Ly giáo và sứ mệnh của Byzance

Tại sao lại có Chính Thống giáo phương Đông và Thiên Chúa giáo La Mã, trong cùng một đức tin Ki-tô? Tại sao sau tất cả những cuộc phân ly, đế quốc Đông La Mã - Byzance (Byzantine, Byzantium) - vẫn có thể kéo dài sự tồn tại của mình đến tận năm 1453, trong khi đế quốc Đông La Mã đã sụp đổ trước sức tấn công mãnh liệt của các sắc dân du mục từ năm 476?
  • Cuộc Thập tự chinh đầu tiên, nỗi kinh hoàng của Byzance
  • Cuộc “Thập tự chinh” không chỉ mang về vòng nguyệt quế

Đức tin và lợi ích

Sự rạn nứt giữa Giáo hội miền Đông và Giáo hội miền Tây (thường được gọi là Ly giáo) - xuất phát điểm của việc hình thành Giáo hội Chính thống giáo phương Đông và Giáo hội Thiên Chúa Giáo La Mã - thường được diễn giải một cách vắn tắt thông qua nguyên nhân là những khác biệt về cách hành văn lễ thức, bắt đầu từ một cuộc tranh luận năm 1054. 

Phái Hy Lạp (Byzance) cho rằng "Thánh Linh từ Đức Chúa Cha mà có", còn phái Latin (Vatican) thêm vào: "và từ Đức Chúa Con". Kể từ đó, những tranh cãi về nghi thức hành lễ, hình dạng cây thập tự, màu sắc y phục của hàng quan phẩm mới dần được thêm vào theo thời gian, để Đông Chính Thống giáo và Tây Thiên Chúa giáo ngày càng khác biệt so với nhau.

Tuy nhiên, đó là một cách giải thích quá đơn giản. Thiên Chúa giáo nói chung, kể từ khi được Constantinus Đại đế của La Mã chọn làm quốc giáo, vẫn mang đậm trong mình tính chất của một thứ công cụ Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá. Sự phân ly trong lòng định chế thần quyền ấy, bởi vậy, cũng còn xuất phát cả từ các nguyên nhân Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá, nhằm phục vụ điểm then chốt của mọi mối quan hệ quốc tế: Lợi ích.

Giữa Thiên Chúa Giáo La Mã (Roman Catholic, trái) và Chính Thống giáo Đông phương (Orthodox, phải) là rất nhiều khác biệt.
Giữa Thiên Chúa Giáo La Mã (Roman Catholic, trái) và Chính Thống giáo Đông phương (Orthodox, phải) là rất nhiều khác biệt.

Nhưng quả thực, từ thế kỷ thứ VII, khi Hồi giáo trỗi dậy và tiến chiếm những vùng lãnh thổ rộng lớn thuộc quyền kiểm soát của Byzance, có một cuộc tranh chấp đã bùng nổ dữ dội trong lòng đế quốc Đông La Mã (khi ấy vẫn giữ mối quan hệ hữu hảo với Vatican). 

Binh lính của Hoàng đế Byzance, những người xuất thân nông dân ở các vùng Anatolie hay Armenia, căm ghét sự lòe loẹt phù phiếm. Đồng thời, họ lại là những người tuân thủ Cựu Ước nghiêm ngặt. Họ sẵn sàng đập phá các ảnh tượng thờ - đã trở nên trau chuốt đến diêm dúa theo phong cách Vatican, và các Hoàng đế Byzance thậm chí còn phải ra lệnh cấm các hình ảnh tôn giáo để chiều lòng họ.

Song, Giáo hội Vatican không nghĩ vậy. Giáo hoàng cho rằng các ảnh tượng có giá trị Ok986 tải ứng dụng, và xứng đáng được tôn thờ. Do đó, hành vi đập phá các ảnh tượng đáng bị lên án. Hoàng triều Byzance đành nhẫn nại, nhưng điều này trở thành một vết hằn trong mối quan hệ giữa hai phía. 

Trong một đợt quật khởi, Hoàng đế Byzance đem đất đai của Giáo hoàng ở Nam Ý ban cho Giáo trưởng Constantinople. Đáp trả, Giáo hoàng không cầu viện Byzance, mà kêu gọi và sau đó giúp Charlemagne đăng quang, nhằm chống lại quân Hồi cùng các bộ tộc du mục.

