Hoàng đế phi thường, Đế quốc mong manh

Giới nghiên cứu lịch sử phương Tây, tiêu biểu là nhóm tác giả cuốn Văn minh phương Tây (OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á biên soạn chung của các giáo sư Đại học Harvard và Đại học Rochester) xem ông "có lẽ là bậc quân vương đáng chú ý nhất trong lịch sử Trung Cổ".
  • Tìm thấy hài cốt viên mãnh tướng của Hoàng đế Napoleon(?)
  • Vì sao Hoàng đế Đức không bị xét xử tội phạm chiến tranh?
  • Hoàng Thái tử Naruhito lên ngôi Hoàng đế Nhật Bản

Song, thực ra, cho đến cuối đời, những thành tựu mà Hoàng đế Frederick II (Friedrich II, 1194-1250) đạt được gợi lên nhiều tiếc nuối hơn là ngưỡng mộ.

Phản phong kiến, phản Giáo hội

Đó chính xác là vị hoàng đế đầu tiên kể từ khi Charlemagne quật khởi dám công nhiên chống lại quyền lực của Giáo hoàng. Cho dù, vua Loius IX (Saint Louis, 1226-2170) của nước Pháp vẫn giữ được thế đứng tương đối độc lập với Giáo hội Thiên Chúa Giáo La Mã (không cho phép kiểm kê tài sản của Giáo hội Pháp nhằm phục vụ các mục đích của Giáo hoàng), thì khác với Frederick II, Saint Louis cuối cùng vẫn là một nhà vua sùng đạo.

Vị hoàng đế của Đế chế La Mã thần thánh, "một Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá gia xuất sắc và chua chát", hấp thụ từ vua cha Henry VI giấc mơ kiến tạo một đế quốc đúng nghĩa, bao trùm khắp Địa Trung Hải, đúng như đế quốc La Mã cổ xưa. 

Thoạt đầu, ông cũng có những thỏa hiệp với Nhà Chung, như bỏ quyền thu thuế, đúc tiền và thi hành luật pháp trên các phần lãnh thổ thuộc Giáo hội, nhằm có được sự ủng hộ nhất định. Ông cũng cam kết bắt các nông nô trốn từ điền thổ của nhà thờ trở về chỗ của họ, và cam kết không OK9 đã banh bất cứ đô thị nào trên đất của nhà thờ.

Lễ tấn phong Frederick II.
Lễ tấn phong Frederick II.

Song, càng ngày, ông càng mạnh tay thi hành các chính sách mang dấu ấn của riêng mình. Ông  OK9 đã banh một học viện tại Napoli (Naples), nhằm đào tạo các viên chức triều đình theo phương thức cũ quy định trong luật pháp La Mã. Ông tuyên bố mình là chủ tất cả các tài sản trên lãnh thổ (ở Nam Ý). 

Ông rời xa các tập tục phong kiến lỗi thời, cố gắng tập trung quyền lực vào tay mình. Ông cấm xử án bằng cách cho phép thách đấu và giao đấu, bởi với ông, điều  đó là vô lý. Ông tổ chức lục quân và thủy quân trên cơ sở là những người lính chuyên nghiệp được trả lương, chứ không phải theo cơ chế trưng binh bắt buộc. Ông thu thuế xuất nhập cảng ráo riết, và giành về mình một số ngành độc quyền…

Tất cả những điều đó, dần dần, khiến Giáo hoàng "gai mắt", đặc biệt là khi những vòng lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát của Hoàng đế đế chế La Mã thần thánh áp sát và kiềm tỏa tầm ảnh hưởng của Giáo hội. Frederick II, trong tiến trình bành trướng quyền lực của mình khắp bán đảo Ý, không còn quá e ngại việc đánh mất chỗ dựa của thế quyền như các bậc đế vương trước mình nữa. Thậm chí, khi Giáo Hoàng dùng lính đánh thuê tấn công vào đất đai của Frederick ở Nam Ý, ông cũng sẵn sàng trả đũa tương xứng.

Trên mặt trận tuyên truyền, nếu Giáo Hoàng gọi Frederick là "quân ngoại đạo", thì Hoàng đế cũng xem người đứng đầu Giáo hội là "đồ giả dối". Ông còn kêu gọi các vua chúa của châu Âu cùng chống lại Giáo hội với mình. Nhưng tất nhiên, điều đó đi quá xa trước thời đại mà Frederick sống.

Và đó là điểm yếu chí mạng của Frederick II, tạo nên sự sụp đổ của đế quốc, không lâu sau khi ông qua đời. Năm 1250, Frederick mất. Năm 1266, Giáo hoàng ủng hộ Charles, bá tước Anjou, lên tranh chấp lãnh thổ Nam Ý với một người con của Frederick là Manfred. Năm 1268, Charles đánh bại và xử tử Conradino - cháu đích tôn của Frederick.

Một bức tượng Frederick II ở Napoli.
Một bức tượng Frederick II ở Napoli.

Nhà Hohenstaufen - như người ta vẫn thường gọi dòng tộc của Frederick II - đã tuyệt dòng và hoàn toàn bị đập tan. 

Tuy nhiên, với những dấu ấn lưu lại trong sử sách, Frederick II vẫn là một vị vua chói sáng, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến những dòng tư tưởng thống trị nước Đức hiện đại sau này, đặc biệt là trong kỷ nguyên tái thống nhất mà đế chế Phổ  dẫn đầu. 

