Bí ẩn nhà thờ che giấu 83 trẻ Do Thái trước họng súng phát xít

Hai bé gái Do Thái ở vùng Đông Bắc nước Pháp đã giáp mặt tử thần khi phát xít Đức đặt chân lên quê hương họ 8 thập niên trước.
  • Giải bóng đá trong trại tập trung của Phát xít Đức
  • Bí mật về em bé trong chiến dịch tuyên truyền của phát xít Đức

Như một phép màu, họ đã sống sót trong khi cha mẹ và cô em út bị sát hại. "Bà tiên" mang lại phép màu đó cho hai chị em và 81 trẻ Do Thái khác là một nhà thờ với những con người quả cảm ở Toulouse.

Cuộc đào thoát trong gang tấc

Helene Bach mới 12 tuổi vào thời khắc chứng kiến cuộc xâm lược của phát xít Đức. Một ngày như bao ngày khác, cô đang chơi ở khu vườn sau nhà cùng em gái Ida thì một chiếc xe tải quân sự ập tới. Đó là thời điểm tháng 5/1940, lúc quân Đức bắt đầu tiến đánh nước Pháp. Hậu quả là cả gia đình Helene và Ida phải hành hương xuống tận vùng đất phía Nam, khu vực tự do hiếm hoi của người dân Pháp.

Nhưng hành trình xẻ dọc nước Pháp của nhà Bach vướng phải một vấn đề lớn: một gia đình đông người sẽ gây chú ý và khó trốn thoát khi di chuyển trên quãng đường dài. Giải pháp là họ sẽ phải tạm xa nhau một thời gian khi gia đình tách thành hai nhóm. Người cha Aron và cô chị cả Annie đi trước, những người còn lại sẽ đi sau. Đáng tiếc là kế hoạch đó sớm sụp đổ ngay từ trong trứng nước.

Khoảng 1 năm kể từ khi họ bắt đầu cuộc hành hương, hai cha con Aron - Annie bị bắt. Quân phát xít tống họ vào trại tập trung ở Tours. Ở phía bên kia bức tường, ba mẹ con Helene thuê một căn nhà để vừa kiếm sống, vừa nghe ngóng tin tức được tuồn ra từ trong trại. Dù chỉ là một tia hy vọng mong manh, họ cũng mong nhận được chút gì đó từ người thân yêu. Rốt cục quãng thời gian đó chỉ kéo dài thêm 1 năm bởi lính Đức tiếp tục tràn xuống.

"Nhìn thấy lính phát xít từ xa, tôi và Ida lập tức chạy vào bếp báo với mẹ", Helene hồi tưởng. "Không kịp chạy, tất cả những gì mẹ tôi có thể làm là bảo hai chị em lập tức trốn vào khu rừng phía sau nhà. Ida ngày ấy mới 8 tuổi. Con bé không muốn xa mẹ, nên ngay cả khi tôi cầm chặt tay nó và chạy đi, nó vẫn chỉ muốn chạy về. Điều đó là không thể bởi từ xa, tôi đã thấy lính Đức ập vào nhà. Trong một thoáng yếu lòng, con bé vuột khỏi tay tôi và chạy thẳng về".

Một mình trong rừng tối, Helene chỉ biết chạy trốn khỏi họng súng quân phát xít. Cô chui vào một bụi cây và ngồi đó cho đến lúc cảm thấy chúng đã rời đi. Đúng như dự cảm không lành của mình, Helene không gặp được mẹ và em gái nữa lúc trở về nhà. Họ bị lính phát xít bắt đi nhưng vẫn kịp nhét một ít tiền vào ngăn kéo bàn cho cô. Helene sống nhờ ở nhà một người bạn gần đó với hy vọng tìm thấy mẹ và em gái trong tương lai, nhưng điều đó không bao giờ xảy ra.

