Những “tập đoàn” đầu tiên khuynh đảo thế giới

Từ cuối thời Trung Cổ, từng có thời quyền lực của các bậc vương hầu phong kiến châu Âu bị thách thức gay gắt bởi các thương gia.
  • Cuộc Thập tự chinh đầu tiên, nỗi kinh hoàng của Byzance

Không, những tập đoàn ấy không gần chúng ta đến vậy. Không phải Rockfeller, càng không phải Microsoft hay Facebook. Cũng không phải các công ty Đông Ấn của Hà Lan hay Anh. Xa hơn nữa, từ cuối thời Trung Cổ, từng có thời quyền lực của các bậc vương hầu phong kiến châu Âu bị thách thức gay gắt bởi các thương gia.

Những lãnh chúa doanh thương

Venezia (Venise) không phải là một cái tên xa lạ. Cái tên ấy được nhắc đến trong rất nhiều thư tịch cổ, suốt những cuộc Thập Tự chinh sau cuối. Họ đủ sức "làm giá" với Thập tự quân, đòi hỏi các điều kiện, thậm chí là phá hủy các thành phố hành xử "nghịch ý" họ. Venezia thực sự mang tầm vóc của một đế quốc vào thời điểm đó, dù thực ra họ chỉ là một thị quốc duyên hải Ý. Đó là điều mà đến hiện tại, không mấy ai còn biết đến nữa. Nhắc đến Venezia, người ta sẽ nghĩ đến những dòng kênh và những chiếc cầu, những nụ hôn và những cuộc tình lãng mạn.

Trước Venezia, những người mở đầu cho một chương mới của lịch sử châu Âu là một tổ chức mang tên Hansa. Thực chất, đó là hiệp hội của các thành phố thương mại duyên hải. Đầu tiên, họ cử đại diện gặp nhau để thảo luận. Cuối cùng, vào thế kỷ XIV, Hansa chính thức ra đời. Thoạt đầu, Hansa bao gồm giới doanh thương của các thành phố Lubeck, Bremen, Hamburg (đều trên đất Đức) và Wisby (ở đảo Gotland, trong biển Baltic). Họ xúc tiến hợp tác với các thương gia Đức ở Novgorod (Nga), Luân Đôn (Anh), Venezia và Bruges (Bỉ), nhằm bảo vệ và phát triển "chuyện làm ăn" của cả cộng đồng.

Trong một góc nhìn phóng chiếu về thời hiện đại, Hansa có thể xem là dạng thô sơ của các hiệp định hợp tác OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, được tạo nên bởi các cộng đồng Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức có chung mục đích, chứ chưa phải của các quốc gia. Song, điểm khác biệt là Hansa thực hiện việc bảo vệ lợi ích đó một cách quá dữ dội, so với những hình dung thông thường về giới buôn bán.

Phục dựng quân đội Genoa.
Phục dựng quân đội Genoa.

Để giữ độc quyền buôn bán về các mặt hàng thiết yếu (cá, da thú, gỗ, hổ phách, kim loại…), họ chia nhau chịu mọi phí tổn, và đánh tan hàng loạt đám thảo khấu trên bộ cũng như những toán hải tặc trên mặt biển. Từ năm 1367 đến năm 1370, họ phát động một cuộc chiến tranh với Đan Mạch (khi đó còn bao gồm lãnh thổ rất rộng) khi bị tăng thuế, và đã chiến thắng. Hansa thường mở các cuộc họp tại Lubeck, gửi các nhân viên ngoại giao đến tiếp xúc cũng như điều đình các vấn đề tranh chấp. Năm 1406, Hansa thậm chí không ngại ngần dùng vũ lực đẩy lui người Anh khỏi vùng đánh cá ven biển Na Uy.