Tiêu biểu, tinh thần chuyên nghiệp của những người quân nhân Đức, khởi phát từ Frederick II, thậm chí đã hun đúc nên một trong những đội quân thiện chiến và đáng sợ nhất mọi thời đại: Quân đội Đức Quốc xã. Và Adolf Hitler gọi nước Đức Quốc xã ấy là Đệ tam đế chế, mà Đệ nhất đế chế chính là Đế chế La Mã của Frederick II.

Nạn nhân của thời cuộc

Để hiểu hơn về những suy nghĩ mang tính chất đột phá của Frederick II, cũng như về sự mong manh của quyền lực đế chế mà ông tạo nên, không thể không ngược dòng lịch sử để nhìn lại những nét chính của cả một thời kỳ biến động.

Thời kỳ đó, ở lãnh thổ Đức hiện đại, cũng như hoàng gia Pháp lúc đầu, các quý tộc Đức chọn một người làm vua của mình. Cũng như dòng họ Capet lúc đầu chỉ có trong tay vùng Ile de France, những ông vua Đức (dù mang danh hiệu rất kêu: Hoàng đế Đế chế La Mã thần thánh của người Germany) nhiều khi có những bề tôi mạnh hơn mình gấp bội.

Conrad III, đại diện dòng họ Hohenstaufen ở Swabia, người được bầu chọn làm vua năm 1138, tổ tiên Frederick II, là một ông vua như vậy. Nhưng, hậu duệ của ông - Frederick I Barbarosse (Râu đỏ), ông nội của Frederick II, đã tìm được lối thoát. 

Ông hướng về các tiểu quốc ở Ý và xứ Bourgogne, thông qua hôn nhân giành quyền làm chủ Thụy Sĩ - miền trọng địa khống chế những đèo dốc từ lục địa dẫn vào bán đảo Ý. Ông cố gắng biến Swabia nhỏ bé của mình có được sự năng động tương tự như Ile de France ở Pháp. Ông giảng hòa với dòng họ Welf đối địch ở bên kia sông Elbe, rồi cũng giống như Philippe Auguste - vị vua quỷ quyệt của nước Pháp, ông lại áp chế họ bằng các phương tiện phong kiến.

Đất của Giáo hoàng (Papal States) bị bao vây bởi lãnh thổ Đế chế La Mã thần thánh dưới thời Frederick II.
Đất của Giáo hoàng (Papal States) bị bao vây bởi lãnh thổ Đế chế La Mã thần thánh dưới thời Frederick II.

"Thánh thượng Râu đỏ" tạo nên một hệ thống phong kiến mới, khi phân tán quyền lực và đất đai của những kẻ địch bại trận, chia cho các cận thần dưới quyền, công nhận những cận thần ấy là các ông hoàng hay các tiểu vương. Éo le thay, chính điều này là điều mà cháu nội ông - Frederick II - làm tất cả để phá bỏ.

Frederick I dẫn quân vào đất Ý sáu lần, giúp Giáo hoàng bình định các xứ Ý. Ông chấp nhận dắt ngựa và hôn chân Giáo hoàng, đổi lại là việc được Giáo hội Thiên Chúa giáo La Mã tấn phong. Thông qua đó, và thông qua hòa ước Constance năm 1183 ký với các cộng đồng Lombard mà lãnh tụ là cộng đồng Milan, Fredrick I giành được quyền làm chủ và quyền thi hành quyền lực tại các đô thị lớn. Năm 1190, Frederick "Râu đỏ" chết đuối khi tham gia Thánh chiến, để lại cho con trai là Henry VI một lãnh thổ rộng lớn bao trùm Đức và Bắc Ý, "bao vây" lãnh địa của Giáo hoàng ở Trung Ý.

Và Frederick II đã lớn lên như thế, như một người Ý làm vua đế chế La Mã của người Đức, như một bậc quân vương quyết đoán cảm thấy bị kìm hãm quá mức bởi thần quyền, nhưng vẫn phải dựa vào thần quyền. Quả vậy, cho dù dòng họ Hohenstaufen ở Swabia đã có tư tưởng chủ đạo rằng "ngôi hoàng đế được các tiểu vương chọn lập là đủ", thì nếu không được Giáo Hoàng Innocent III cùng vua Pháp Philippe Auguste ủng hộ, địa vị của Frederick II sẽ không thể vững mạnh đến vậy.

Nhưng rồi, Frederick II không thể chấp nhận cam tâm nhẫn nại như ông nội mình. Ông còn chẳng buồn hào hứng tham gia những lời kêu gọi Thánh chiến của Giáo hoàng. Thay vào đó, ông nỗ lực khuếch trương và củng cố thế quyền của mình.

Trong thời đại ấy, thời đại mà lời đe dọa "rút phép thông công" còn là hình phạt đáng sợ nhất đối với từ giới quý tộc đến tầng lớp nông nô, tinh thần phản kháng nhà thờ của Frederick II là một sự đáng tiếc. Một sai lầm. Cũng có thể là một sự ngông ngạo điên rồ… 


* Theo các sử gia châu Âu, Frederick II là một bậc quân vương thông minh và đầy học thức, có thể nói được tiếng Arab, tiếng Hy Lạp cùng năm sáu thứ tiếng khác. Thú vui của ông là phụ nữ, săn bắn, làm thơ bằng tiếng Ý.

* Sau cái chết của Conrad IV - thế tử của Frederick II, ngôi Hoàng đế đế chế La Mã thần thánh bị bỏ trống từ năm 1254 đến năm 1272. Quãng thời gian đó khiến những ý niệm về "đế quốc" cũ lỏng lẻo dần, và tinh thần cá biệt của các tiểu lãnh địa dần dần ngự trị ở cả Đức lẫn Ý, dẫn tới sự phân rã lâu dài tại những khu vực này.
Đông Quân

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.