Đêm cuối cùng Damascus là La Mã

Đêm 18, rạng ngày 19-9-634, thành Damascus có một lễ hội. Cho dù ngôi thành ấy, lúc đó vẫn thuộc lãnh thổ của đế quốc Đông La Mã (Byzantine) đang bị bao vây bởi trùng điệp quân Hồi giáo thuộc đế chế Rashidun Caliphate suốt gần một tháng qua, thì lễ hội ấy vẫn cứ được tổ chức.

  • Cuộc Thập tự chinh đầu tiên, nỗi kinh hoàng của Byzance

Chỉ có điều, thông tin về lễ hội đã bị Khalid ibn al-Walid - chỉ huy của đoàn quân vây thành - nắm được. Và ông cấp tốc hành động. Damascus thất thủ. Từ phương Đông, quân Hồi đã mở toang được cánh cửa đột phá để đánh thẳng vào thế giới La Mã. Thậm chí, chỉ đến năm 711, gần như toàn bộ bán đảo Iberia nằm dưới ách thống trị của những lá cờ nửa vành trăng.

Thanh kiếm của Đấng Allah

Đó chính là biệt danh mà người sau đặt cho Khalid ibn al-Walid, viên đại tướng phá lũy công thành dưới tay nhà tiên tri Muhammad. Ông đã góp công lớn trên tiến trình "dựng nghiệp" dưới cờ Muhammad tại Bán đảo Arab, cũng như khi tiến sang Ba Tư đánh bại những đoàn quân của đế chế Sasanid, chinh phạt vùng Lưỡng Hà ở phương Đông. Và lần này, trên đường công kích những thành lũy Đông La Mã, hướng đến Địa Trung Hải, Khalid cũng vẫn được giao trọng trách tiên phong, bên cạnh Sultan (Hồi vương) Abu Bakr ngự giá thân chinh.

byzantine-arab-attackers.jpg -0
Sức tiến công dũng mãnh của quân Hồi.

Nhanh chóng đánh bạt những đội quân đồn trú với sức chiến đấu yếu kém của Byzantine ở các vùng lân cận, Hồi binh hội quân dưới cửa thành Damascus. Tuy nhiên, bằng kinh nghiệm cầm quân dày dạn và sự cẩn trọng, Khalid hiểu rõ rằng đoàn chiến binh Hồi giáo dưới tay mình không đủ phương tiện để thực hiện một trận "công kiên chiến" nhanh gọn. Ông không thể xua quân tế ngựa lên tường thành, cũng không có cách gì giảm thiểu thương vong cho lính của mình trước những tay cung Byzntine được che chắn kỹ lưỡng, từ trên cao bắn xuống.

Do đó, ông chọn một cách tiếp cận khác.  Những kẻ chinh phạt Arab bao vây thành phố từ mọi phía, cắt đứt mọi nguồn cung cấp và thông tin liên lạc. Đến cuối tháng 8-634, Damascus đã bị chia cắt hoàn toàn với phần còn lại của đế chế Đông La Mã.

Thực ra, chiến thuật của người Hồi giáo Arab rất đơn giản: Làm cho thành phố này lâm vào cảnh chết đói, hoặc không còn sức chịu đựng, cho đến khi họ đầu hàng. Một kế hoạch xưa cũ, nhưng vẫn luôn hiệu quả trong bất cứ cuộc chiến tranh nào. Tất cả sáu cổng vào thành phố đều được canh gác nghiêm ngặt, "nội bất xuất, ngoại bất nhập". Khalid ra lệnh không cho bất cứ nhân tố Byzantine nào được phép tiếp cận Damascus, và trù hoạch sẵn những phương án "vây thành, diệt viện".

Vào đầu tháng 9, Hoàng đế La Mã Heraclius đã cử một đội quân đến giải vây. Khalid, tập hợp khoảng 10.000 người của mình, bày trận mai phục. Ông đánh kẹp quân đội Byzantine từ hai phía, dễ dàng hủy diệt đoàn viện binh này. Chiến thắng thần tốc cũng như tốc độ của các đội kỵ binh du mục cho phép Khalid lập tức siết chặt vòng vây trở lại quanh thành phố Damascus, trước khi quân phòng thủ có thể tổ chức bất kỳ cuộc đột kích nào.