Trong lúc Helene một mình mong ngóng tin tức từ gia đình, cô chị cả Annie không ngày nào từ bỏ ý định trốn thoát khỏi trại tập trung cùng cha. Sau một năm ở Tours, cô lén nhảy qua hàng rào nhờ sự trợ giúp từ một vài người khác. Vì tự do của con gái, cha cô quyết định ở lại. Một thân một mình trên hành trình mới, Annie đi xuống phía nam và đến ở nhờ nhà người họ hàng tại Toulouse. Chẳng nơi nào an toàn cả, thế nên Annie tìm đến sự giúp đỡ của một nhà thờ địa phương.

Helene và xơ Bergon, ân nhân cứu mạng của cô.
Helene và xơ Bergon, ân nhân cứu mạng của cô.

Nhà thờ lên tiếng

Không lâu sau khi đến Toulouse OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á, Annie nhận được một lá thư từ cô em gái Helene, lúc đó đang ở Tours. Vốn đã quyết định chuyển sang nơi khác OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á để không trở thành gánh nặng của người họ hàng, Annie rủ Helene đi cùng. Nhưng lúc đó họ đang ở cách xa hàng trăm cây số, vậy thì liên lạc và cùng chạy trốn thế nào? Người giúp đỡ hai chị em gặp mặt nhau là một phụ nữ có tên Maquis. Vượt qua mưa bom bão đạn, bà Maquis đến tận nhà tìm Helene.

"Ban đầu tôi không tin là có người tốt đến như vậy. Sẽ ra sao nếu bà ấy không phải người chị tôi tin tưởng, mà muốn chỉ điểm cho quân phát xít đến bắt người Do Thái tại trại tập trung thì sao?", Helene hồi tưởng. Phải đến khi bà Maquis rút ra một tấm ảnh chụp Helene do người chị gửi làm tin, cô mới đồng ý lên đường chạy trốn. Đó là một hành trình không hề dễ dàng vì Maquis phải làm giấy tờ giả cho Helene. Bản mô tả ghi cô gái nhỏ là sinh viên khiến Helene nhiều lần bị chặn lại xét hỏi trước khi đoàn tụ cùng chị gái.

"Vùng tự do" ở miền Nam nước Pháp thực sự không đúng như cái tên của nó. Không lâu sau ngày đầu hàng phát xít Đức, Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K mới của Quốc trưởng Petain thông qua luật bài trừ Do Thái. Mọi tài sản của người Do Thái đều bị tịch thu sung công quỹ, còn bản thân họ phải vào trại tập trung giống như những đồng bào khác trên khắp châu Âu. Điều đáng mừng là không phải ai cũng mang tư duy như Hitler và tay chân của hắn, thế nên cuối cùng chị em Annie và Helene cũng có chỗ ẩn náu.

Ngày 23/8/1942, Tổng giám mục Jules-Geraud Saliege của vùng Toulouse đích thân viết thư gủi đến các tu sĩ địa phương với yêu cầu khẩn khoản cầu xin họ hãy làm trái lệnh Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức đưa ra. "Ok986 vip Thiên đường trò chơi, phụ nữ và trẻ em Do Thái đang bị đối xử như những giống loại thấp kém", ông viết. "Gia đình họ ly tán, và từng người bị tống vào trại tập trung mà không biết nằm ở đâu, sống chết thế nào. Tại sao họ phải chịu số phận đó dù họ cũng là con người như chúng ta? Như những người anh em, chúng ta không được bỏ rơi họ".

Không phải ai cũng dám lên tiếng như Saliege. Hầu hết các Tổng giám mục trên toàn nước Pháp lựa chọn việc giữ im lặng, và Saliege chỉ là 1 trong 6 người hiếm hoi công khai phản đối. Nhưng chỉ một tiếng nói hiếm hoi của ông cũng đủ cứu giúp cho hàng chục sinh mạng vô tội thoát khỏi kiếp sống lầm than. Ở cách xa Toulouse đến 150km, một bà xơ trẻ có tên Denise Bergon quyết định làm theo tư tưởng của Saliege. Bà biến nhà thờ của mình thành nơi trú nạn cho trẻ em Do Thái.

