Ghi chép lời vua

Mỗi triều đại phong kiến Việt Nam đều có bộ phận các quan luôn theo sát vua để ghi lại từng lời nói, ý chỉ, nhằm phục vụ Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP chép sử, đồng thời giúp giám sát hành vi, lời nói của bậc quân vương.

  • Vua Việt nào có "tướng rồng"?
  • Các vị vua Việt soạn sách

Tên chức quan này mỗi thời mỗi khác. Thời Lý, Trần, đó là chức quan trong Ngự sử đài, thời Lê đặt ở Quốc sử viện nằm trong Viện Hàn lâm, còn thời Nguyễn đặt trong Nội các.

Ghi chép lời vua -0
Cổng vào công sở Nội các triều Nguyễn. Ảnh tư liệu, chụp đầu thế kỷ XX

Nhiệm vụ đầu tiên của vị sử quan theo sát bên vua này là ghi chép “Thực lục”, tức cuốn sử chép nguyên văn lời vua, không bịa đặt, không giấu giếm (Chữ “thực” với nghĩa “sự thật”, còn “lục” nghĩa là ghi chép). Thời xưa, mỗi triều vua đều có một bộ thực lục riêng.

Câu chuyện về biên soạn thực lục đầu tiên được bộ chính sử lớn nhất nước ta, “Đại Việt sử ký toàn thư” ghi chép là vào thời Vua Trần Anh Tông, sau sự kiện nhà vua say rượu bị Thượng hoàng Trần Nhân Tông trách phạt, phải nhờ người học trò Đoàn Nhữ Hài viết giúp tờ sớ tạ lỗi mà thượng hoàng cho làm vua tiếp. Đó là sự kiện diễn ra năm Hưng Long thứ 7 (1299). Sau việc đó, Vua Anh Tông cho Đoàn Nhữ Hài làm Ngự sử trung tán, dù ông mới là học sinh, tuổi còn trẻ, chưa đỗ đạt gì.

Toàn thư” viết: “Nhữ Hài là cận thần của vua. Vua nói năng, hành động gì đều được biết cả. Đến khi nhận chức Ngự sử trung tán, ông xem thực lục của sử thần chép, có chỗ lầm lẫn, bèn sửa lại cho đúng, rồi đốt bỏ bản thảo cũ đi”.

Sang đời Vua Trần Minh Tông, mùa đông năm Khai Thái thứ 6 (1329), Thượng hoàng Trần Anh Tông đi tuần thú đạo Đà Giang, đánh man Ngưu Hống, sử viết ngài sai Thiêm tri Nguyễn Trung Ngạn đi theo “để biên soạn thực lục”.

Vua Trần Minh Tông khi lên làm thượng hoàng, đã thân hành đến Ngự sử đài, trở thành chuyện được ghi ngay vào sử. Đó là chuyện diễn ra vào năm Thiệu Phong thứ 2 (1342), đời Vua Trần Dụ Tông, khi thượng hoàng ngự đến Ngự sử đài vừa trùng tu xong. Chuyến vi hành của thượng hoàng diễn ra vào sáng sớm, chỉ có Ngự sử Trung tán là Lê Duy theo hầu Thượng hoàng.

Khi Thượng hoàng đã trở về cung rồi, hai viên Giám sát ngự sử là Doãn Định và Nguyễn Như Vi mới đến Ngự sử đài. Hai người này bèn làm sớ kháng nghị, nói là thượng hoàng không được vào Ngự sử đài và hặc tội Lê Duy không biết can ngăn, lời lẽ rất gay gắt. Thượng hoàng mới gọi họ đến, dụ rằng: "Ngự sử đài cũng là một trong các cung điện, chưa từng có cung điện nào mà thiên tử không được vào. Vả lại, trong Ngự sử đài xưa kia còn có chỗ để thiên tử giảng học. Các bạ thư chi hậu dâng hầu bút nghiêng đều ở đó cả. Đó việc cũ thiên tử vào Ngự sử đài. Ngày xưa Đường Thái Tông còn xem Thực lục, huống chi là vào đài!". Tuy nhiên, bọn Doãn Định, Như Vi vẫn còn cố cãi, mấy ngày vẫn không thôi. Vua dụ họ 2-3 lần cũng không được, bèn bãi chức cả hai người.

