Hoá thạch giống giun hơn 555 triệu năm tuổi viết lại lịch sử sự sống trên Trái Đất

Sâu bên trong đá sa thạch cổ đại ở phía Nam Australia là một khám phá có thể thay đổi mọi thứ chúng ta biết về nguồn gốc sự sống trên Trái Đất. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã khai quật được một hóa thạch nhỏ, chỉ dài vài cm nhưng có ý nghĩa quan trọng vì đây là một trong những loài của nhóm Ecdysozoa lâu đời nhất được xác nhận và là loài duy nhất được biết đến từ thời kỳ rất lâu trước vụ nổ Cambri nổi tiếng.

  • Sự sống khởi nguồn từ núi lửa

Hóa thạch hơn 555 triệu năm tuổi

Sinh vật nhỏ bé này được bảo quản trong độ trong suốt đáng kinh ngạc và câu chuyện mà nó kể lại vừa bí ẩn vừa mang tính đột phá. Câu hỏi được các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đưa ra lúc này là sinh vật cổ xưa này nắm giữ những bí mật nào về các hệ sinh thái sớm nhất trên Trái Đất và nó có thể định hình lại hiểu biết của chúng ta về quá trình tiến hóa như thế nào?

Phát hiện hóa thạch hấp dẫn ở Nam Australia xa xôi đã làm sáng tỏ một chương quan trọng trong lịch sử sự sống trên Trái Đất: nguồn gốc của nhóm Ecdysozoa, một siêu loài rộng lớn bao gồm các loài động vật lột xác như côn trùng, giáp xác và giun tròn. Mặc dù là nhóm động vật lớn nhất và đa dạng nhất trên hành tinh nhưng nhóm Ecdysozoa từ lâu đã là một bí ẩn đối với các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 do không có bằng chứng hóa thạch rõ ràng về tổ tiên ban đầu của chúng, mặc dù các nghiên cứu phân tử cho thấy chúng tồn tại trong thời kỳ tiền Cambri.

Hoá thạch giống giun hơn 555 triệu năm tuổi viết lại lịch sử sự sống trên Trái Đất -0
Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 phát hiện ra hóa thạch 555 triệu năm có thể viết lại lịch sử sự sống trên Trái Đất. Ảnh: The Daily Galaxy/Great Discoveries Channel.

Tạp chí Current Biology lại công bố kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy, Uncus dzaugisi, một sinh vật giống giun hơn 555 triệu năm tuổi được tìm thấy trong các tảng đá cổ đại của Công viên quốc gia Nilpena Ediacara (NENP), miền Nam Australia. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã xác nhận rằng, Uncus dzaugisi là thành viên lâu đời nhất của nhóm Ecdysozoa. Hóa thạch nhỏ bé này được khai quật từ đá sa thạch tiền Cambri của Công viên quốc gia Nilpena Ediacara, đã thu hẹp khoảng cách quan trọng trong hồ sơ hóa thạch, cung cấp bằng chứng được tìm kiếm từ lâu về nhóm Ecdysozoans trước vụ nổ kỷ Cambri.

"Đây là một khám phá vô cùng thú vị. Nhóm Ecdysozoans rất phổ biến trong hồ sơ hóa thạch kỷ Cambri và chúng tôi biết rằng chúng không tự nhiên xuất hiện. Nhưng cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa có bằng chứng hóa thạch cụ thể nào để xác nhận điều đó", Ian Hughes, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Harvard (Mỹ) cho biết. Đáng chú ý, khám phá này không chỉ xác nhận các giả thuyết lâu đời mà còn làm nổi bật tầm quan trọng của các địa điểm như Công viên quốc gia Nilpena Ediacara, nơi đá sa thạch hạt mịn lưu giữ các chi tiết phức tạp của sự sống cổ đại.

Trên thực tế, Công viên quốc gia Nilpena Ediacara là một kỳ quan địa chất. Các lớp đá sa thạch tiền Cambri của công viên, từng là đáy biển cổ đại, chứa rất nhiều hóa thạch ghi lại sự sống từ hơn nửa tỷ năm trước. Sự bảo tồn đáng chú ý của những hóa thạch này phần lớn là nhờ vào thành phần trầm tích độc đáo của khu vực.

"Nhiều lớp trầm tích mà chúng tôi có có hạt tương đối thô. Nhưng đá sa thạch ở một số lớp mới tại Công viên quốc gia Nilpena Ediacara có hạt rất mịn, cho phép các chi tiết tinh tế hơn và bảo tồn các loài động vật nhỏ hơn", nhà nghiên cứu Ian Hughes giải thích. Sự bảo tồn phi thường này cho phép các nhà nghiên cứu không chỉ nghiên cứu các hóa thạch riêng lẻ mà còn tìm hiểu được toàn bộ hệ sinh thái; các thảm vi khuẩn bao phủ đáy biển vào thời điểm Uncus dzaugisi tạo ra một môi trường, nơi các sinh vật bị chôn vùi và hóa thạch với độ chi tiết đặc biệt.

Cũng theo lời kể của Ian Hughes, nhóm nghiên cứu của ông đã sử dụng các công cụ cầm tay để khai quật hóa thạch từ sườn đồi đá một cách cẩn thận và các lớp trầm tích bên dưới Công viên quốc gia Nilpena Ediacara đã cung cấp một bức ảnh chụp nhanh về Trái Đất trước khi động vật bắt đầu đào hang qua trầm tích. Rồi hệ sinh thái cổ đại cũng được ghi lại một cách sống động dưới các lớp thảm vi khuẩn dày, cuối cùng bị bao phủ và nén lại bởi trầm tích trong hàng thiên niên kỷ.