Hansa không duy trì được sự gắn bó ấy lâu dài, bởi dĩ nhiên, những xung đột nội bộ về lợi ích nhanh chóng xuất hiện. Nó ngừng phát triển sau năm 1500, khi có thêm quá nhiều tuyến đường hàng hải mới từ Đại Tây Dương tỏa đi. Song, cách thức vận hành của Hansa trở thành một hình mẫu, và Venezia là những kẻ kế tục.

Bằng những cuộc chiến dai dẳng với một "thành bang" anh em rất giống mình - Genoa - cũng như những nỗ lực tham gia các cuộc chinh phạt khác, Venezia giữ độc quyền buôn bán trên Địa Trung Hải, cũng giống như Hansa độc quyền ở biển Baltic trước kia. Mà Địa Trung Hải lại là một thị trường béo bở gấp bội, khi nối từ Tây Âu sang Trung Cận Đông, và xa nữa là châu Á. Venezia cung cấp hương liệu, lụa, đường, bông vải của phương Đông cho cựu lục địa, rồi buôn ngược vải len hay các sản phẩm khác của phương Tây cho các bạn hàng đến từ bên kia đại lục Âu - Á.

Và sự phác thảo của chủ nghĩa tư bản

Ở rất nhiều khía cạnh, bóng dáng của chủ nghĩa tư bản hiện đại cũng đã thấp thoáng trong cách hình thành và vận hành của Hansa, Venezia hay Genoa. Những thiết chế đó hiện hữu vì duy nhất một mục đích là lợi nhuận, và cả hệ lụy lẫn thành tựu đi kèm cũng đều xoay quanh lợi nhuận.

Đó là tập hợp của các Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức dám mạo hiểm sử dụng tín dụng một cách rộng rãi, dám Ok9 cool link đăng nhập, rồi tạo nên tư bản bằng tiền bạc và hàng hóa. Vì có họ và có nhu cầu của họ, các Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức lớn ở châu Âu thậm chí sẵn sàng "nghịch chỉ" Giáo hội Vatican (xem việc cho vay nặng lãi là trái với giáo luật). Thí dụ, Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Florence ăn lãi tới 26% hằng năm đối với các khoản vay ít bảo đảm. Ở đây, cần phải giải thích thêm, các chủ Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức ở Florence chính là những người trông coi và bảo đảm lợi tức cho Giáo hoàng. Những ông chủ Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức lớn, vì vậy, đầy quyền thế. Họ Barbi và họ Petruzzi từng tài trợ cho cả nước Anh lẫn nước Pháp trong cuộc "Chiến tranh trăm năm" chống lại nhau. Còn họ Medici - dòng họ có được những cái tên kiệt xuất phụng sự như Leonardo da Vinci hay Rafaello Santi, có chi nhánh Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức tại 16 thành phố, cả trong lẫn ngoài lãnh thổ Ý.

Hải quân Venezia giao tranh với hải quân Ottoman, trận Lepanto năm 1571.
Hải quân Venezia giao tranh với hải quân Ottoman, trận Lepanto năm 1571.

Cùng trong giai đoạn đó, ở Pháp có Jacques Coeurs (1395-1456), được ân sủng của vua Pháp Charles VIII, cầm đầu một đội thương thuyền đi về phương Đông, OK9 đã banh nên cả một đế chế OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao đa ngành (xưởng dệt, hầm mỏ, đất đai, Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức…), và đền đáp cho Hoàng gia Pháp bằng cách tài trợ chiến phí giai đoạn cuối Chiến tranh trăm năm. Còn ở Đức có dòng họ Fugger tại Ausburg, những người xuất phát điểm là thợ dệt, sau đó mở Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức cho cả các Giáo hoàng lẫn gia tộc đế vương Habsburg, và được trao quyền khai thác hầm mỏ rải rác khắp Trung Âu. Họ chỉ bị phá sản vào năm 1607, khi bị vua Phillipe II của Tây Ban Nha (dòng Habsburg) "xù nợ".