Phải đến một tuần sau, khi những cơ hội đã thực sự trôi qua, chỉ huy đơn vị đồn trú của La Mã ở Damascus - một viên tướng tên Thomas, theo các nguồn thư tịch cổ - mới quyết định tổ chức phá vây. Những nỗ lực của người Byzantine bắt đầu bằng cơn mưa tên trút vào các chiến tuyến Hồi giáo. Bộ binh Byzantine, được hỗ trợ bởi lực lượng cung thủ trên tường thành, hàng ngũ chỉnh tề lao qua những cánh cổng. Tuy nhiên, chờ đợi họ là những khối đội hình hàng vạn quân Hồi giáo được sắp xếp cực kỳ vững chắc. Cuộc tấn công của quân phòng ngự, dĩ nhiên, không đem lại kết quả nào. Bản thân Thomas cũng bị thương, bởi một mũi tên bắn vào mắt (theo trang War History), khi đang xông pha giữa đám loạn chiến.

"Thanh kiếm của Đấng Allah" đã sẵn sàng chém xuống nhát quyết định.

36556.jpg -0
Một di tích cổng La Mã còn sót lại tại Damascus.

Cơ hội bất ngờ

Nhưng, mọi chuyện thậm chí còn dễ dàng hơn quá nhiều, so với dự tính của Khalid là phải chờ đợi đến khi quân thủ thành thực sự kiệt quệ.

Sáng 18/9, một kẻ phản bội bản địa - tên là Jonah - mật báo cho Khalid về lễ hội sẽ diễn ra đêm đó, trong thành. Lễ hội ấy tạo cho quân Hồi cơ hội tập kích vào những phòng tuyến đã trở nên mỏng manh đi rất nhiều. Động cơ của Jonah, như ghi chép để lại, là muốn được hưởng quyền miễn trừ cho mình cũng như cho vị hôn thê - người vợ mà y chưa được phép cưới do chiến sự diễn ra. Jonah thậm chí còn sẵn sàng cải đạo sang làm một tín đồ Hồi giáo. Điều éo le là sau này, khi thành đã bị phá, người vợ chưa cưới ấy lại từ chối thành hôn với y.

Không có đủ thời gian để lập một kế hoạch phối hợp công kích cho toàn quân, Khalid quyết định tự dẫn cánh quân dưới trướng mình xông vào cổng phía Đông, nơi kiên cố nhất, và vì thế cũng bị phòng thủ lơ là nhất, không có lính bảo vệ trên đỉnh. Theo những gì được kể lại, những thân binh thiện chiến nhất của Khalid cùng ông trèo tường bằng tay từ bên cạnh cổng. Lên đến đỉnh, họ buộc dây vào tường và thả chúng cho đoàn quân đang đợi ở dưới. Kế đó, Khalid dẫn thân quân của mình tiến vào, giết lính canh cổng, mở tung cửa thành.

Thomas đã cố gắng cứu Damascus lần cuối. Ông cử các phái viên đến cổng Jabiya để nói chuyện với Abu Ubaidah, người chỉ huy của quân Hồi ở phía ấy, và đề nghị đầu hàng, bàn giao thành phố một cách hòa bình. Abu Ubaidah, bất chiến tự nhiên thành, chấp nhận các điều khoản, do tin rằng Khalid cũng sẽ đồng ý.

Tin tức được gửi đến tất cả các cánh quân đang bao vây kín Damascus. Sau bình minh, Abu Ubaidah và các chỉ huy khác tiến vào thành từ hướng của họ, trong khi cánh quân Khalid vẫn đang chiến đấu, đánh giết hăng say. Họ gặp nhau ở trung tâm thành phố. Tại đó, Khalid miễn cưỡng gật đầu với thỏa thuận đầu hàng mà Abu Ubaidah đã tiếp nhận từ Thomas.

