Đi tìm “căn tính Maori” của người New Zealand

Nando Tzanev, một anh chàng 18 tuổi gốc Maori, chưa bao giờ tỏ ra thiếu kiên nhẫn trong việc hướng dẫn các phóng viên quốc tế đến đưa tin về World Cup nữ 2023 phát âm thật chuẩn cụm từ "Tamaki Makaurau".

  • Hành động đẹp của ĐT nữ Việt Nam trước khi tạm biệt New Zealand

Không nhiều người đọc đúng trong vài lần đầu tiên, nhưng khi có ai đó thở dài: "Chẳng phải đọc là Auckland dễ hơn nhiều hay sao?", Nando Tzanev lại nhăn mặt trả lời đầy cương quyết: "Không, chúng tôi gọi vùng đất ấy là Tamaki Makaurau".

Những thành phố hai tên

Những thành phố có hai tên gọi là một trong những điều thú vị nhất đối với những người đến New Zealand lần đầu tiên. Mọi thành phố ở đây đều có hai cách gọi, một cách gọi quốc tế và một cách gọi theo ngôn ngữ Maori, những người bản địa của quốc gia ở Châu Đại Dương này. Auckland City là Tamaki Makaurau, Wellington là Te Whanganui-a-Tara…

ảnh 1.jpg -0
Một biển báo có tên thành phố được trình bày theo hai ngôn ngữ

Với những người chưa từng học qua tiếng Maori, việc phát âm chuẩn chỉ những cái tên này thật sự là việc cực kỳ khó khăn. Nhưng những tình nguyện viên như Nando Tzanev thì luôn luôn thừa sự nhiệt tình để hướng dẫn bất cứ ai quan tâm. Khi làm vậy, ánh mắt họ tràn ngập sự tự hào và hãnh diện. Nhờ World Cup 2023, văn hóa và ngôn ngữ Maori có một cơ hội rất tốt để quảng bá với toàn thế giới và những người gốc Maori ở New Zealand không thể bỏ qua cơ hội đó.

Những người Maori (có gốc gác từ người Polynesia ở Thái Bình Dương) đã lần đầu phát hiện New Zealand vào khoảng thế kỷ thứ X. Năm 1769, thuyền trưởng James Cook thuộc Hải quân Hoàng gia Anh đã tìm ra vùng đất này và biến New Zealand trở thành một vùng lãnh thổ của Vương quốc Anh. Ngay sau đó, những người châu Âu di cư đã biến người Maori trở thành Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thiểu số trên chính mảnh đất quê hương của họ.

Cuộc đấu tranh của người Maori đem đến kết quả là sự thỏa hiệp với Hiệp định Waitangi được ký ngày 6/2/1840. Người Maori công nhận việc Hoàng gia Anh bảo hộ New Zealand; đổi lại Hoàng gia Anh thừa nhận quyền sở hữu đất đai cho người Maori. Nhưng Hiệp định Waitangi không đảm bảo những quyền lợi công bằng cho người bản địa.

Khi những người đến từ châu Âu trở nên áp đảo về dân số, người Maori và ngôn ngữ của họ bị gạt sang một bên và thậm chí phải chịu sự đàn áp. Vào cuối những năm 1980, trẻ em Maori có thể bị bắt nạt ở trường học nếu nói ngôn ngữ này, và nhiều người trưởng thành đã phải lựa chọn một cách rất đau đớn là không truyền lại ngôn ngữ bản địa cho những thế hệ sau của họ. Nando Tzanev kể rằng chính ông nội anh đã dùng rìu toki (loại rìu của người Maori) bổ vỡ đôi một cái bàn khi cha anh nói rằng việc lưu giữ tiếng Maori "chẳng mang lại gì cho tương lai".