Đó là mới chuyện vua đến Ngự sử đài thôi, còn việc vua xem quốc sử biên soạn về chính mình thì diễn ra dưới thời vị vua anh minh Lê Thánh Tông. Chuyện là năm Quang Thuận thứ 8 (1467), Vua Lê Thánh Tông muốn xem quốc sử, sai nội quan (quan hoạn) tới Hàn lâm viện dụ riêng sử quan Lê Nghĩa rằng: "Trước kia, Phòng Huyền Linh làm sử quan, Đường Thái Tông muốn xem thực lục, Huyền Linh không cho xem. Nay ngươi với Huyền Linh thì ai hơn?".

Ghi chép lời vua -1
Bìa “Đại Nam thực lục tiền biên”, sách ghi chép chi tiết về Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP của các vua triều Nguyễn.

Lê Nghĩa trả lời: "Sự kiện ở cửa Huyền Vũ, Huyền Linh lại không thẳng thắn ghi lại, Đường Thái Tông phải bảo ghi rồi sau mới ghi, như thế e rằng cũng chưa phải là hiền thần".

Nội quan nói: "Vua muốn xem ghi chép hằng ngày từ năm Quang Thuận thứ nhất đến năm thứ 8". Lê Nghĩa trả lời: "Vua mà xem quốc sử, hẳn không phải là việc hay. Những việc làm của Đường Thái Tông và Phòng Huyền Linh đã bị đời sau chê bai đấy!".

Nội quan nói: "Vua bảo là xem những ghi chép hằng ngày để biết trước có lỗi gì còn có thể sửa được". Lê Nghĩa trả lời: "Chỉ cần bệ hạ gắng làm điều hay thôi, việc gì phải xem quốc sử". Nội quan dụ bảo nhiều lần, Lê Nghĩa bèn đáp: "Thành chúa nếu biết sửa bỏ lỗi lầm thì đó là phúc lớn vô hạn của xã tắc, thế dẫu không khuyên can mà cũng không là khuyên can". Rồi ông cũng dâng những ghi chép hằng ngày lên. Vua Lê Thánh Tông xem xong trả lại cho Sử viện, mà không có chỉ đạo gì.

Chuyện mà cả Vua Trần Dụ Tông và Lê Thánh Tông nhắc về việc Đường Thái Tông xem thực lục, diễn ra vào đầu triều Đường bên Trung Quốc. Hoàng tử thứ hai của vua Đường Cao Tổ là Lý Thế Dân, để chiếm ngôi thái tử, đã phục binh ở cửa Huyền Vũ kinh thành, giết chết anh trai là Lý Kiến Thành là em trai là Lý Nguyên Cát. Sau này, khi Lý Thế Dân lên làm vua, tức Đường Thái Tông, xem thực lục, thấy sử quan là Phòng Huyền Linh chỉ chép mập mờ là sự kiện ngày mồng 4 tháng 6 thôi, nên đã bắt ông ta phải chép lại cho rõ ràng.

Nhờ có thái độ của các vị vua nước Việt với sử liệu như vậy, cho nên về sau, hậu thế đọc sử không chỉ nắm được những chiến công hiển hách, những quyết sách sáng suốt của các vị minh quân, mà còn có thể biết rõ cả những sai lầm của các vị vua thời trước.

Tuy nhiên, chính sử, hay từng bộ thực lục, đều chép theo ý chỉ của vua nên có khi không giữ được nguyên vẹn tính chính xác. Cho nên, khi biên soạn bộ “Khâm định Việt sử thông giám cương mục”, chép về cuộc kháng chiến chống quân Minh của Vua Lê Thái Tổ, các sử quan triều Nguyễn đã ghi phía dưới lời “cẩn án”: “Tình hình đương thời ra sao, thực có điều không thể hiểu được. Chỉ vì sử sách thiếu sót, không thể chất chính vào đâu cả. Nay xin kính cẩn chép theo sử cũ, còn thì xin để khuyết nghi”.

