại. Có lẽ bởi vì tính chất khó hiểu của vấn đề: người của cả hai phe không chỉ đơn giản là ủng hộ hay phản đối, mà còn thấy luận điểm của phía kia thực sự ngớ ngẩn. Khi David Chalmers cố phát triển ý tưởng, ông thừa nhận “không phải ai cũng đón nhận nó”. Thậm chí, giọng điệu đầy mỉa mai của hàng nghìn người công kích tư duy zombie theo kiểu: “hãy để dành những thây ma đó cho phim hạng B và cố gắng nghiêm túc hơn với những triết lý của chúng ta”.

Những thây ma bước vào triết học: Một ý tưởng khác thường -0
Triết học zombie đi tìm lời giải cho câu hỏi mà vật lý vẫn im lặng, rằng tại sao chúng ta có thể suy nghĩ và theo đuổi các khuynh hướng cao hơn như Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 hay tôn giáo.

Thí nghiệm tưởng tượng   zombie đem mọi phẩm chất của con người gắn lên một sự vật không tồn tại, hoặc chí ít chưa được chứng minh là có thực, rồi loại bỏ cái “cần” là ý thức để tìm nguồn gốc của chính cái “cần” ấy. Nghe có phần phi lý. Thực tế, vật lý đã giúp loài người rất nhiều trong hành trình khám phá 80 tỷ neuron thần kinh, chằng chịt kết nối để chi phối mọi hoạt động, phản ứng cùng độ nhạy bén của cơ thể. Chúng ta cần biết ơn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 vì điều này, thay vì tạo ra một thí nghiệm kì quặc chỉ nhằm giải thích một thứ mơ hồ nào đó ngoài kia.

Vấn đề nảy sinh từ ý niệm của sự thông hiểu. Tưởng tượng khác xa với thực tế. Giới toán học từng giả định có thể cầu phương hình tròn, dùng thước và compa dựng một hình vuông có diện tích bằng diện tích một hình tròn đã cho. Cho đến năm 1882, người ta thừa nhận biến tròn thành vuông không thể thực hiện được, khi ấy Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thắng thế triết học và sự tưởng tượng. Massimo Pigliucci, phản đối sự tồn tại của zombie, kết luận sự thông hiểu vốn dĩ đã bị hiểu nhầm, và đặt sai trong bối cảnh của những thây ma, tạo nên thứ logic mơ hồ khiến chúng ta lấn sâu vào ngõ cụt.

Việc chấp nhận một khái niệm “ảo” cũng không phải dễ dàng. Thực tế cho thấy, đứng trước một thứ gì đó, cư xử hệt loài người, tư duy thông thường của ta đi theo hướng “đã giống thì sẽ giống hết”, coi thứ đó chính là ta. Còn David Chalmers “ép” não bộ phải chấp nhận đó là một zombie - một tiền đề để phát triển tư duy thây ma giải thích sự tồn tại của ý thức. Thật vô nghĩa, như cách chúng ta được yêu cầu tự vẽ một con chim với dáng đi hay tiếng kêu giống con vịt, rồi tự huyễn hoặc bản thân đó là con vịt, nhưng kì thực lại không phải.

Triết học zombie có vẻ liên quan đến Xung lực trực giác - “thuốc giải độc” tốt nhất cho khuynh hướng châm biếm của đối thủ, đưa chúng ta đến những kết luận rất ấn tượng nhưng không nhất thiết là cuối cùng. Theo miêu tả của David Chalmers, zombie cư xử hệt người, ngoại trừ điểm khác nhau lớn nhất là chúng ta có kinh nghiệm từ ý thức còn lũ thây ma thì không. Suy ra, kinh nghiệm và ý thức chẳng có hệ quả nào đối với OK9giaitri đăng nhập cả. Điều này trở thành điểm yếu để nhà nghiên cứu Dan Falk khai thác, với luận điểm: ý tưởng zombie vô nghĩa bởi tất cả kinh nghiệm có ý thức của loài người đều tác động lên hành vi. Dan Falk minh họa bằng cốc nước, khi ta với tay lấy nước tức là ý thức đã quyết định hành vi sau nhiều nếp nhăn trên não ra dấu “khát”. 

Dù còn không ít bất đồng, nhiều ý kiến tin triết học kiểu zombie là một hướng đi mới mẻ, hỗ trợ cho nghiên cứu vật lý về nguồn gốc thực sự của ý thức. Tư duy thây ma xác sống cho phép chúng ta nghĩ về thế giới động vật, những loài mà khái niệm ý thức còn rất mơ hồ, thậm chí mở ra triển vọng “cấy” suy nghĩ cùng cảm xúc cho máy móc trí tuệ nhân tạo của tương lai. Khi ấy, ý thức không đơn thuần là vật chất, mà là một hiện tượng dị thường, phức tạp. Để ý lúc còn là phôi thai, ý thức chưa tồn tại, nhưng khi thành người và ra đời, chúng ta lại biết suy nghĩ. Rõ ràng, ở đâu đó giữa hai trạng thái này, ý thức hình thành rồi được “bật lên”. Câu hỏi sau cùng là: Điều gì thực sự đã diễn ra?

  • Những thây ma bước vào triết học: Một ý tưởng khác thường ảnh 3 Đọc vị những nét mặt của cảm xúc
  • Những thây ma bước vào triết học: Một ý tưởng khác thường ảnh 4 Công nghệ: Bản năng sinh tồn của tiến hóa
Việt Dũng

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.