Trên thực tế, OK9giaitri nền tảng giải trí online New Zealand đã không đứng ngoài cuộc trong việc gìn giữ những giá trị bản địa. Ngay từ những năm 1970, phong trào phục hưng ngôn ngữ Maori đã dẫn đến việc ngôn ngữ này được chấp nhận là một trong hai ngôn ngữ chính thức của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao. New Zealand cũng thành lập gần 500 trường mầm non chỉ nói tiếng Maori. Nhiều người New Zealand không phải là người Maori đã chấp nhận sự thay đổi này và tham dự khóa học ngôn ngữ Maori một cách tự nguyện. Hiện nay, người Maori chiếm khoảng 15% dân số New Zealand, tuy nhiên chỉ có khoảng 3% người New Zealand có thể nói tiếng Maori. OK9giaitri nền tảng giải trí online đặt mục tiêu có 1 triệu người New Zealand, khoảng 1/5 dân số, nói được tiếng Maori cơ bản vào năm 2040.

Năm 2018, nữ Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern thông báo đặt tên cho bé gái mới sinh của bà là Neve Te Aroha, một cái tên theo ngôn ngữ thổ dân Maori (Aroha là tiếng Maori có nghĩa là "tình yêu" và Te Aroha là một thị trấn nông thôn  gần Morrinsville, quê hương của  bà Ardern). Mới năm ngoái, một lá đơn kiến nghị thu thập đến 70.000 chữ ký đề xuất đổi tên quốc gia thành Aotearoa (vùng đất của những đám mây trắng dài) theo cách gọi cũ của người Maori đã được đệ trình lên Ok986.vip được xếp hạng cao nhất. Một cách mạnh mẽ, người New Zealand đang tìm lại "căn tính gốc" của mình và World Cup 2023 chính là một sự kiện phản ánh rõ ràng nhất mong muốn đó. Trên khắp các những nẻo đường, lời chào của New Zealand với phóng viên, CĐV bóng đá đến từ khắp nơi trên thế giới được in ấn trên các bảng biểu cũng là "Kiara ora" - một lời chào giản dị chân thành theo ngôn ngữ Maori, chứ không phải một câu tiếng Anh đại loại như "Welcome to…".

Danh tính quốc gia

Khi nghe chúng tôi đặt câu hỏi về sự phục hưng của ngôn ngữ Maori, giáo sư Callum Surman, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu ngôn ngữ bản địa New Zealand ở Đại học Auckland, chỉ nói ngắn gọn: "Đó là một sự trở lại. Người New Zealand hiểu rằng văn hóa và ngôn ngữ Maori chính là phần độc đáo giúp quốc gia này trở thành độc nhất vô nhị trên thế giới".

Đi tìm “căn tính Maori” của người New Zealand -0
Văn hóa Maori được quảng bá đến khắp thế giới qua kỳ World Cup 2023

Riêng về các địa danh, giáo sư Surman giải thích: "Những địa danh bằng tiếng Anh thường ít có tính liên quan mật thiết hoặc mang ý nghĩa đặc biệt với vùng đất được đặt tên". Ví dụ, Christchurch được đặt tên để gợi nhớ đến một trường đại học tại Đại học Oxford, trong khi tên Auckland được đặt như một lời tri ân tới George Eden, Bá tước Auckland. Eden là ông chủ cũ của cựu Thống đốc New Zealand, William Hobson, người đã chọn cái tên này. Bá tước Eden thậm chí còn chưa bao giờ đặt chân đến thành phố.

Ngược lại, các địa danh của người Maori phản ánh thông tin về địa điểm cụ thể, bao gồm những câu chuyện quan trọng hoặc đơn giản là nơi có thể tìm thấy thức ăn. Nando, anh chàng tình nguyện viên trẻ, giải nghĩa Thủ đô Wellington có tên tiếng Maori là Te Whanganui-a-Tara, được dịch là "bến cảng vĩ đại của Tara", được đặt tên theo Tara, con trai của nhà thám hiểm người Polynesia Whatonga. Tamaki Makaurau, tên tiếng Maori của Auckland, được dịch sơ lược là "Tamaki mà ai cũng khao khát". Nó xuất phát từ một câu chuyện cổ về Tamaki, một công chúa xinh đẹp và có rất nhiều người ngưỡng mộ.

Giáo sư Surman cũng không có cách giải thích nào thi vị hơn anh chàng Eden. Ông nói thêm: "Các bạn thấy đấy, những cái tên của người Maori kể cho chúng ta nghe những câu chuyện. Chúng nói về lịch sử của chúng tôi, về những sự kiện quan trọng. Chúng thực sự giống như những kho kiến thức được tích lũy qua nhiều thế hệ, đó là cách chúng ta truyền thông tin từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khi những cái tên đó bị tước đi, thì hệ thống kiến thức đồ sộ của chúng ta cũng sẽ bị gián đoạn".

