Kris là tên gọi trong tiếng Java, Indonesia dạng dao găm hay kiếm ngắn có lưỡi dài 10 cm - 70 cm, gồm hai loại lưỡi thẳng và lưỡi hình rắn uốn. Cán làm bằng gỗ hay sừng, bao làm bằng gỗ bọc kim loại. Người làm ra kris là những thợ có tay nghề cao, hơn nữa còn có hiểu biết về văn học, lịch sử và các cách phù phép. Kris vừa là lễ khí vừa là vũ khí, nhưng chủ yếu là lễ khí với tính biểu tượng cao và sức mạnh tâm linh huyền bí.
Kris gắn bó với nhiều tín ngưỡng, tôn giáo của người Indonesia như đạo thờ cúng tổ tiên, đạo đồng bóng, Ấn Độ giáo, Phật giáo và Hồi giáo cũng như với các biểu tượng văn hóa truyền thống khác của Indonesia như rối bóng ( wayang), Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 vẽ sáp ong (batik), võ pencat silat, hoa nhài (quốc hoa), múa sư tử barong Bali... Nó đã trở thành một biểu tượng văn hóa, một niềm tự hào quốc gia của cả Indonesia và Malaysia. Năm 2005, UNESCO đã công nhận kris là Kiệt tác Di sản Truyền khẩu và Phi vật thể của nhân loại.
Từ trái sang phải: Dao găm cán hình người Đông Sơn; Kris Dayak cán có hình đầu chim hồng hoàng, một loài chim vật tổ thời Đông Sơn; Kris Java với đốc bao có hình con thuyền đưa tổ tiên người Java tới vùng quần đảo, cán có hình thần Semar, vị thần bảo hộ của họ.
Về nguồn gốc của kris, hiện có 2 quan điểm cơ bản:
Một số học giả, chủ yếu dựa vào tư liệu khảo cổ và sử học của Indonesia cho rằng kris có gốc Ấn Độ xuất hiện ở Java vào thế kỷ VIII rồi lan tỏa tới Malaysia, Singapore, Philippines và Thái Lan từ cuối thế kỷ XV.
Một số học giả khác, với cái nhìn sâu và xa hơn, cho rằng kris có gốc từ dạng dao găm hay kiếm ngắn cán hình người hay động vật trong văn hóa Đông Sơn ở Việt Nam. Sự ra đời của kris gắn với những nhóm dân Đông Sơn di tản tới Indonesia tị nạn từ thế kỷ 1 trước Công nguyên (TCN). Họ chính là chủ nhân của 84 chiếc trống đồng Đông Sơn được tìm thấy ở Indonesia cho đến nay cũng như của nhiều dấu tích Đông Sơn khác trong văn hóa của các tộc ít người ở quần đảo này như Toraja, Minangkabao, Dayak …
Có thể thấy những kris Dayak, Java cổ với lưỡi thẳng và cán thể hiện cách điệu con chim vật tổ hay các vị thần rất gần gũi với các con dao găm hay kiếm ngắn cán có hình người hay thú Đông Sơn. Một số kris có cán có hình người với tư thế tay tương tự hình người trên cán dao Đông Sơn. Các hoa văn chữ X và hình trái tim cách điệu trên bao của một kris Dayak có gốc từ hoa văn tương tự trên ngói Cổ Loa, tấm đồng đính trang phục Đông Sơn và trên đốc kiếm Bá Thước.
Một lễ khí thần bí
Giống như dao găm cán hình người - thú Đông Sơn, kris trước hết là một lễ khí hay một vật thiêng có sức mạnh ma thuật thần bí. Thường những kris làm lễ khí được điêu khắc tinh mỹ và trang trí với đá qúy và vàng bạc.
Người ta tin rằng tượng các vị anh hùng, tổ tiên, thần linh trên cán kris có thể truyền sức mạnh, lòng tự tin và tinh thần dũng cảm cho người mang kris. Từ đó, kris là một biểu tượng cho quyền thế, chí anh hùng và tính thượng võ, một vật báu gia truyền trên lễ phục của cả nam và nữ giới Java.