Nổi lên chiếm lĩnh những địa vị đầy quyền lực trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, những "tập đoàn OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao" đó không tiếc tiền "tô son điểm phấn" cho mình, qua đó kích thích mạnh mẽ sự phát triển của văn học, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, hội họa… Không chỉ vậy, nhờ họ, Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 kỹ thuật cũng có những bước tiến đáng kể. Thí dụ, từ khi giành được độc quyền buôn bán ở Địa Trung Hải, Venezia đã nhanh chóng Ok9 cool link đăng nhập cho nghiên cứu, để thay thế những con thuyền hẹp cổ điển thành thuyền buôn bề thế, rộng rãi, chắc chắn.

Họ góp phần quan trọng vào những mối liên hệ - kết nối Đông Tây, mà nhờ đó, các thành tựu Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Hy - La cổ đại được người Hồi giáo gìn giữ có cơ hội "tái xuất", xua tan "đêm trường Trung Cổ" Tây Âu. Cũng nhờ họ, nhờ viễn cảnh đầy vàng bạc châu báu và lợi tức mà họ hướng đến, kỷ nguyên của những nhà hàng hải vĩ đại bắt đầu với sự hỗ trợ của các triều đình phong kiến. Vasco da Gama (người đầu tiên đi thẳng từ Bồ Đào Nha đến Ấn Độ), Christophe Colombo hay Ferdinand Magellan đều giong buồm ra khơi với những khát vọng "đổi đời" như vậy.

Nhưng, đừng quên, tính chất tài phiệt của các nhà tư bản sơ khai này cũng vẫn nguyên đó. Bằng tiền bạc của mình, họ lũng đoạn các triều đình, và làm biến dạng chiến tranh. Từ cuối thế kỷ XIV đến hết thế kỷ XV, lính đánh thuê chuyên nghiệp, được huấn luyện kỹ lưỡng và đầy đủ - lực lượng mà các tập đoàn OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao sử dụng để bảo vệ lợi ích của mình - đã thay thế các đạo quân phong kiến cổ điển. Và chi phí để trả cho lính đánh thuê lại thường được các "tập đoàn" bù đắp bằng việc thu tiền "miễn dịch" của các tầng lớp phụ thuộc. Bởi vậy, những quy luật mã thượng xa xưa nhanh chóng biến mất. Lý tưởng, sự hào hiệp hay phong thái quý tộc chỉ còn lại trên đầu môi chót lưỡi. Tất cả những gì tồn tại, cuối cùng, chỉ là lợi nhuận.

Vì lợi nhuận, chiến tranh biến thành cơ hội kiếm lời. Vì lợi nhuận, người ta tìm ra châu Mỹ. Cũng vì lợi nhuận, người ta đốt phá tất cả các đền đài Inca…

* Vào thời cực thịnh, hằng năm, Venezia cử bốn thương thuyền từ thành phố của họ đi đến Flandres (vùng duyên hải Tây Bắc Pháp - Bỉ), bốn chiếc khác đến Beiruth (Libanon hiện tại), ba chiếc đến Hắc Hải, và khoảng 30 chiếc khác đến mọi hải cảng chính trên Địa Trung Hải. Thậm chí, Venezia còn thiết lập tuyến đường hàng hải thương mại đầu tiên từ Ý đến Tây Bắc Âu. Họ đặt trụ sở đại diện riêng tại Luân Đôn, và các quốc gia khác nhanh chóng bắt chước (theo cuốn Văn minh phương Tây - Đại học Harvard và Đại học Rochester).

* Genoa, những kẻ bị Venezia đánh bại, thậm chí đã từng có một thương gia mang tính chất tài phiệt - Zaccaria. Năm 1340, con người ấy từng được Hoàng đế Byzance cho phép khai thác phèn chua (thành phần căn bản trong sản xuất hàng len) - điều chỉ Hoàng gia Byzance được thực hiện trước đó. Zaccaria về sau cho con trai thông hôn với hoàng tộc Constantinople, và đội thuyền của ông sử dụng cờ mang huy hiệu cá nhân.

Phi Hồ

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.