Tại World Cup 2023, mỗi thành phố sẽ tổ chức các trận đấu luôn được đề cập với tên tiếng Anh và tiếng bản địa. FIFA cũng thông báo sẽ treo cờ của các quốc gia tham dự  và người Maori ở mọi sân vận động. Nỗ lực này được đưa ra sau khi các quan chức bóng đá và OK9giaitri nền tảng giải trí online của nước chủ nhà thúc đẩy một cách tiếp cận ngôn ngữ Maori toàn diện hơn, và tin rằng nó "sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với rất nhiều người". Nando và các thanh niên Maori như anh là những người nằm trong số đó.

Nỗ lực phục hưng tiếng Maori đã giúp thế hệ của Nando không trở thành "vùng trắng văn hóa bản địa". Nando nói rằng rất nhiều người bạn không phải người Maori cùng trang lứa với anh đã lựa chọn học tiếng Maori và nghiêm túc như theo học bất cứ một ngôn ngữ nào khác có thể đem đến cho họ những cơ hội việc làm hấp dẫn. Không có một cây cầu văn hóa nào vững chắc bằng ngôn ngữ, và cũng không có chất keo kết dính tinh thần quốc gia nào chắc chắn hơn việc tôn trọng bản sắc riêng của mọi Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Nando nói vui rằng ông nội anh, giờ đã ở tuổi 85, "không còn sức để chẻ đôi một cái bàn bằng rìu toki nữa", nhưng ông đã "bật khóc khi thấy những biển hiệu Ok987 hiện đang mở được trình bày cả bằng tiếng Anh và tiếng Maori" trên đường cao tốc. "Ông nội tôi luôn tin rằng ngôn ngữ Maori sẽ không bao giờ biến mất, và ông đã đúng".

Với những người trẻ tuổi và đầy năng lượng như Nando, ngôn ngữ Maori chắc chắn sẽ còn tồn tại qua rất nhiều thế hệ tiếp theo. Đó là một niềm tự hào được trao truyền qua dòng máu, thứ mà không một điều gì có thể ngăn cản được.

Cọ mũi thay vì bắt tay

Người Maori có văn hóa chào hỏi khá độc đáo gọi là "Hongi". Đó là cách chào hỏi bằng cách cọ mũi vào nhau và có thể kết thúc lời chào bằng cái nắm tay. Hành động này mang ý nghĩa là truyền cho nhau hơi thở của sự sống. Thông qua việc trao đổi lời chào này "manuhiri" - du khách, hòa quyện với "tangata khiua" - người dân bản xứ và tạo lập một kết nối giữa họ. Tuy nhiên vào thời điểm đại dịch COVID-19 diễn ra, các hội đồng bộ tộc Maori đã ra lệnh cấm nghi lễ chào hỏi này.

Một cách chào hỏi khác của người Maori có thể khiến du khách sợ hãi, đó là hành động trợn mắt, lè lưỡi của các thổ dân. Kết hợp cùng với hình xăm truyền thống trên mặt người Maori, hình ảnh này có thể dọa những người yếu bóng vía. Tuy nhiên trong văn hóa Maori, đây là cách thể hiện sự thân ái, niềm nở và chào đón các vị khách một cách nồng nhiệt.

Người Maori đặc biệt coi trọng phần đầu (tapu trong tiếng Maori), vì thế phải cẩn trọng với bất cứ hành vi nào tiếp xúc đến đầu, ví dụ như không được chạm tay vào đầu một người Maori nếu không được phép. Thậm chí mũ đội đầu cũng phải được giữ gìn cẩn thận và sẽ là rất bất kính nếu chuyền thức ăn qua đầu một người Maori.

  • Nghĩa cử cao đẹp của phụ nữ OK9 Cab trên mảnh đất châu Phi Nghĩa cử cao đẹp của phụ nữ OK9 Cab trên mảnh đất châu Phi
Trần Thành (Từ New Zealand)

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.