Xưa, một vị vua ban tặng kris cho các quan tướng để thể hiện lòng tin của mình đối với họ. Ngược lại, một viên tướng trong lễ tuyên thệ lòng trung thành với vua, tay cầm kris và nói: “Nếu thần phản bội, thần sẽ bị hành quyết bởi chiếc kris này”.
Trong lễ cưới, chú rể phải đeo ở lưng một chiếc kris xung quanh kết hoa nhài như biểu tượng cho một người chồng phải ứng xử tử tế với vợ. Sau lễ cưới, bố vợ thường tặng kris cho con rể để chúc phúc và cầu may. Vì thế, xưa một người Ok986 vip Thiên đường trò chơi Java thường có 3 kris: một từ bố mình, một từ bố vợ và một tự mình đặt làm.
Kris có cả vía tốt và vía xấu. Các kris có vía tốt được dùng trong các lễ cầu phúc, cầu mùa của một làng.
Người Java tin rằng, kris thiêng bởi nó được tạo nên bởi các yếu tố cơ bản của tự nhiên như Đất, Lửa, Gió, Nước. Theo Phật giáo, đó là 4 nguyên tố cơ bản tạo nên vạn vật gọi là Tứ Đại. Bốn nguyên tố đó gắn với quá trình chế tác kris: lưỡi làm từ kim loại và được tôi rèn từ lửa, gió và nước, cán làm bằng gỗ lấy từ đất…
Tiếp đó, hợp kim thép-sắt-nickel của lưỡi kris lại được ví với tính thống nhất giữa 3 vị thần tối cao của Ấn Độ giáo: Brahman (Thần Sáng tạo), Visnu ( Thần Bảo vệ) và Shiva (Thần Hủy diệt).
Người Bali lại tin kris thiêng bởi lưỡi kris có hình thần rắn nước naga, loại lưỡi thẳng thể hiện thần đang ngủ, loại lưỡi hình sóng thể hiện thần đang chuyển động. Kris càng thiêng nếu hợp kim có chứa nọc độc rắn.
Số lượng “sóng” trên lưỡi kris luôn là số lẻ, số của sự sống, ít nhất là 3, nhiều nhất là 29, tương ứng với vị thế và nhân cách của người chủ cùng sức mạnh tâm linh của kris.
Một vũ khí thông dụng
Xưa, với các chiến binh, lao là vũ khí chính, kris là vũ khí phụ nhưng rất hiệu quả trong cận chiến. Có thời ở Java, kris là vũ khí tự vệ được đeo bên mình hàng ngày khi ra đường của nam giới từ 12 đến 80 tuổi. Trong môn võ pencak silat ra đời ở Indonesia vào những năm đầu Công nguyên, kris là một trong những vũ khí thông dụng. Tuy nhiên, với tâm thức ưa chuộng sự hòa hợp, không khuyến khích bạo lực, người Java, Bali chỉ đeo kris sau lưng, ngụ ý bạo lực là biện pháp cuối cùng.
Dạng kris cổ nhất và hơn nửa số kris thời sau này có lưỡi thẳng. Nhưng dạng kris nổi tiếng nhất là dạng có lưỡi hình sóng, được coi là dạng lưỡi nguy hiểm hơn bởi tạo ra vết thương rộng hơn, khiến đối thủ mất nhiều máu và chết nhanh hơn.
Nhiều nơi ở Indonesia xưa dùng kris để hành hình tội nhân. Tại Java, người nào bị xử tử hình bằng cách dùng kris đâm thẳng vào tim được coi là vinh dự.
Vào thế kỷ 16, súng đạn từ phương Tây mang tới Indonesia đã làm cho việc dùng kris suy giảm. Ở một số nơi, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K thực dân còn ra lệnh cấm mang kris. Năm 1830, sự kiện vị hoàng tử lãnh đạo cuộc khởi nghĩa của người Java bị bắt và phải trao kris của mình cho Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K thực dân Hà Lan đã đánh dấu chấm hết cho việc dùng kris làm vũ khí chiến đấu ở đây. Từ đó, kris chỉ tồn tại như bảo vật gia truyền và lễ khí.