Hoá thạch giống giun hơn 555 triệu năm tuổi viết lại lịch sử sự sống trên Trái Đất -0
Nhóm nghiên cứu đang khai quật nền của Công viên quốc gia Nilpena Ediacara, nơi Uncus dzaugisi lần đầu tiên được phát hiện. Ảnh: Gene Oh.

Cửa sổ vào quá trình tiến hóa ban đầu

Điểm khác biệt của Uncus dzaugisi so với các hóa thạch tiền Cambri khác là nó có mối liên hệ rõ ràng với nhóm Ecdysozoans hiện đại. Bởi trước đó, dù đã có hơn 100 chi hóa thạch Ediacaran được tìm thấy và xác định nhưng không có chi nào trước đây liên kết với nhóm Ecdysozoa. Việc xác định Uncus dzaugisi giúp làm rõ nguồn gốc và sự đa dạng hóa nhanh chóng của các loài Ecdysozoan trong thời kỳ bùng nổ kỷ Cambri. Đây cũng là lần đầu tiên hóa thạch cung cấp bằng chứng trực tiếp về các dạng sống của nhóm Ecdysozoan ban đầu từ thời tiền Cambri.

Hóa thạch này có một số đặc điểm độc đáo như: thân hình trụ, tỷ lệ chiều dài trên chiều rộng nhất quán, lớp biểu bì cứng và các dấu vết cong cho thấy đây là một sinh vật năng động, có khả năng vận động - một đặc điểm hiếm có trong số những loài cùng thời bởi nhiều loài trong số đó hầu như không di chuyển. Những đặc điểm này liên kết chúng với giun tròn hiện đại và các loài khác thuộc nhóm Ecdysozoan, cung cấp những hiểu biết vô giá về quá trình thích nghi ban đầu của nhóm loài này.

"Đây là một phát hiện đáng chú ý, vì nó đặt nhóm Ecdysozoan vào thời kỳ tiền Cambri, hỗ trợ cho lý thuyết rằng dòng dõi này có trước thời kỳ bùng nổ Cambri. Nhóm Ecdysozoan rất đa dạng và chiếm rất nhiều hốc, nên việc thực sự xác định được một loài ban đầu và xem nhóm Ecdysozoan đã làm gì, là một khám phá tuyệt vời", nhà nghiên cứu Ian Hughes nhận định. Được biết, với sự hỗ trợ từ NASA, nhóm nghiên cứu cũng đã sử dụng các công cụ tiên tiến như quét laser 3D để bảo quản hóa thạch bằng kỹ thuật số. Công nghệ này cho phép phân tích chi tiết mà không cần loại bỏ mẫu vật, đảm bảo địa điểm này vẫn nguyên vẹn cho các thế hệ tương lai.

Hoá thạch giống giun hơn 555 triệu năm tuổi viết lại lịch sử sự sống trên Trái Đất -0
Nhờ công nghệ hiện đại mà hóa thạch tiền sử nhỏ bé như Uncus dzaugisi được tìm thấy.Ảnh: Allthatsinteresting.

Các nhà nghiên cứu tin rằng, Quaestio simpsonorum hoạt động giống như một máy hút bụi dưới nước cổ đại, lang thang dưới đáy biển và tiêu thụ các chất dinh dưỡng như tảo và vi khuẩn cực nhỏ. Khi di chuyển, nó để lại những vệt trên lớp thảm hữu cơ phủ lên đáy biển - một loại chất nhờn tiền sử giàu dinh dưỡng.

Khi tham gia nghiên cứu này,  Ian Hughes cũng tiết lộ rằng: “Một trong những khoảnh khắc thú vị nhất khi khai quật lớp nền, nơi tìm thấy nhiều Quaestio simpsonorum là khi chúng tôi lật một tảng đá, phủi sạch nó và phát hiện ra thứ rõ ràng là một hóa thạch. Sự bất đối xứng trái-phải rõ ràng của sinh vật này đặc biệt đáng chú ý. Nó đánh dấu một sự phát triển tiến hóa quan trọng cho phép động vật làm những việc khác nhau với mỗi bên cơ thể, ám chỉ đến các cơ chế di truyền sau này sẽ tạo ra các loài động vật phức tạp hơn”.

Rõ ràng, mỗi khám phá mới lại thêm một mảnh ghép vào câu đố về cách sự sống tiến hóa từ các sinh vật đơn bào đơn giản thành loạt động vật phức tạp mà chúng ta thấy ngày nay. Và việc phát hiện ra Uncus dzaugisi có ý nghĩa vượt ra ngoài sự tồn tại của chính nó. Bằng cách xác nhận sự hiện diện của nhóm Ecdysozoans trong thời kỳ tiền Cambri, Uncus dzaugisi  còn cung cấp một khuôn khổ mới để chúng ta hiểu cách các sinh vật này tương tác với môi trường của chúng và mở đường cho sự bùng nổ đa dạng sinh học của kỷ Cambri.

Các nghiên cứu trong tương lai sẽ đi sâu hơn vào hệ cơ và mối quan hệ sinh thái của hóa thạch, làm phong phú thêm kiến thức của chúng ta về quá trình tiến hóa của động vật thời kỳ sơ khai. Như Ian Hughes đã tóm tắt: “Nhóm Ecdysozoans không chỉ xuất hiện từ hư không. Với Uncus dzaugisi, giờ đây chúng ta có một cửa sổ nhìn vào thời điểm sự sống trên Trái Đất thực hiện những bước đầu tiên hướng tới các hệ sinh thái phức tạp mà chúng ta biết ngày nay”.

  • Bí ẩn hệ sinh thái sống dưới bề mặt Trái đất Bí ẩn hệ sinh thái sống dưới bề mặt Trái đất
Huyền Chi

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.