Muốn tốt hãy ăn chay

Mới đây, tờ The Wall Street Journal  cho biết, theo thông tin vừa được công bố ngày thứ hai (3/6) trên tạp chí của Hiệp hội  Y khoa Hoa Kỳ JAMA Internal Medicine: Những người ăn chay  thường sống lâu hơn những người ăn mặn.

Mỗi người mỗi cớ

Theo từ điển mở Wikipedia, ăn chay là một chế độ ăn uống chỉ gồm những Ok 9 được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP có nguồn gốc từ thực vật (trái cây, rau quả, củ…) và thêm vào đó có thể là những sản phẩm từ sữa, trứng hay mật ong… Những người ăn chay kiêng không dùng  các loại thịt… Không nhất thiết đi tu mới ăn chay…

Theo từ điển Oxford, thuật ngữ người ăn chay (vegetarian) xuất phát từ danh từ “vegetable” (rau, thực vật). Cũng trong từ điển này đã ghi lại rằng, từ “vegetarian” trở nên phổ biến ở “hòn đảo sương mù” sau khi Hiệp hội ăn chay được thành lập ở Anh năm 1847. Tuy nhiên, trước đó cũng từng có không chỉ một lần từ này xuất hiện trong ngôn ngữ giao tiếp tiếng Anh.

Theo một nguồn tư liệu  khác,  Hiệp hội ăn chay ở Anh lại cho rằng chính họ mới là tác giả của thuật ngữ “vegetarian”, được tạo ra từ một tính từ La tinh là “vegetus”  (sảng khoái, tươi sống). Cũng có nguồn tư liệu cho rằng, thuật ngữ “vegeterian” lần đầu tiên được sử dụng vào năm 1839…

Cũng theo từ điển mở Wikipedia, trong luật tạng (phần thứ hai Tam tạng) của Phật giáo quy định các tăng lữ phải ăn không quá giờ ngọ, trong tiếng Phạn gọi là “Uposatha” hay “Upavasatha” (Bố - tát). Thuật ngữ này về sau được các nhà Phật học Đại thừa dịch là ăn không có thịt cá. Khi Phật giáo du nhập vào Trung Quốc thì thuật ngữ trên được dịch là “trai” và từ đó, vào Việt Nam, được dịch là “ăn chay”. Tục ăn chay đặc biệt thịnh hành ở nước ta vào đời Lý - Trần, khi đạo Phật đạt được đỉnh cao phát triển của nó…

Có nhiều hình thức ăn chay khác nhau. Theo Phật giáo, ăn chay nghĩa là không ăn tất cả các sản phẩm từ động vật cũng như một số loại rau trong chi hành (có mùi thơm đặc trưng của hành và tỏi), có thể tương ứng với các loại cây hành, hẹ, tỏi, nén và kiệu (gọi chung là ngũ tân). Có tục ăn chay có trứng, tức là có thể ăn trứng nhưng không ăn các sản phẩm từ sữa. Ngược lại, cũng tồn tại tục ăn chay có sữa nhưng lại không ăn trứng. Lại có tục ăn chay có cả sữa và trứng…

Muốn tốt hãy ăn chay ảnh 1
Minh họa: Ngô Xuân Khôi.

Những người ăn chay đúng nghĩa là hoàn toàn không sử dụng bất cứ thứ gì từ động vật, bao gồm cả sữa, mật ong và trứng, và cũng có thể loại trừ bất kỳ sản phẩm nào được thử nghiệm trên động vật, hoặc sử dụng các trang phục có nguồn gốc từ động vật.

Tồn tại nhiều kiểu ăn chay không hề liên quan gì tới tín ngưỡng. Không ít người ăn chay theo chế độ thực dưỡng: chủ yếu ăn các loại ngũ cốc nguyên cám và đậu, hoặc theo phương pháp dưỡng sinh của Ohsawa (ăn gạo lức muối mè)…

Có nhiều lý do khác nhau khiến người ta ăn chay. Trước hết là lý do tôn giáo. Nhưng đó cũng có thể là những lý do đạo đức, cho rằng làm thế thì giúp cho các loài vật đỡ bị đau đớn thiệt hại vì phải trở thành đồ ăn cho con người. Nhiều người ăn chay để dưỡng sinh.

Cũng có không ít người chuyển sang ăn chay vì cho rằng, ăn chay thì tiết kiệm hơn. Một trong những thủ lĩnh của phong trào đấu tranh giành độc lập của nước Mỹ, nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Bengamin Franklin (1706-1790) đã trở thành người ăn chay ngoài những lý do đạo đức là lý do OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao vì ông cho rằng, ăn chay thì ông có thể còn thừa ra ít tiền để mua sách…

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến hiện đại, không ít người ăn chay vì lý do muốn bảo vệ môi trường… Có người ăn chay để duy trì sự lâu bền của nhan sắc. Ngôi sao Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Pháp Brigitte Bardot (BB) là một thí dụ điển hình. Ngay từ khi còn trẻ BB đã không ăn thịt động vật và nhờ thế, ở bất cứ lứa tuổi nào trông cũng rất tuyệt vời…