Càng xung đột về Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá, Byzance và Vatican lại càng "chịu khó" khuếch trương những khác biệt về hình thức nghi lễ tôn giáo. Đến thế kỷ X, khi định chế Giáo hoàng lụn bại bởi sự đồi trụy của những người đứng đầu Giáo hội, Byzance hầu như đã tách hẳn khỏi cộng đồng này. Những mối dây liên hệ lỏng lẻo sót lại còn tiếp tục bị mài mòn, khi người Normandie chiếm lấy Nam Ý, và trao lại cho Giáo hoàng. Giáo trưởng - Thượng phụ giáo chủ Constantinople - chống lại việc áp đặt các lề lối Latin lên các nhà thờ Chính thống, đồng thời cũng đau đớn khi mất mát quá nhiều lợi ích, lớn tiếng khơi lại chuyện "và Đức Chúa Con" để công kích Giáo hội phương Tây.

Và năm 1054, Giáo hoàng gửi một phái đoàn đến Constantinople. Nhưng, thay vì đối thoại mềm mỏng để giải quyết vấn đề, Hồng y Humbert - người dẫn đầu phái đoàn - lại tuyên "vạ tuyệt thông" cho Thượng phụ giáo chủ. Hành động này, tất nhiên, được Thượng phụ đáp trả tương xứng.

Hai giáo hội được xem là đã chính thức tách rời khỏi nhau từ đó.

Chính Thống giáo Đông phương vẫn duy trì những màu sắc cổ xưa trong mọi nghi lễ tôn giáo của mình.
Chính Thống giáo Đông phương vẫn duy trì những màu sắc cổ xưa trong mọi nghi lễ tôn giáo của mình.

Nghìn năm chinh chiến

Thực tế, việc không thể duy trì tình trạng "cơm lành canh ngọt" với Giáo hội Vatican, Hoàng triều Byzance lại dễ dàng hơn trong việc tránh cho đế quốc rơi vào vết xe đổ của những người anh em Tây La Mã. Trong vòng 1.100 năm, kể cả khi đã lụn bại, Byzance đã chống đỡ hết kẻ thù này đến kẻ thù khác. Như nhận định của nhóm tác giả cuốn Văn minh phương Tây, nếu không nhờ sự bền bỉ của Byzance qua nhiều thế kỷ, toàn cõi phương Tây có lẽ đã theo Hồi giáo.

Thần quyền ở Byzance không bao giờ có thể lấn át thế quyền như tại Tây Âu. Ở Đông La Mã, các hoàng đế vẫn liên tục truất phế các giám mục hay trừng phạt các nhà tu, cho dù mọi khía cạnh liên quan đến tôn giáo luôn được bảo đảm tính linh thiêng. 

Giáo hội Constantinople hoạt động giống như một Bộ trong các OK9giaitri nền tảng giải trí online ngày nay, mà hoàng đế đứng trên Bộ đó, cũng như nắm các bộ khác. Lằn ranh cuối cùng mà hoàng triều không vượt qua, là việc đặt ra các giáo lý mới hoặc xúc phạm đến niềm tin tôn giáo của dân chúng. Các hoàng đế Byzance hiểu, như tổ phụ Constantinus của họ, rằng hoàng triều cần Giáo hội như một công cụ ổn định Ok9 cab trò chơi casino phổ biến.

Byzance rất giàu. Vị trí địa lý nằm tại ngã ba Á - Âu - Phi mang lại cho họ những nguồn lợi tức khổng lồ nhờ tổ chức thương mại, thu thuế và nắm quyền tài phán tối cao. Không chỉ vậy, các nhà lãnh đạo đế quốc còn thấm nhuần: Chỉ có thể đánh thuế đất đai nếu có người canh tác, và chỉ có thể thu thuế thân nếu người đó có ruộng đất để canh tác. Tư tưởng này dẫn đến việc các cơ quan Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 rất kỹ lưỡng, để bảo đảm rằng người dân cày luôn có ruộng đất (và bị buộc chặt vào ruộng đất).

