Dấu hỏi "thị lực mù"!?

Vài năm trước, chàng trai Barry bất ngờ gặp phải hai cơn đột quỵ liên tiếp, và rơi vào trạng thái mù hoàn toàn. Cuộc đời Barry từ đây phải gắn với cây gậy để anh có thể tự tìm đường. Tuy nhiên, trường hợp Barry lại khiến giới nghiên cứu vô cùng kinh ngạc.
  • Giấy có độ trắng cao gây hại cho thị lực
  • Hai học sinh giảm thị lực vì chơi “hạt nở”
  • Người hút thuốc lá giảm thị lực nhanh

Trong một số thử nghiệm, các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 phát hiện Barry, bằng cách nào đó chưa thể lý giải, có thể điều hướng trong không gian, vượt qua được các chướng ngại vật một cách an toàn mà không cần tới sự hỗ trợ của gậy. Sự kiện này đặt ra nghi vấn quan trọng của hành trình nghiên cứu não bộ loài người: liệu có thực sự tồn tại “thị lực mù”, và mối quan hệ của hiện tượng này với sự phát triển ý thức con người sâu rộng đến mức nào?

Không thể nhìn

Trên thế giới đã chứng kiến một vài trường hợp khiếm thị có thể “cảm” sự vật, nhưng không thông qua đôi mắt bình thường mà từ một giác quan nào đó ẩn sâu trong tiềm thức. Hiện tượng này được giới y học gọi là thị lực mù, chưa rõ nguồn gốc phát sinh nhưng hứa hẹn trở thành tiền đề mở ra cơ hội tìm hiểu nguồn gốc, sự biến đổi ý thức theo thời gian, cùng với những tranh cãi chưa có hồi kết về tâm trí con người. 

Trên thực tế, chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về trạng thái ý thức mong manh này, trong khi sự hoài nghi vẫn còn đó. Hiện nay, giới Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 buộc phải miễn cưỡng thừa nhận sự tồn tại cũng như chấp nhận kết quả của hàng tá thử nghiệm kì lạ liên quan đến thị lực mù.

Thị lực mù sẽ cung cấp manh mối cho các nghiên cứu chuyên sâu về ý thức của con người.
Thị lực mù sẽ cung cấp manh mối cho các nghiên cứu chuyên sâu về ý thức của con người.

Trong hầu hết các nghiên cứu, tình nguyện viên hoàn toàn không thể nhìn thấy vật thể bằng mắt thường, nhưng luôn vượt qua từng thử nghiệm một cách xuất sắc. Nếu như Barry có thể đi xuống cầu thang mà vẫn bình an vô sự, thì trường hợp đoán đúng tới 90% tên vật thể trên màn hình máy tính từ nhiều sự lựa chọn cho trước, hay nói tên chính xác (chứ không phải ngẫu nhiên) những đồ vật mà người này không nhìn thấy, trong bối cảnh không thể nhận biết được chữ cái hay màu sắc trước mặt mình, càng trở nên bí ẩn. 

Điểm chung của những trường hợp này đều xuất hiện tổn thương nghiêm trọng ở vùng vỏ não thị giác sơ cấp (thuộc thuỳ chẩm) - nhận biết về độ tương phản, màu và chiều sâu, hay thứ cấp (nằm ở phía trên, trước và dưới vùng thị giác sơ cấp) - làm nhiệm vụ phân tích ý nghĩa của cảm giác thị giác.

Suy đoán được đưa ra là: tồn tại một dạng thị lực khác thường, hỗ trợ thị lực “chính” đã mất do tổn thương não, từ đó điều khiển mọi hành vi của người khiếm thị trong trạng thái hoàn toàn không ý thức được. 

Đôi mắt của những tình nguyện viên sở hữu “thị lực mù” vẫn khoẻ mạnh, cho dù không nhìn thấy được thế giới xung quanh. Đôi mắt tưởng như đã hỏng này vẫn đang thu thập thông tin hình ảnh từ bên ngoài, liên tiếp truyền tải tín hiệu thông tin một cách vô thức vào não để duy trì cơ chế “tái tạo hình ảnh” bí mật nào đó giúp người phát triển cảm giác về không gian. Vùng vỏ não thị giác không thể tiếp nhận tín hiệu do tổn thương, nên nhường lại việc này cho các khu vực lành lặn khác liên quan đến điều khiển hoạt động thị giác để xử lý thông tin, giúp người “thị lực mù” thực hiện được một số thao tác trong các thử nghiệm nêu trên, dù họ không hề biết và vẫn nghĩ mình bị mù.

Những suy nghĩ mông lung

Tranh luận chưa có hồi kết, khi giới triết gia và tâm lý học tin rằng dù hoàn toàn khiếm thị nhưng con người vẫn có thể dựa vào các giác quan còn lại để “lờ mờ” đánh giá và cảm nhận không gian xung quanh họ. Số khác phản biện gay gắt, bày tỏ nghi vấn xung quanh những cảm giác “mơ hồ, khó diễn tả” của các nhân chứng thị lực mù. 

Xuất hiện một vài lý giải về thị lực mù, dựa trên suy đoán về một dạng thị lực bất thường. Theo đó, khi lối đi “chính” của hình ảnh tới vùng vỏ não thị giác đã không còn thì não bộ sẽ ra tín hiệu mở... lối phụ, tạo nên các con đường thay thế. Luồng thông tin, vì thế, có thể được phân tích ở những vùng khác của não, từ đó vẫn giúp người mù có cảm giác về thế giới xung quanh. Tuy vậy, ngay cả giới Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 cũng không dám chắc về những luận điểm này.

