Hùng sư phương Bắc

Ngày 30-11-1700, "đại chiến Bắc Âu" kéo dài 21 năm khởi đầu với trận Narva, trong nỗi sửng sốt của cả Nga Sa hoàng Pyotr đệ nhất lẫn toàn cõi cựu lục địa. Quân đội Nga đại bại dưới tay địch thủ mà họ dường như "không để vào mắt" là Thụy Điển - đoàn quân bé nhỏ được dẫn đầu bởi một vị quân vương chưa đầy 18 tuổi - vua Karl XII (còn được chép là Carl XII, hoặc Charles XII).
  • Có một ông vua rời ngai vàng làm cướp biển

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao SOK9 Cabinavia vụt dậy trở thành một quyền lực đích thực trên bản đồ địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá châu Âu, dù chỉ duy trì được một quãng thời gian ngắn ngủi. 

Bốn mặt là cường địch

Có lẽ đầu tiên, điều cần thiết là một cái nhìn toàn cảnh về châu Âu thời điểm đó.

Ở Tây Âu, nước Pháp dưới triều đại "Vua Mặt trời" (Le Roi Soleil) Louis XIV tiến vào kỷ nguyên cường thịnh nhất. Tuy vậy, những nỗ lực xưng hùng xưng bá và bành trướng vào trung tâm châu Âu của ông vẫn luôn bị ngáng trở bởi những nỗ lực ngoại giao mà nước Anh thực hiện nhằm bảo đảm vị thế của mình.

Ở Đông Âu, Pyotr I - tức Pyotr Đại đế - cũng đưa nước Nga trỗi dậy mãnh liệt bằng những cuộc cải tổ toàn diện và vĩ đại. Tuy nhiên, những tham vọng phát triển xuống vùng Đông Nam Âu  - bán đảo Balkan - của Đại đế nước Nga vấp phải sự cạnh tranh của một đế quốc hùng mạnh không kém: Đế quốc Hồi giáo Ottoman.

Ở Bắc Âu, quyền uy của Đan Mạch -  thế lực hậu duệ người Viking từng nhiều lần thống trị cả Na Uy, Thụy Điển và cả dải duyên hải Baltic, từng bắt cả hoàng gia Anh phải cống nạp - đã bắt đầu suy yếu. Đan Mạch đã phải cắt trả vùng Skone phía nam Thụy Điển vào năm 1658, nhưng vẫn còn giữ được Na Uy trong khối Liên hiệp Đan Mạch - Na Uy. Trong khi đó, Liên bang Ba Lan - Lithunia (hay còn gọi là Khối thịnh vương chung Ba Lan - Litva), thành lập năm 1569 trên cơ sở thực tế là sự hợp nhất Vương quốc Ba Lan và Đại công quốc Lithunia từ năm 1386, từ vài thế kỷ trước cũng đã đủ sức đô hộ những công quốc của người Slav chung quanh.

Karl XII lên ngôi trong bối cảnh ấy, khi được thừa kế không chỉ tước hiệu vua Thụy Điển, mà còn là cả những vùng lãnh thổ như Phần Lan, Pomerania (bờ nam biển Baltic), Livonia, Estonia, cùng một số đô thị Đức. Không chỉ vậy, quân đội Thụy Điển đã được trui rèn khá tốt, kể từ thời vua Gustav II Adolf - Gustav Đại đế, người đưa Thụy Điển từ một quốc gia hạng trung thành một cường quốc hàng đầu ở châu Âu.

Trận Narva nổ ra như thế, khi Pyotr Đại đế của nước Nga quyết tâm cùng đồng minh (khi đó) là Ba Lan - Litva đánh phủ đầu Thụy Điển, ngay sau khi ký được một hòa ước với Ottoman. Vua Ba Lan là August II muốn chiếm Livonia từ tay Thụy Điển. Đan Mạch cũng muốn tham dự để lấy lại một phần những gì đã mất. Còn chính Pyotr I, rõ ràng, cũng muốn tiếp tục khuếch trương uy thế của nước Nga.

Ngày 9-8-1700, nước Nga Sa hoàng tuyên chiến với Thụy Điển, đồng thời xua quân hướng về hai xứ Ingria và Karelia. Để đến được hai nơi đó, quân Nga phải đi qua Narva.