Các hoàng đế Byzance cấm xuất cảng vàng, luôn luôn giữ được một lượng trữ kim khổng lồ. Đồng vàng nomisma của Byzance là đồng tiền tiêu chuẩn của cả Địa Trung Hải, được giữ nguyên chất cho đến tận thế kỷ XI. Các tu viện, giáo đường, nhà thờ… bởi vậy cũng vô cùng sung túc, đặc biệt là khi họ luôn được nương nhẹ về thuế má. Xung đột về lợi ích với hoàng triều, do đó, không xuất hiện. Thay vào đó, Giáo hội Constantinople chỉ bị cạnh tranh bởi chính Vatican hay những đoàn Thập tự quân.

Byzance, cực thịnh và suy tàn.
Byzance, cực thịnh và suy tàn.

Bền vững nhờ quốc lực dồi dào, Byzance chỉ chiến đấu trong trường hợp bắt buộc, và ưu tiên cho các nỗ lực ngoại giao. Mặc dù vậy, với một niềm kiêu hãnh truyền thống, Byzance chỉ xem Ba Tư hay đế quốc Hồi giáo là những thiết chế ngang hàng. Charlemagne cùng những hậu duệ của mình, dù đã có được đất đai của toàn Tây La Mã, vẫn bị Hoàng triều xem là "rợ". Chỉ có thể có một hoàng đế, và hoàng đế đó cai trị ở Byzance. Có lẽ, các hoàng đế Byzance không bao giờ nguôi được sự phẫn nộ khi Giáo hoàng mang vương miện đội lên đầu Charlemagne.

Tuy nhiên, để đứng vững được lâu chừng đó thời gian, và bất kể chuyện sự giàu có vượt trội so với Tây Âu cũng làm nảy sinh những xa hoa mô phỏng La Mã cổ, Byzance cũng vẫn rất chú ý đến quân sự. Nhiều thế kỷ, bộ binh Byzance là lực lượng thiện chiến nhất châu Âu. Nhiều thế kỷ, hải đội của họ đủ sức duy trì quyền bá chủ Địa Trung Hải. Lưu giữ được hầu như trọn vẹn các kiến thức Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Hy - La cổ đại, hải thuyền Byzance được trang bị pháo phóng hỏa, có thể bắn cháy thuyền địch trên mặt biển nhờ một hỗn hợp mà tương truyền là Archimede sáng chế.

Và bởi vậy, trước cũng như sau sự kiện Ly giáo, ở Byzance không có Giáo hoàng, chỉ có Thượng phụ giáo chủ - người bề tôi đúng nghĩa của Hoàng đế. Và bởi vậy, sự giàu có xa hoa của miền Đông khiến vua chúa - quý tộc cả Tây Âu thèm khát, cũng không khác gì Hồi giáo hay các bộ tộc du mục. Đất Thánh Jerusalem, cùng những nguồn lợi khổng lồ có được từ việc tổ chức các đoàn hành hương (và hơn thế là những hải cảng thương mại) là miếng mồi hấp dẫn tất cả mọi quyền lực.

Thập Tự chinh không thể không diễn ra, bằng cách này hay cách khác. Và sự suy tàn của Byzance cũng là một kết cục tất yếu, sau 1.100 năm huy hoàng.    

* Ngăn chặn từ người Hung Nô và người Avar ở thế kỷ V, người Bulgar, người Ba Tư ở thế kỷ thứ VII qua các đoàn quân chinh phạt Hồi giáo, đến những bộ tộc Seljuk gốc Thổ Nhĩ Kỳ từ đầu thế kỷ XI, Byzance thực sự là tiền đồn bảo vệ văn minh Tây Âu. Chiến thắng quan trọng nhất luôn luôn được nhắc đến là trận thắng năm 717, khi Hoàng đế Leo III phá tan được vòng vây của người Hồi giáo Arab quanh Constantinople.

* 1204, lần đầu tiên Byzance bị chiếm đóng. Đó là khi họ đã quá suy kiệt sau những đòn tấn công mãnh liệt của cả người Normandie lẫn người Seljuk, và bị một lực lượng hỗn hợp của cả Cộng hòa Venise lẫn các Thập tự quân tiến đánh.

Phi Hồ

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.