Thực sự là ăn chay ở mức độ hợp lý luôn có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người. Điều này đã được hiểu ra từ thời xa xưa. Không ngẫu nhiên mà các võ sĩ giác đấu ở La Mã cổ đại đều chủ yếu ăn chay… Người ta cho rằng hiện có khoảng 40% dân số Ấn Độ ăn chay… Những OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu được tiến hành gần đây cũng cho thấy, chế độ ăn chay giúp làm giảm nguy cơ mắc hàng loạt những căn bệnh nguy hiểm…

Ăn chay sống lâu hơn

Theo thông tin mà The Wall Street Journal đã dẫn, các tác giả của OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu thuộc Đại học Loma Linda trong gần sáu năm đã quan sát 73.308 tín đồ của Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm An Thất Nhật. Giáo hội này duy trì niềm tin rằng chúa Jesus sẽ tái lâm bất kỳ và vì thế các tín đồ phải nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy (là ngày Sabbath của Do Thái giáo) để thờ phượng Thiên Chúa, thay vì nghỉ vào ngày chủ nhật như hầu hết các nhánh, hệ phái Kitô giáo khác.

Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm An Thất Nhật thường được biết đến nhờ xu hướng tích cực khuyến khích ăn chay hơn các dòng tu Công giáo khác. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thoạt tiên đã xác định chế độ ăn uống mà nhóm người tham gia nghiên cứu duy trì, rồi sau đó tiến hành các phân tích xem có bao nhiêu người qua đời và vì lý do gì…

Theo thông tin đã được công bố, trong giai đoạn tiến hành nghiên cứu trên đã có gần 12% số người trong nhóm bị chết. Việc lựa chọn khẩu phần ăn  chay đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa các chứng bệnh về tim. Tỉ lệ những người ăn chay chết vì bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 19% so với những người ăn mặn. Những người ăn chay cũng có tỉ lệ mắc các bệnh như tiểu đường và suy thận thấp hơn so với những người ăn mặn.

Việc ăn chay đã có tác động mạnh hơn đối với Ok986 vip Thiên đường trò chơi so với phụ nữ, khi họ duy trì chế độ ăn như nhau.

Thông tin đã được công bố cũng chỉ rõ, các nhà nghiên cứu đã không xác định được tất cả các nguyên nhân dẫn tới việc ăn chay lại có tác dụng bảo vệ sức khỏe cho con người như thế, nhưng có lẽ một trong những lý do của hiện tượng này là Ok 9 được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP chay thường giàu chất xơ và chứa ít chất béo bão hòa hơn so với đồ ăn mặn. Ngoài ra, ông Michael Orlic, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Loma Linda California, đã chỉ ra rằng, những người ăn chay thường gầy hơn, và họ cũng ít uống rượu và hút thuốc lá hơn so với những người ăn mặn.

Đại học Loma Linda là cơ sở chuyên về y học của Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm. Giáo hội này chủ trương một chế độ ăn gồm rất nhiều bánh mỳ ngũ cốc nguyên hạt, ngũ cốc và các sản phẩm mỳ ống, một số lượng đáng kể các loại trái cây tươi và rau quả cùng một số lượng vừa phải các loại đậu, các loại hạt và hạt giống…

Một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu khác đối với 8.179 người có chỉ số IQ đã được xác định ở độ tuổi lên 10  cho thấy, những ai trong nhóm này trở thành người ăn chay trước năm 30 tuổi, khi còn thơ bé đã có chỉ số IQ trung bình cao hơn. Điều này xảy ra có thể là do được đào tạo tốt hơn và ở tầng lớp Ok9 cab trò chơi casino phổ biến cao hơn. Tuy nhiên, kết quả trên vẫn có ý nghĩa  lớn ngay cả sau khi đã tính đến những yếu tố này.

Lãnh đạo OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu  trên, bà Catherine Gale, đã đưa ra lời giải thích sau đây: Những đứa trẻ thông minh hơn thường hay suy nghĩ nhiều hơn về những gì mà chúng ăn và trong một số trường hợp dễ trở thành những người có thiên hướng ăn chay. Ian Dieri, người duy nhất không ăn chay trong nhóm các nhà nghiên cứu, tin rằng mối quan hệ đã quan sát được giữa việc ăn chay và chỉ số IQ có thể không mang tính nhân quả.

Theo ông, việc người ta dần dà tìm tới chế độ ăn chay có thể là một trong các “sự lựa chọn văn hóa” ít nhiều mang tính ngẫu nhiên mà những người thông minh thường thực hiện. Sự lựa chọn đó có thể có lợi hoặc có thể không tốt cho sức khỏe của con người. Cũng đã xác định được rằng, phần lớn những người ăn chay là phụ nữ. Họ thường ở những vị trí cao hơn và có cấp độ cao hơn về Ok986 tải ứng dụng và đào tạo chuyên môn, mặc dù những khác biệt này không được phản ánh trong thu nhập hàng năm của họ.

OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu trên cũng không phát hiện ra được sự khác biệt trong hệ số thông minh giữa những người ăn chay nghiêm ngặt với những người thỉnh thoảng cũng ăn cá và thịt gà, nhưng vẫn tự cho mình là  thuộc nhóm người ăn chay…

Hoàng Oanh

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.