Em bé đầu tiên trên thế giới được thụ thai nhờ… AI

Từ cuối tháng 11/2024, ngôi nhà nhỏ của vợ chồng Edna và Tony tại thành phố Morelia, Mexico luôn đầy ắp tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Đối với đôi vợ chồng trung niên này, đây là những âm thanh ngọt ngào nhất mà họ đã mong chờ từ bao lâu nay - cậu con trai Luis. Và điều đặc biệt hơn cả là Luis đã trở thành đứa trẻ đầu tiên được thụ thai nhờ một quy trình hoàn toàn tự động, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công nghệ hỗ trợ sinh sản.

  • Khi trí tuệ nhân tạo có thể tham chiến

Lời mời kỳ lạ và cơ hội cuối cùng

Edna, 42 tuổi, mang trong mình nỗi đau của một người phụ nữ mắc chứng suy buồng trứng sớm. Còn Tony, 45 tuổi, từng nghĩ sẽ không bao giờ được gọi là "bố". Hơn chục năm qua, cả hai đã đi đến nhiều nơi, tìm kiếm và trải nghiệm nhiều phương cách khác nhau trong hành trình điều trị vô sinh truyền thống: từ thăm khám y khoa, dùng thuốc nội tiết, cho đến các vòng IVF tốn kém... Họ cũng không còn xa lạ với những buồng siêu âm lạnh lẽo, những buổi chờ kết quả trong im lặng và cả những cái nắm tay thật chặt sau mỗi lần thất bại. Edna từng thử thai nhiều lần và lần nào cũng là một chuỗi cảm xúc đan xen giữa hy vọng mong manh và thất vọng đến đau lòng. Khi người ta nói với họ rằng "hãy dừng lại", họ chỉ nhìn nhau và im lặng.

Cuộc sống trôi qua thật buồn tẻ. Nhưng một điều chưa bao giờ tắt trong họ là mong muốn được có một đứa con - dù chỉ một lần. Năm 2023, một bước ngoặt lớn đã đến. Thông qua một phòng khám tư nhân tại thành phố Mexico (Mexico), Edna và Tony được mời tham gia một nghiên cứu nguyên mẫu đầy táo bạo do Conceivable Life Sciences tổ chức. Đây là đơn vị đang vận hành phòng thí nghiệm IVF tự động với sự hỗ trợ của AI đầu tiên trên thế giới. Lúc đó, cặp đôi không kỳ vọng nhiều. Họ chỉ đơn giản nghĩ: “Có bệnh thì vái tứ phương và chỉ thêm lần thử này nữa. Nếu thất bại, họ sẽ dừng lại”.

Em bé đầu tiên trên thế giới được thụ thai nhờ… AI -0
Luis, em bé đầu tiên chào đời từ ICSI từ xa.

Kỳ tích mang tên Luis

Trong lĩnh vực thụ tinh nhân tạo (IVF), bước quan trọng nhất để tạo phôi là tiêm tinh trùng vào bào tương của trứng, gọi là ICSI. Quy trình này vốn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm cao từ nhà phôi học. Nhưng khác với những lần thử IVF trước, lần này, bác sĩ giới thiệu với Edna và Tony một quy trình chưa từng có: toàn bộ quá trình thụ tinh sẽ được thực hiện bởi robot, sử dụng AI từ xa. Một hệ thống tự động sẽ thay thế thao tác của con người trong từng bước tiến hành IVF, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối và loại bỏ sự mệt mỏi, cảm tính của con người.

Cụ thể, phòng thí nghiệm sử dụng AI để thực hiện tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), kết hợp trứng và tinh trùng để tạo ra phôi bằng hơn 200 bước. Nhờ sử dụng thuật toán toán học và robot, quá trình điều trị có thể được thực hiện với khả năng kiểm soát và độ chính xác cao hơn; phương pháp tiếp cận được kiểm soát nhiều hơn để kết hợp trứng và tinh trùng, so với các phương pháp thủ công hiện tại. Nhà phôi học vẫn giám sát robot và các quy trình, nhưng có khả năng cải thiện kết quả nhiều hơn.

“Thay vì hy vọng vào việc gặp được nhà phôi học giỏi nhất đúng lúc họ tỉnh táo nhất trong ngày, AI đảm bảo rằng mọi trứng, mọi phôi đều được xử lý với cùng một tiêu chuẩn cao nhất. Hệ thống này cho thấy robot hỗ trợ AI giúp các bác sĩ trong bước đầu tiên hướng tới tự động hóa các phương pháp điều trị IVF. Quy trình ICSI từ xa được sử dụng cho phép tiếp cận nhẹ nhàng hơn nhiều đối với việc tạo phôi, giúp cải thiện kết quả chất lượng ở cấp độ vi mô”, Tiến sĩ Alejandro Chavez-Badiola, Giám đốc y khoa của Conceivable Life Sciences chia sẻ thêm.

Còn với Edna và Tony, điều này nghe như chuyện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng. Nhưng sau nhiều năm thất bại, họ hiểu: công nghệ là cơ hội cuối cùng. Họ không dám kỳ vọng quá nhiều, nhưng khi que thử thai hiện hai vạch, Edna đã không thể tin vào mắt mình. Lúc ấy, cô đang ở một thành phố khác vì Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP. Cô gọi cho Tony và nói trong nước mắt: “Em có thai rồi.” Cả hai đã khóc. Và họ không phải là những người duy nhất bật khóc. Tiến sĩ Luis Miguel Campos, người trực tiếp theo dõi ca của họ cũng không giấu nổi những giọt nước mắt vui sướng khi được biết về sự thành công của ca IVF này.

Em bé đầu tiên trên thế giới được thụ thai nhờ… AI -0
Từ trái sang: Em bé Luis, Tiến sĩ Luis Miguel Campos cùng Edna và Tony.