Vua Tự Đức đọc đến đó, đã ngự phê rằng: “Điều không thể hiểu được còn nhiều, chứ chẳng những việc này. Có lẽ vì tập sử “Lê kỷ “là do các bầy tôi nhà Lê biên soạn, cho nên tuy gọi là thực lục, nhưng có nhiều lời lẽ quá khoe khoang, không đủ tin là chứng cớ xác thực được”.

Chúa Nguyễn Ánh, từ năm 1790, còn đang ở Gia Định, đã sai quan Thị thư viện sung chức khởi cư chú, là chức quan ghi chép những lời nói việc làm của vua chúa. Bộ sử nhà Nguyễn “Đại Nam thực lục” cho biết trách nhiệm của vị quan này là: “phàm vua làm Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP gì đều chép hết”. Nhờ đó mà về sau, các sử quan triều Nguyễn mới có tư liệu để viết về thời Vua Gia Long còn chưa lên ngôi.

Đến khi Vua Minh Mạng vừa lên ngôi (1820), đã cho đặt Văn thư phòng và các viên Hàn lâm Thị giảng Nguyễn Cửu Khánh và Cống sĩ viện Nguyễn Trường Huy sung chức Khởi cư chú; đều do bộ cấp bằng để Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 ở Văn thư phòng.

Đầu năm Minh Mạng thứ 11 (1830), Văn thư phòng đổi là Nội các. Bộ phận ghi chép lời vua có tên là Kí chú tào, nằm trong Nội các, nhiệm vụ thảo các loại chiếu, chế, cáo, sắc, chỉ, dụ, ghi chép mọi sinh hoạt, ngôn luận của nhà vua, nội dung các tấu nghị, chương sớ do bách quan tâu trình và danh sách. Ngoài ra, tào này còn có các quan Kinh Diên khởi cư chú, chịu trách nhiệm ghi chép nhật kí học tập của các hoàng tử. Đến năm Minh Mạng thứ 17 (1836), Kí chú tào được đổi tên thành Thừa vụ tào.

Năm 1844, Vua Thiệu Trị đã cho cải tổ lại Nội các, bằng việc đổi tên một số Tào thành Sở, Thừa vụ tào đổi làm Ti luân sở

Vua Minh Mạng từng nói về việc chép lời vua để biên vào sử như sau: “Sử để ghi việc, không phải người học rộng không hiểu nổi. Vừa rồi sai các quan toản tu chức chế đến khi dạng bản tiến lên, lời văn nhiều chỗ quê mùa, thế mới biết tài chép sử là khó. Vả lại, người Khởi cư chú chép đủ việc hay việc dở, vua không nên xem. Xưa Đường Thái Tông xem quốc sử, lại tự tay tước bỏ, trẫm cho là không phải. Người có chức trách cầm bút ghi việc, phải nghĩ làm thế nào cho muôn đời về sau tin được, phải cẩn thận nhé!”.

Quy chế ghi chép lời vua dưới thời Vua Minh Mạng được “Đại Nam thực lục” ghi lại như sau: “Phàm những ngày vua ra ngự ở điện nghe triều chính, thì 4 người khoa đạo, chia ra đứng ở tả hữu trên điện, 2 người bên hữu sung vào chức Khởi cư chú, 2 người bên tả theo dõi ghi chú các việc do các nha tâu lên. Khi ngự giá đi chơi thì đi hộ giá, sự ghi chú cũng như thế. Hằng ngày đem bản thảo ghi chú trình đường quan nhuận sắc lại, cuối tháng chép rõ ràng làm thành tập, rồi cùng ký tên đóng dấu của viện, giao cho Sử quán thu giữ”.

Vua Minh Mạng cũng từng nói về trọng trách của quan Khởi cư chú, khi trò chuyện với Thượng bảo Thiếu khanh là Trương Đăng Quế rằng: “Khởi cư chú là việc làm hay hay dở của ông vua, cất vào kho sách, đến ngày mở sử quán làm sách, phải lấy đấy làm tín sử có thể không cẩn thận chăng! Còn tài làm sử thì rất khó. Bọn ngươi giữ việc biên chép, nên phải gia tâm”. 

  • Vua Việt nào có "tướng rồng"? Vua Việt nào có "tướng rồng"?
  • Các vị vua Việt soạn sách Các vị vua Việt soạn sách
Lê Tiên Long

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.