Các trường hợp trải nghiệm thị lực mù đều có những tổn thương nghiêm trọng ở vùng vỏ não thị giác.
Các trường hợp trải nghiệm thị lực mù đều có những tổn thương nghiêm trọng ở vùng vỏ não thị giác.

Quả thực, rất khó để xác định chính xác liệu một cá nhân có thực sự nhận thức được về sự vật xung quanh hay không, chưa tính đến chuyện thị lực của họ còn vẹn nguyên hay bị thương tổn. Trên thực tế, không tồn tại bất cứ bài kiểm tra nào về hình dạng của ý thức. Chuyện đặt một siêu máy tính bên cạnh đầu của một cá nhân với tham vọng phân tích sóng não để xác nhận hình dạng của ý thức nghe thật hoang đường. Một số quan điểm gợi ý hỏi những tình nguyện viên sở hữu thị lực mù, nhưng không tính đến sự phức tạp cũng như yếu tố chủ quan trong từng câu chuyện của họ. 

Ngay cả những bằng chứng về khả năng “cảm” vật của người khiếm thị phơi bày những yếu tố dị thường như cảm giác châm chích ở mắt, khoảng không tăm tối xuất hiện đột ngột, hay tiếng nói từ... tiềm thức.

Rõ ràng, trải nghiệm thị lực mù cho thấy tầm hiểu biết còn hạn chế của con người đối với bộ não. Nhiều chuyên gia miêu tả hiện tượng này giống như nghệ sĩ ẩn mình, dẫn dắt người khiếm thị trong không gian, từ đó dần dần hé lộ thêm các bằng chứng khác về năng lực của tâm trí vô thức. 

Đối với ngay cả người bình thường, với đôi mắt lành lặn và một vùng vỏ não thị giác khoẻ mạnh, thị lực mù cũng có thể diễn ra, hoàn toàn ngẫu hứng nhưng lại rất chuẩn xác. Đó là khi bất chợt bị thu hút bởi những bức họa sặc sỡ, hiện lên trong đầu chân dung những nhan sắc không thể không ngắm nhìn, hay tự nhiên đưa ra vài lời bình luận về màu sắc của một đồ vật. Thật thú vị, bởi lẽ tâm trí con người hoàn toàn không hề nhận biết trước tất cả những phán đoán kiểu này, mà chỉ hành động hoàn toàn vô ý thức, có lẽ dựa theo... cảm tính.

Hiện tượng thị lực mù đã cho thấy ranh giới mơ hồ giữa “nhìn” (bằng mắt thường) và “hiểu” (thông qua ý thức). Các khái niệm xưa nay về ý thức hay tri giác giờ đây liệu có còn đúng, khi bản chất của chúng là phải được nhìn nhận với đôi mắt lành lặn, phân tích trên não bộ còn nguyên vẹn và rồi phát triển thành nhận thức theo ý hiểu của từng cá nhân, trong khi thị lực mù đã triệt tiêu sự nhìn, mà dựa trên một cơ chế bí ẩn nào đó để sinh ra nhận thức. Bởi vậy, thị lực mù liệu có phản ánh một dạng ý thức hoàn toàn mới mà con người chưa thể giải mã? Nhiều chuyên gia tin rằng, việc hiểu cơ chế của thị lực mù phụ thuộc rất nhiều vào phân tích cấu tạo và hoạt động các vùng khác nhau trên não bộ.

Nếu Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 tìm thấy những bằng chứng thuyết phục nhất và giải thích rõ ràng cơ chế của thị lực mù, thừa nhận đây là khả năng vốn có của con người, thì phải chăng đã đến thời điểm xác nhận sự tồn tại của... siêu nhân? 

Nhiều yếu tố dị thường xuất hiện như khoảng không tăm tối xuất hiện đột ngột, hay tiếng nói từ... tiềm thức.
Nhiều yếu tố dị thường xuất hiện như khoảng không tăm tối xuất hiện đột ngột, hay tiếng nói từ... tiềm thức.

Giả thuyết thú vị xuất hiện, khi những người khiếm thị có khả năng nhận ra sự tồn tại của vật chất, và biết cách điều hướng trong không gian sẽ sở hữu một dạng nhận thức đặc biệt, được phát triển theo cơ chế khác lạ ở não bộ. Các nghiên cứu khi ấy sẽ đi sâu vào nguồn gốc khởi phát, cũng như thời điểm triệt tiêu của nhận thức dạng “thị lực mù”, đồng thời hé lộ vai trò thực sự của vùng vỏ não thị giác bị tổn thương trong hành trình xử lý thông tin để tạo ra nhận thức.

Đối với sinh lý thần kinh, nghiên cứu thị lực mù nhiều khả năng đưa ra ánh sáng “góc khuất” chưa từng thấy của não bộ, đi sâu kiếm tìm cái nhìn bao quát hơn cho những chức năng khác vốn dĩ luôn im lặng và khó quan sát của não. Bên cạnh đó, thị lực mù là hiện tượng thú vị, cho phép nghiên cứu mở rộng về mối liên hệ tinh vi giữa các giác quan con người, bên cạnh những khoảng tối mơ hồ về khả năng đặc biệt xuất hiện trong hoạt động thần kinh ở một số bệnh nhân gặp tổn thương não. 

Quan trọng hơn, thị lực mù sẽ cung cấp manh mối cho hoạt động tìm hiểu ý thức, trong bối cảnh xuất hiện sự tồn tại song song của nhận thức thị giác có ý thức và vô thức, từ đó giúp tìm thấy hướng đi mới trong hành trình giải mã bí ẩn phức tạp của tâm trí loài người...

Lê Nam

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.