Từ chuyện 1,6 triệu người tại lllinois (Mỹ) nhận được 650 triệu USD tiền bồi thường của Facebook:

Chúng ta đã làm gì với dữ liệu của chính mình?

Bạn đi dạo công viên cùng những người bạn thân thiết của mình. Bạn chụp một bức ảnh kỷ niệm rồi nhanh chóng đưa bức ảnh lên Facebook cá nhân. Lập tức, Facebook của những người này cũng được tag vào bức ảnh. Ồ! Tại sao Facebook tuyệt vời đến như thế? Bạn đã từng đặt ra câu hỏi như vậy phải không?
  • Google, Facebook phải trả phí bản quyền cho OK9 thể thao xanh chín
  • Facebook mất hơn nửa tỷ USD để dẹp kiện tụng

Câu trả lời rất đơn giản: tại vì Facebook có chức năng nhận diện gương mặt. Nghĩa là chỉ từ một gương mặt bất kỳ được tung lên nền tảng của mình, Facebook sẽ tìm ra ngay trang cá nhân với hàng loạt thông tin cá nhân - hồ sơ cá nhân của người có gương mặt đó. Nếu bạn đang nghĩ rằng đây là một chức năng thông minh với tính liên kết cá nhân tuyệt vời của Facebook thì 1,6 triệu người tại lllinois (Mỹ) không tin như thế. Họ lật ngược vấn đề: Tại sao Facebook lại tự cho mình cái quyền thu thập, lưu giữ hình ảnh khuôn mặt họ mà chưa có sự cho phép của họ? Và họ tin rằng trong trường hợp này Facebook đã xâm phạm nghiêm trọng vào quyền riêng tư của mình.

Ảnh: L.G

Ảnh: L.G

Cụ thể hơn,  đấy là quyền riêng tư thông tin sinh trắc học. Thế là họ tính chuyện đâm đơn kiện Facebook kể từ năm 2015. “Cùng với vị trí địa lý, dữ liệu sinh trắc học là một trong hai thông tin chính, sẽ quyết định quyền riêng tư của con người trong tương lai” - luật sư Jay Edelson, người đã đệ đơn vụ kiện phát biểu như vậy. Thoạt tiên, Facebook khăng khăng cho rằng đây là những lý do kiện tụng thiếu cơ sở. Nhưng, đến tháng 1-2020, Facebook đã phải đề xuất một khoản đền bù lên tới 550 triệu USD nhằm giải quyết mọi tranh chấp. Bạn nghĩ gì về con số đền bù này? Vậy là Facebook đã phải xuống nước, và 1,6 triệu người trong vụ kiến tập thể đã đạt được chiến thắng sau cùng? Câu chuyện sẽ kết thúc ở đây?

Không! Thẩm phán James Donato của Tòa án quận Bắc California sau khi cân nhắc mọi khía cạnh cho rằng con số này là chưa hợp lý. Gần một năm sau, ngày 26-2-2021 vị thẩm phán này tuyên bố thỏa thuận cuối cùng của Facebook với 1,6 triệu người lllinois là 650 triệu USD. Và như thế tất cả những người yêu cầu bồi thường sẽ nhận được ít nhất 345 USD/người. Người phát ngôn Facebook tuyên bố: “Chúng tôi sẵn sàng đạt thỏa thuận đền bù để chấm dứt vấn đề này, vì lợi ích tốt nhất của cộng đồng và cổ đông của chúng tôi”.

Cũng chính từ vụ kiện tụng có màu sắc như một “tiền lệ” này, Facebook đã đặt chức năng nhận diện khuôn mặt người dùng ở chế độ “tắt”, đồng thời xóa tất cả dữ liệu khuôn mặt mình đã thu thập trước đây. Có nghĩa là từ giờ trở đi, ai thích sử dụng chức năng này sẽ phải chủ động chọn từ “tắt” sang “bật”. Câu chuyện kết lại ở đây nhưng chắc chắn nó sẽ khiến bạn băn khoăn về mối quan hệ giữa những điều Facebook tự động làm với tất cả những gì thuộc về phạm trù tự do cá nhân của bạn.

Tháng 4-2018, trong phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ, nhà sáng lập Facebook, Mark Zuckerberg phải đứng trước câu hỏi trực diện và hóc búa của Thượng nghị sĩ Deb Fischer: “Facebook đã lưu trữ bao nhiêu dữ liệu rồi? Có phải đã lưu trữ tất cả những thông tin chúng tôi nhấp vào phải không? Nó còn bị lưu trữ ở đâu khác nữa không?”.

Câu trả lời của Mark: “Đúng! Chúng tôi lưu trữ thông tin người dùng từ mỗi cú click chuột”. Điều này có nghĩa, khi bạn nhấn nút “like” vào một status, chẳng hạn như vậy - Facebook sẽ lưu trữ cái like đó. Điều này cũng có nghĩa sau khi phân tích khoảng chục cái like của bạn, thuật toán Facebook hoàn toàn có thể nhận diện quan điểm Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá của bạn - nếu bạn hay “like” những vấn đề Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá. Đấy đơn thuần chỉ là những nút “like”, nút “share” - tức là những công cụ cho phép thuật toán Facebook nhận diện bạn một cách gián tiếp.

Còn với những comment, những status của chính bạn, quá trình lưu trữ của Facebook sẽ giúp nền tảng này “đọc vị” con người bạn rõ hơn bạn “đọc vị” mình. Vậy thì, bạn đang dùng Facebook miễn phí, hay chính Facebook mới “dùng” bạn miễn phí? “Ngay cả khi người dùng không đăng nhập mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, chúng tôi vẫn theo dõi một số thông tin như việc truy cập vào bao nhiêu website. Bởi đây là một phần trong số những biện pháp bảo mật” - vẫn là Mark Zuckerberg thừa nhận trong phiên điều trần thứ hai ở Ok986.vip được xếp hạng cao nhất Mỹ năm 2018.