Tháng 11/2024, bé Luis chào đời tại Morelia. Hiện đã 7 tháng tuổi, Luis trở thành em bé đầu tiên được thụ thai nhờ ICSI từ xa do AI hỗ trợ. Trả lời phỏng vấn tờ Newsweek, Edna và Tony cho hay: "Chúng tôi đại diện cho kỳ vọng và hy vọng cho tất cả những cặp đôi không thể đạt được mục tiêu trở thành cha mẹ. Khi nghe thấy nhịp tim của em bé, chúng tôi cảm thấy như mình đã đạt được điều gì đó mà trước đây có vẻ không thể".

Tương lai của AI trong y học sinh sản

Tiến sĩ Gerardo Mendizabal-Ruiz, kỹ sư trưởng của công ty Conceivable Life Sciences kể thêm: “Trong chu kỳ nghiên cứu, 5 trứng được chỉ định thụ tinh bằng ICSI tự động và 3 trứng làm đối chứng bằng ICSI thủ công tiêu chuẩn. Hệ thống tự động được thiết lập tại chỗ nhưng sau đó, các nhân viên điều hành từ xa, tại phòng khám Guadalajara và New York (Mỹ), đã ra lệnh thông qua giao diện kỹ thuật số để thực hiện từng bước trong số 23 bước tiêm vi mô cho mỗi trứng, tổng cộng là 115 bước.

Nhìn chung, toàn bộ quy trình mất trung bình 9 phút 56 giây cho mỗi trứng, lâu hơn một chút so với ICSI thủ công thông thường do bản chất thử nghiệm của nó, nhưng trong tương lai, nhóm nghiên cứu hy vọng sẽ giảm đáng kể thời gian thực hiện quy trình. 4 trong số 5 quả trứng được tiêm trong hệ thống tự động đã đạt được quá trình thụ tinh bình thường và cả ba quả trứng trong nhóm đối chứng thủ công đều đạt được quá trình thụ tinh. Một phôi chất lượng cao tiến triển đến giai đoạn phôi nang trong quá trình nuôi cấy đã được thụ tinh bằng hệ thống tự động dưới sự điều khiển từ xa tại New York. Khi phôi nang này được chuyển vào chu kỳ tiếp theo, một thai kỳ đã được thiết lập và tiếp tục bình thường cho đến khi sinh ra một bé trai khỏe mạnh”.

Nhưng Luis chỉ là một trong 18 đứa trẻ đầu tiên chào đời từ 41 ca điều trị thử nghiệm trong nghiên cứu của Conceivable Life Sciences. Với tỉ lệ thành công 51% - tương đương tiêu chuẩn của ngành, hệ thống AI này đã chứng minh rằng: robot không chỉ có thể Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 chính xác hơn con người, mà còn mở rộng quy mô điều trị cho mọi người ở khắp nơi trên thế giới. “Chúng tôi có thể vận hành các phòng thí nghiệm suốt 18 - 20 giờ mỗi ngày mà không cần lo đến ca Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9, giờ nghỉ hay cảm xúc cá nhân. Điều này đặc biệt hữu ích cho các quốc gia thiếu chuyên gia IVF hoặc cơ sở vật chất hiện đại”, Tiến sĩ Alejandro Chavez-Badiola giải thích.

Cũng như mọi lĩnh vực khác, AI vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển, điều đó có nghĩa là chúng ta kỳ vọng mọi thứ sẽ được cải thiện đáng kể trong tương lai. Tiến sĩ Alejandro Chavez-Badiola khẳng định, việc thành công trong việc sinh con bằng quy trình ICSI tự động là một bước tiến quan trọng hướng tới việc áp dụng phòng thí nghiệm IVF hoàn toàn tự động. Tuy nhiên, ông cho biết việc áp dụng hệ thống này rộng rãi hơn sẽ phụ thuộc vào hiệu suất an toàn của nó trong nhiều trường hợp hơn.

Em bé đầu tiên trên thế giới được thụ thai nhờ… AI -0
41 ca điều trị thử nghiệm trong nghiên cứu của Conceivable Life Sciences và 18 đứa trẻ đã chào đời.

Tiến sĩ Luis Miguel Campos trao đổi với Newsweek rằng việc cải thiện tính nhất quán và hiệu quả sẽ là chìa khóa để giảm chi phí điều trị trong tương lai gần. Khi AI phát triển, vai trò của AI trong chăm sóc khả năng sinh sản sẽ ngày càng tăng. Đối với những gia đình như Edna và Tony, phương pháp này đã biến điều không thể thành có thể, mang đến hy vọng mới và cái nhìn thoáng qua về tương lai của y học sinh sản.

Còn đối với Edna và Tony, việc trở thành những người tham gia thành công đầu tiên của thử nghiệm lâm sàng nguyên mẫu là một giấc mơ trở thành hiện thực. "Chúng tôi rất may mắn khi được chọn cho phương pháp điều trị đầu tiên này. Chúng tôi khuyến khích tất cả các cặp đôi đang trên hành trình trở thành cha mẹ đừng từ bỏ ước mơ và hy vọng của mình. Một số người cảm thấy hơi lo lắng nhưng cuối cùng, mọi người đều thực sự vui mừng vì kết quả của chúng tôi. Có một số lo ngại về công nghệ, nhưng chúng tôi sẽ vui vẻ giải thích cho con trai mình khi con đã đủ lớn", Tony nói.

  • Trí tuệ nhân tạo – từ niềm tin đến nỗi lo Trí tuệ nhân tạo – từ niềm tin đến nỗi lo
  • Xung quanh chuyện trí tuệ nhân tạo Xung quanh chuyện trí tuệ nhân tạo
Chu Nguyễn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.