Tính kỳ bí của kris
Mang nhiều yếu tố tín ngưỡng, tôn giáo, lại được trao truyền, Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 rộng rãi, tính thần bí của kris cũng sinh sôi nảy nở theo trí tưởng tượng và óc mê tín của dân gian bao đời.
Người Java có nhiều truyền thuyết và huyền thoại về các nhân vật lịch sử với những kris có sức mạnh huyền bí. Họ có thể giết một người nào đó từ xa, hoặc bằng cách chỉ kris về phía người đó, hoặc bằng cách đâm vào dấu chân của người đó. Kris của họ có thể rời khỏi bao, bay đi giết đối thủ rồi lại bay về chỗ cũ. Lại có những kris có thể làm ngừng mưa, tắt bão, dập lửa hay làm lành vết thương...
Người Java tin rằng, chỉ những người thợ đạo cao đức cả mới làm được những kris thiêng và đẹp. Họ phải ăn chay, không ngủ vài ngày đêm liền, nhập thiền và tiến hành những nghi lễ nhập thần phức tạp. Khi làm xong còn phải làm lễ cúng thần kris hàng tháng thì kris mới mang vía mạnh và tốt.
Trong điệu múa sư tử nổi tiếng của người Bali có màn múa kris, khi xuất thần, các vũ công tự đâm kris vào ngực mình mà không hề bị thương tích. Tuy nhiên, vào tháng 2/2021, một vũ công 16 tuổi đã chết do đâm kris trúng tim. Người ở đây tin kris sẽ hết linh và trở nên nguy hiểm với những ai không biết dùng và tôn trọng chúng.
Tại Indonesia, kris đã xuất hiện cách đây hơn 2.000 năm và có hàng trăm năm lan tỏa, phát sáng. Quả thực, trong văn hóa cổ truyền Đông Nam Á, hiếm có sản phẩm nào vừa có tính thông dụng vừa có tính biểu tượng phong phú, kỳ bí như vậy.
Nói đến kris, các nhà văn hóa Indonesia thường nhắc tới ông Ketut Mudra - người thuộc thế hệ thứ 9 trong một gia tộc có truyền thống rèn kiếm. Dù nắm giữ trong tay những bí quyết chế tạo loại vũ khí truyền thống này, thế nhưng Ketut Mudra chỉ bắt tay vào rèn kiếm từ năm 2000, khi ông đã bước sang tuổi 50. Ông Ketut Mudra cho biết, Ketut là một dòng tộc được xếp vào nhóm Pande Besi - là những thợ rèn cao cấp được phép chế tạo kris. Làng Kusamba, quê hương của ông, từng là trung tâm sản xuất kris cho toàn bộ khu vực huyện Klungkung của đảo Bali.
Nghệ nhân Ketut Mudra rèn kiếm kris.
Tuy nhiên, sau cuộc chiến Kusamba vào năm 1849, Klungkung đã nằm dưới ách cai trị của người Hà Lan. Để ngăn ngừa các cuộc nổi dậy của người dân bản địa, toàn bộ lò rèn tại Kusamba đã bị phá bỏ. Trong một thời gian dài, gia đình Ketut phải bí mật chế tạo kris…
Năm 1987, một cơ duyên đã đưa ông Ketut Mudra đến miền Trung Java. Tại đây, ông đã tìm lại được cách rèn ra thanh kiếm thiêng. Từ đó đến nay, Ketut Mudra ngày ngày Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 tại lò rèn, hướng dẫn tỉ mỉ cho con trai Komang Oka với quyết tâm duy trì nghề truyền thống cho thế hệ sau.
Những phát minh kiệt xuất thời cổ đại làm thay đổi thế giới
Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.
Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.
Chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đang chứng kiến sự tham gia rất sâu của trí tuệ nhân tạo (AI) với khả năng rút ngắn quy trình phân tích mục tiêu từ hàng tháng xuống vài giây. Tuy nhiên, tốc độ kinh hoàng này đang đặt ra một câu hỏi hóc búa về cái giá phải trả cho độ chính xác.
Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.
Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.
Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.
Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.
Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.
Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.
Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.
Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.
Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.
Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.
Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.
Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.
Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?
Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.
Những phát minh kiệt xuất thời cổ đại làm thay đổi thế giới 
Nuôi voi đánh trận thời xưa 