Xơ Bergon bên cạnh những "đứa con" được bà một thời cưu mang.
Xơ Bergon bên cạnh những "đứa con" được bà một thời cưu mang.

Sống trước họng súng địch

Một năm trôi đi kể từ ngày Thế chiến II kết thúc, xơ Bergon mới có thể lên tiếng lý giải quyết định che giấu trẻ Do Thái của mình. Bà giãi bày tâm sự: "Những lời cha Saliege nói thực sự đã khiến tôi rung động. Nó cho thấy sức mạnh của tình thương yêu đồng loại có thể vượt qua mọi rào cản về tôn giáo, Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá hay chủng tộc. Cứu giúp người Do Thái cũng là một hành động yêu nước, bởi điều đó giúp họ thoát khỏi nanh vuốt của những kẻ chực chờ tống giam và sát hại họ".

Khó khăn lớn nhất của xơ Bergon trong việc che giấu trẻ Do Thái là việc tu sĩ tại nhà thờ của bà công khai ủng hộ Petain. Không còn gì để mất, bà viết thư cho Tổng giám mục Saliege để xin nhận hỗ trợ. Câu trả lời của ông khiến bà cũng phải ngạc nhiên. Thật khó tin khi một người thề nói thật trước Chúa lại khuyên bà nói dối: "Hãy cứ dối trá ngay trước cha xứ, con của ta à. Chúng ta hãy dối trá càng lâu càng tốt, miễn là điều đó giúp chúng ta cứu vớt những sinh linh vô tội".

Theo chỉ dạy của Saliege, xơ Bergon che giấu trẻ Do Thái tại nhà thờ bằng việc nuôi dạy chúng trà trộn cùng trẻ Công giáo tại trường dòng. Bà bắt đầu thực hiện điều này từ mùa đông năm 1942, khi hoạt động càn quét của quân phát xít diễn ra ít đi do điều kiện thời tiết không cho phép. Từ chỗ phải trốn chui trốn lủi trong rừng sâu, các gia đình Do Thái dần tin tưởng trao gửi con cái họ cho xơ Bergon. Bà đã che giấu và nuôi dưỡng 83 trẻ Do Thái, bao gồm cả chị em Annie và Helene.

"Sau quãng thời gian dài chạy trốn, cuối cùng tôi cũng tìm thấy một nơi an toàn để trú ngụ", Helene kể. "Trong ký ức tôi còn nhớ về xơ Bergon, bà là người ân cần nhưng cũng vô cùng nghiêm khắc. Mỗi ngày tôi đều phải làm xong bài tập mới được chơi. Xơ Bergon chăm chút cho tôi và những đứa trẻ khác như chính con ruột của bà. Ngay từ lần đầu gặp, bà tươi cười đưa tôi vào phòng và nói đây sẽ là nhà của tôi, và điều đó đã thành sự thật".

Như một cách để "cảm ơn" người đã cưu mang con cái mình, nhiều gia đình Do Thái đã gửi tiền, vàng và nhiều đồ trang sức quý giá khi họ đưa con đến nhà thờ của xơ Bergon. Bà nhận lấy mọi thứ để họ yên lòng nhưng không giữ lại một chút nào cho riêng mình cả. 

Xơ Bergon đưa tất cả vào một chiếc hòm và chôn xuống đất, rồi đào lên trả lại mọi người sau ngày chiến tranh kết thúc. Sau những đứa trẻ Do Thái, bà tiếp tục giúp người lang thang cơ nhỡ từ Bắc Phi tìm đến châu Âu. Bà qua đời vào năm 2006 ở tuổi 94 trong vòng tay của hàng trăm "đứa con" được bà cưu mang.

Hải Sơn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.