Chói sáng và phụt tắt

Vị tân quân trẻ tuổi của Thụy Điển, từ trước đó, đã không cam tâm bó tay. Karl XII kêu gọi quyên tiền để mộ thêm lính. Ông tiêu pha đến khánh kiệt ngân khố hoàng gia, nhằm phục vụ quân đội. Rất nhanh, ông có trong tay một đoàn quân vô cùng thiện chiến, và vị vua chưa đầy 18 tuổi ấy dẫn quân sang tàn phá kinh đô Copenhaghen của Đan Mạch trong tháng 7, rồi dong thuyền vượt biển xuyên qua những cơn bão mùa thu, đón đánh cánh quân Ba Lan đang hướng tới Livonia. Quân Thụy Điển dễ dàng đập tan cánh quân này, rồi nhanh chóng rút về, gia cố thành lũy Narva, chờ đợi quân Nga.

Nhưng đến lúc ấy, toàn quân Thụy Điển cũng chỉ có 12.000 quân. Còn tổng số lính Nga lên đường chiến dịch là 37.000 quân. Vấn đề là, nếu Karl XII ngự giá thân chinh chỉ huy quân Thụy Điển, thì Pyotr I lại có việc phải quay về Moskva, và trao quyền lại cho một vị Nguyên soái Nga - Fyodor Golovin, cùng một vị tướng người nước ngoài chưa từng có kinh nghiệm thực chiến - De Croy, người có lẽ còn không đủ khả năng chỉ huy một sư đoàn. Bên cạnh họ, sự hời hợt của Sa hoàng còn thể hiện rõ với hàng loạt những tướng tá non nớt khác. Có lẽ Pyotr tin rằng với sự vượt trội về quân số, thuộc hạ của ông dù thế nào cũng sẽ dễ dàng đè bẹp Thụy Điển.

Những tính toán phía Nga nhanh chóng bị lật nhào. Dưới chân thành Narva, "thiên thời" cũng thuộc về đoàn quân SOK9 Cabinavia, khi một trận mưa tuyết lớn đổ xuống, và gió thổi chắn hết tầm quan sát của quân Nga. Không bỏ lỡ cơ hội, dù pháo và súng trường không thể bắn được do thuốc súng bị ẩm, Karl XII vẫn hạ lệnh xung phong. Lính Thụy Điển tuốt gươm, lắp lưỡi lê, xông thẳng vào hàng quân Nga đánh giáp lá cà.

Không chuẩn bị cho tình huống đó, quân Nga rối loạn, tan tác và bị thảm sát. Rất nhiều người đầu hàng, bao gồm cả De Croy. Rất ít đơn vị còn đủ khả năng chiến đấu anh dũng, chứ chưa nói đến giữ được vị trí và đội hình. Cuối cùng, toàn bộ quân Nga phải đầu hàng. Chỉ một số người hiếm hoi chạy thoát.

Chỉ trong một buổi chiều 30-11-1700 ấy, danh tiếng quân Thụy Điển được đưa lên mây xanh. Họ chỉ mất 667 lính, và 1247 người khác bị thương. Trong khi đó, quân Nga có tới 9.000 lính tử trận (gồm hàng nghìn người chết đuối và chết cóng khi bỏ chạy), 20.000 lính bị thương, và bị tịch thu toàn bộ khí giới, chiến cụ, lương thảo. 

Narva trở thành một bước ngoặt lớn. Nhưng đáng buồn thay, bước ngoặt đó lại dẫn đến kết cục có hậu cho những kẻ chiến bại.

"Đoàn quân áo xanh vô địch" của Thụy Điển trong đại thắng Narva.
"Đoàn quân áo xanh vô địch" của Thụy Điển trong đại thắng Narva.

Lên đỉnh vinh quang khi còn quá trẻ và quá thiếu trải nghiệm, Karl XII không giữ được chính đôi chân của mình trên mặt đất. Mặc kệ quốc khố trống rỗng, ông tiếp tục xua quân vào những cuộc chinh phạt mới. Mặc kệ sự săn đón của cả vua Pháp Loius XIV lẫn vua Anh William III, Karl XII không thèm hội kiến ai. Được mệnh danh "con hùng sư phương Bắc" hay "người bất khả chiến bại", Karl XII nghĩ rằng mình và quân đội Thụy Điển thực sự đã là "thiên hạ vô địch".