Đó là một thỏa thuận kỳ lạ, xét từ góc nhìn hiện đại, với các điều khoản: Không ai bị bắt làm nô lệ, không đền đài thờ tự nào bị làm tổn hại, không có gì bị coi là chiến lợi phẩm, và sẽ có một hành lang an toàn để Thomas cùng những người dân không muốn ở lại rút đi. Song, thỏa thuận này lại chỉ có hiệu lực trong vòng ba ngày.

Bởi vậy, sau ba ngày đó, Khalid dẫn kỵ binh truy đuổi đoàn người chạy trốn, và bắt kịp họ trong một cơn mưa, trong trận Marj-ud-Debaj. Thomas bị giết. Vợ của ông, tức là con gái Hoàng đế Byzantine Heraclius, bị bắt. Rất nhiều của cải bị cướp đoạt. Rất nhiều người trở thành nô lệ.

Nhưng quan trọng hơn, sau khi bị tiến chiếm, Damascus trở thành một trung tâm văn hóa của tôn giáo Hồi giáo. Nó được chỉ định làm kinh đô đầu tiên của Syria và sau đó là thủ đô của đế quốc Umayyad Caliphate hùng mạnh. Thành phố này trở thành biểu tượng mới cho sự hợp nhất của văn hóa Arab, với tiếng Arab là ngôn ngữ chính thức, và Hồi giáo chiếm vị trí độc tôn. Nó đánh dấu sức cường thịnh của một thế lực mới đang trỗi dậy, phủ bóng đen uy hiếp toàn cõi cựu lục địa Nó là nguyên nhân sâu xa để gần 400 năm sau, thế giới phương Tây đi vào kỷ nguyên của các cuộc Thập tự chinh.

Từ cánh cửa mở Damascus, chỉ mất vài thập kỷ, thiết kỵ Hồi giáo đã tung hoành khắp duyên hải Bắc Phi, và các hạm đội của họ cũng ngang dọc trên Địa Trung Hải, chia sẻ quyền bá chủ với hạm đội Byzantine. Trong khi đó, vượt qua eo biển Gilbraltar, quân Hồi rầm rập đổ vào bán đảo Iberia, rồi họ thực sự trở thành chủ nhân của các miền đất Tây Ban Nha hiện đại suốt 7 thế kỷ.

Damascus, cho phần đông cư dân vẫn theo Chính thống giáo Đông phương, không bao giờ còn là một phần của Byzantine cũng như nền văn minh La Mã nữa.  

* "Thương mại và OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao phát triển thịnh vượng, dưới triều đại Umayyads, Damascus là một trong những thành phố rực rỡ nhất thế giới, cho đến năm 750, khi nó rơi vào tay triều đại Abbasids. Vào ngày 25-8-750, quân Abbasids, sau khi đã đánh bại quân Umayyad trong trận Zab (Iraq) đã chinh phục Damascus, với rất ít nỗ lực kháng cự. Từ đó, Damascus mới trở nên lu mờ, và vị trí thủ đô mới của thế giới Hồi giáo chuyển về Baghdad (thủ đô Iraq hiện nay).

* "Sự quật khởi của các đoàn quân Hồi giáo, thực tế, lại bắt nguồn từ bên rìa xung đột của hai "siêu cường" thời đó là Đế chế Byzantine và Đế chế Sasanid (Ba Tư). Cho đến tận năm 627, hai quyền lực này vẫn còn giao binh, và do đó, hoàn toàn không chuẩn bị gì cho những điều sẽ xảy đến, khi nhà tiên tri Muhammad thống nhất thành công cộng đồng dân cư Arab, thông qua một tôn giáo mới.

  • Thế giới hồi giáo trước các cuộc thập tự chinh: Định dạng cho nghìn năm Thế giới hồi giáo trước các cuộc thập tự chinh: Định dạng cho nghìn năm
  • Và phép màu không bao giờ xuất hiện Và phép màu không bao giờ xuất hiện
Thiên Thư

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.