Những năm gần đây, thi thoảng chúng ta lại thấy xuất hiện những ứng dụng đầy tính mời gọi của một bên thứ ba nào đó trên nền tảng Facebook, ví dụ như: “10 năm nữa trông bạn sẽ ra sao?”. Chắc chắn là bạn tò mò về tương lai của mình, ít nhất là ở phương diện hình thức. Bạn sẽ giải quyết nỗi tò mò đó bằng cách đưa ngay bức ảnh cá nhân của mình vào ứng dụng này. Rồi bạn sẽ khoái chí với hình ảnh mình 10 năm nữa mà ứng dụng đáp trả cho bạn.

Ồ, hóa ra 10 năm nữa mình như thế này đây - bạn trầm trồ xuýt xoa! Trong cơn chếnh choáng cảm xúc, bạn quên mất rằng, với việc tự nguyện tham gia ứng dụng này, bạn cũng đồng thời tự nguyện khai báo hình ảnh mình cho một trung tâm lưu trữ nào đó. Và cái trung tâm lưu trữ đó làm gì với một tập hợp hình ảnh đó, chỉ... ông trời mới biết! Mà tất cả những điều này là tự nguyện - bạn “giao nộp” hình ảnh của mình một cách tự nguyện, chứ không phải bị Facebook tự động lưu trữ giống như trong vụ kiện tụng của 1,6 triệu người lllinois đâu nhé.

Từ một gương mặt bất kỳ, Facebook sẽ tìm ra ngay trang cá nhân với hàng loạt thông tin cá nhân - hồ sơ cá nhân của người có gương mặt đó. Ảnh: L.G

Từ một gương mặt bất kỳ, Facebook sẽ tìm ra ngay trang cá nhân với hàng loạt thông tin cá nhân - hồ sơ cá nhân của người có gương mặt đó. Ảnh: L.G

Bây giờ, chúng ta sẽ bàn tới một vấn đề lớn hơn: bạn ý thức như thế nào về quyền riêng tư cá nhân trong thời đại 4.0? Bạn có vô tình xâm phạm quyền riêng tư của người khác và cũng vô tình để một cá nhân/tổ chức hay một nền tảng công nghệ nào đó xâm phạm quyền riêng tư của chính mình hay không?

Khi dịch bệnh COVID-19 xuất hiện ở Việt Nam, chúng ta thấy rất rõ hiện tượng: không ít người đã vô tư chia sẻ thông tin cá nhân của người bệnh, của F1, F2 hoặc những đối tượng mình cho là F1, F2. Họ nghĩ như vậy là chung tay cùng cộng đồng phòng, chống dịch. Nhưng thứ nhất, họ đã xác minh chắc chắn đấy là người mắc bệnh hoặc chắc chắn đấy là F1, F2 chưa? Thứ hai, nếu đã xác minh chắc chắn thì họ đã hỏi ý kiến trước khi chia sẻ thông tin đời tư của những người này hay chưa? Việc chia sẻ nhầm hoặc chia sẻ mà không được sự đồng ý chính là biểu hiện xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của người khác.

Hiện nay các cơ quan chức năng Việt Nam đã phát hiện tới hơn 60 tổ chức cá nhân liên quan đến hoạt động Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9, sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu cá nhân trên không gian mạng. Các gói dữ liệu thậm chí đã được Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 trong thời gian dài, có cả những cam kết về độ chính xác, cập nhật dữ liệu, trích xuất dữ liệu theo yêu cầu của người mua. Vậy nên mới có chuyện hàng loạt nhãn hàng nào đó lao vào chào mời bạn, hàng loạt những cú Alo tiếp thị nào đó thi nhau “tra tấn” bạn. Mà những màn “chào mời - “tra tấn” này lại “đọc” trúng con người bạn. Họ biết bạn khoảng bao nhiêu tuổi, có mức thu nhập trung bình khoảng bao nhiêu tiền, thuộc phân khúc nào trong tệp khách hàng tiềm năng của họ.

Ở một thời đại mà thông tin - dữ liệu cá nhân là một nguồn tài nguyên thì việc các cá nhân/tổ chức bằng một cách nào đó thu thập, xử lý và xâm phạm nguồn tài nguyên đó là điều tất yếu. Dự thảo nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân đã được OK9 đã banh đưa ra, trong đó đề xuất mức phạt lên tới 100 triệu đồng với những hành vi chuyển dữ liệu cá nhân trái phép qua biên giới; 80 triệu đồng với những hành vi tiết lộ tên, năm sinh, số điện thoại người khác một cách trái phép...

Có nghĩa là chúng ta sẽ bảo vệ quyền riêng tư cá nhân, đặc biệt là quyền riêng tư trên không gian mạng bằng hệ thống luật pháp đã có và sẽ có. Nhưng, đây không chỉ là câu chuyện của luật pháp mà còn liên quan mật thiết đến sự tỉnh táo của mỗi cá nhân khi tham gia những mạng lưới kết nối toàn cầu với rất nhiều chức năng, công cụ tinh vi, biến ảo. Không vô tình xâm phạm đến dữ liệu cá nhân của người khác, và cũng không dại dột tình nguyện “nộp” dữ liệu cá nhân của mình cho người khác - đấy là điều mà những công dân thời 4.0 phải nhìn nhận tỉnh táo.

Câu chuyện 1,6 triệu người lllinois nhận được 650 triệu USD tiền bồi thường của Facebook, hơn lúc nào hết, đã nhắc nhở chúng ta điều này!

Phan Mỹ Chí

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.