Điều đó cũng không phải là không có cơ sở. Với một lực lượng không lớn, lại không quá dồi dào về hậu cần, chỉ bằng "chân tài thực học" cũng như sự kiên định truyền cho tướng sĩ, đến năm 1704, Karl XII đã ép được Ba Lan truất phế Vua August II, đồng thời đưa một người bạn thiếu thời là Stanislaw Leszczynski lên ngôi. Thụy Điển ký với Ba Lan một hiệp ước năm 1705, nghĩa là triệt một đồng minh tạm thời của Nga, đồng thời hứa sẽ đòi lại hộ Ba Lan những phần lãnh thổ đã bị Nga chiếm. Cùng lúc, Karl XII còn muốn trở thành "Người bảo vệ đạo Tin Lành", lật đổ quyền uy Thiên Chúa giáo La Mã ở Vatican.

Suốt bốn năm chinh chiến đó, Karl nhiều lần đánh thắng quân Nga. Do đó, sự khinh thường nước Nga hằn sâu vào tâm trí nhà vua Thụy Điển. Ngược lại, học hỏi từ thất bại, Pyotr Đại đế không đánh giá thấp tài thao lược của Karl XII nữa, mà rất thận trọng chuẩn bị cho những cuộc chiến tiêu hao trường kỳ.

Cuộc chiến ấy nổ ra, khi Karl XII nghe lời đại thần Anh John Churchill, quận công Malborough, nhất quyết từ chối hòa đàm với Nga, mà tiến quân vào đất Nga, với tham vọng tàn phá Moskva và lật đổ Sa hoàng, ép nước Nga phụ thuộc (năm 1708). Và từ thời điểm đó, Karl XII trở thành một tấm gương tày liếp, tấm gương mà đáng lẽ Napoleon Bonaparte và Hitler sau này phải soi thật kỹ. Suốt hai năm, quân Thụy Điển thắng hết trận này đến trận khác, nhưng những tổn thất của họ không thể được bù đắp trong không gian mênh mông của nước Nga. Ngược lại, quân Nga luôn được bổ sung đầy đủ, và vẫn vô cùng kiên nhẫn chờ đợi cơ hội phản kích.

Trận Poltava năm 1709 là dấu chấm hết cho những giấc mơ hão huyền của Karl XII. Quân Thụy Điển đại bại. Nhà vua Thụy Điển chỉ còn 600 người hộ giá, chạy trốn sang Ottoman, bắt đầu một quãng bôn ba 15 năm trước khi được phục quốc. Song, ông trở về chỉ để lại lên đường dấn thân vào những chiến dịch mới.

Ngày 30-11-1718, tức là tròn 18 năm sau đại thắng Narva, Karl XII đi thị sát khi đang dẫn 43.000 quân Thụy Điển bình định Na Uy. Khoảng 21h30, một tiếng súng vang lên, khi ông đang phơi mình một cách khinh suất giữa rất nhiều tầm ngắm. Viên đạn đi xuyên qua sọ. "Con hùng sư phương Bắc" đã vĩnh viễn không còn cất tiếng gầm, khi mới 36 tuổi. Và Thụy Điển vĩnh viễn không bao giờ còn đủ sức "tranh hùng cùng thiên hạ" nữa.

Một thiên tài quân sự đầy bi kịch. Hay nói đúng hơn, bi kịch của một thiên tài chỉ biết sử dụng kỹ năng quân sự, mà không bao giờ để tâm đến sức mạnh của sự mềm mỏng tinh tế trong Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ngoại giao. 

* Một câu nói được ghi nhớ của Karl XII: "Trẫm không phản đối hòa bình. Trẫm chỉ hướng tới một nền hòa bình lâu dài. Quá nhiều nước muốn Thụy Điển suy yếu, và chúng ta phải dựa vào thực lực của mình". Nghĩa là, phải "đánh cho họ biết sợ".

* Karl XII thể hiện rõ sự tự tin đến ngạo mạn của mình rất sớm, khi từ chối việc một chức sắc tôn giáo nào đó đội vương miện cho ông. Và bởi vì "ta sinh ra là để lên ngôi, nên lễ tấn phong là vô nghĩa", Karl XII chỉ cho phép một giám mục xức dầu thánh chúc lành cho mình, còn ông tự cầm vương miện đặt lên đầu mình.    

Phi Hồ

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.