Bí ẩn cuộc vượt biển đến Madagascar của loài vượn cáo

Nằm cách lục địa châu Phi khoảng 400km về phía Đông Nam, quốc đảo Madagascar mang một hệ sinh thái độc nhất với loài vượn cáo đặc hữu. Tại sao vượn cáo chỉ tồn tại ở Madagascar và không xuất hiện ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới? Chúng vốn xuất hiện ở đây ngay từ đầu, hay đã di cư theo cách không ai nghĩ tới?
  • Kỳ dị tập tục “nhảy múa cùng người chết” ở Madagascar
  • Thầy thuốc cổ truyền Madagascar được "ma" truyền nghề?
  • Chống "mafia rùa" ở Madagascar

Sự xuất hiện lạ thường

Những du khách từng đến Madagascar hẳn vô cùng ấn tượng trước khí hậu đặc biệt tại đây. Những bờ biển dài với cát trắng, đồng cỏ xanh ngút tầm mắt, cùng rừng mưa nhiệt đới hội tụ trong cùng một nơi. Tuy nhiên hình ảnh khiến không một ai có thể quên khi đến Madagascar là sự xuất hiện của vô số loài vượn cáo phân bố khắp quốc đảo này. Trước mặt du khách, những sinh vật có họ hàng xa với thủy tổ loài người hồn nhiên chơi đùa, tái hiện phần nào khung cảnh của thời tiền sử.

Cho đến nay, các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thống kê có hơn 100 loài vượn cáo còn OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á, và tất cả chúng đều là sinh vật đặc hữu chỉ tìm thấy ở Madagascar. So với những loài linh trưởng khác như khỉ, tinh tinh và khỉ đột, vượn cáo nhỏ và hiền lành hơn. Những hóa thạch còn lại của tổ tiên vượn cáo cho thấy chúng bắt đầu xuất hiện khoảng 55 triệu năm về trước. Theo thời gian, một số loài tiến hóa thành linh trưởng bậc cao; số khác dần tuyệt chủng.

Lý thuyết nói trên được mặc định là chính xác khi hóa thạch của vượn cáo cổ đại được tìm thấy khắp nơi trên thế giới như châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á và châu Phi. Nguyên nhân khiến vượn cáo tuyệt chủng ở các đại lục được cho là do chúng không cạnh tranh nổi với các loài linh trưởng bậc cao thông minh hơn, cũng như môi trường sống thay đổi khiến vượn cáo dễ dàng trở thành con mồi của thú ăn thịt. Tuy nhiên lý thuyết đó lại không đúng với Madagascar.

Bề ngoài của vượn cáo aye-aye khiến chúng bị hiểu nhầm là quỷ dữ.
Bề ngoài của vượn cáo aye-aye khiến chúng bị hiểu nhầm là quỷ dữ.

Bất chấp thời gian thay đổi sau hàng chục triệu năm, vượn cáo ở Madagascar vẫn không ngừng sinh sôi, phát triển. Chúng phân bố khắp nơi trên quốc đảo này với muôn vàn hình thái. Vậy tại sao vượn cáo chỉ còn tồn tại ở Madagascar và tuyệt chủng ở mọi nơi khác? Đi sâu vào lịch sử bằng cách nghiên cứu xương và hóa thạch còn sót lại của loài linh trưởng bậc thấp này, các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 khám phá ra một sự thật bất ngờ khác.

Các chỉ dấu địa chất cho thấy hòn đảo Madagascar bắt đầu tách ra khỏi lục địa châu Phi từ 160 triệu năm trước, thời điểm loài vượn cáo vẫn chưa xuất hiện. Chúng cũng mới chỉ có mặt ở quốc đảo này khoảng 40 triệu năm, muộn hơn những người họ hàng ở đại lục 15 triệu năm. Những khoảng hở về mặt thời gian đó cho thấy vượn cáo không phải sinh vật có ở Madagascar ngay từ đầu. Vậy tại sao chúng lại có mặt ở Madagascar và tiếp tục phát triển?

Cuộc di cư khó lý giải

Không ai có thể tìm bằng chứng cụ thể cho thấy một cuộc hành hương của loài vượn cáo từ đất liền ra đảo Madagascar, thế nên họ chỉ có thể đặt ra những giả thiết. Trong số đó, giả thiết hợp lý nhất là khoảng 40 triệu năm về trước, một cơn bão đã đánh dạt một bầy vượn cáo ven vùng duyên hải phía Đông Nam châu Phi ra biển. Chúng lênh đênh nhiều ngày, cố gắng sống sót nhờ bấu víu vào những cành cây vụn rồi dạt vào Madagascar.

Ở thời điểm đó Madagascar không hề có sự xuất hiện của các loài chim hay thú, thế nên bầy vượn cáo lưu lạc trở thành chủ nhân của vương quốc mới chưa từng có loài vật nào khai phá. Trong khi những người anh em của chúng trong đất liền dần tụt lại và diệt vong trong cuộc đấu tranh sinh tồn với những loài thú thông minh hơn, thích nghi dễ dàng hơn, vượn cáo Madagascar thoải mái tung hoành giữa hòn đảo không có bất kỳ kẻ thù nào.

Archaeoindris là loài vượn cáo lớn nhất từng tồn tại.
Archaeoindris là loài vượn cáo lớn nhất từng tồn tại.

"Hành trình vượt biển đầy bí ẩn của vượn cáo Madagascar mang đến sự tồn tại của những sinh vật được ví như hóa thạch sống từ thời tiền sử", tạp chí National Geographic bình luận. Trong đất liền, cá thể vượn cáo cuối cùng đã chết vào khoảng 30 triệu năm trước, vỏn vẹn 5-10 triệu năm sau khi loài khỉ xuất hiện. Hóa thạch của nó được tìm thấy ở miền trung Pakistan. Nhưng đáng chú ý hơn là vượn cáo không chỉ tình cờ trôi dạt đến Madagascar một lần trong suốt chiều dài lịch sử.

Ban đầu, vài nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 tỏ ra không đồng ý với giả thiết về cuộc vượt biển của vượn cáo Madagascar, thế nên họ liên tục đưa ra bằng chứng phủ nhận điều đó. Năm 1967, một nhóm nghiên cứu cổ sinh vật học người Mỹ tìm thấy hóa thạch có niên đại 30 triệu năm. Họ quả quyết đây là vượn cáo, nhưng sinh vật này có đôi tai giống như loài dơi. Một hóa thạch tương tự được tìm thấy tại Ai Cập, có niên đại vào khoảng 34 triệu năm trước cho thấy nó rất giống với vượn cáo aye-aye.

Nghiên cứu thêm về vượn cáo aye-aye, một sinh vật khác thường của Madagascar với đôi tai giống dơi và những ngón tay dài dị thường, các nhà sinh vật học kết luận chúng đến từ châu Phi lục địa. Tuy nhiên cũng giống như vượn cáo cổ đại, bằng một cách nào đó, vượn cáo aye-aye đã vượt biển đến Madagascar trong cuộc di cư thứ hai diễn ra vào khoảng 35 triệu năm về trước. Tương tự chuyến đi đầu tiên, không có loài thú ngoại lai nào ngoài vượn cáo đặt chân lên đảo Madagascar.

Không phải chịu mối đe dọa từ bất cứ loài thú săn mồi nào, một số loài vượn cáo ở Madagascar tiến hóa thành những sinh vật to lớn và chậm chạp. Hóa thạch và xương của Archaeoindris, loài vượn cáo lớn nhất từng xuất hiện trên hành tinh, cho thấy chúng nặng khoảng 150-200kg, tương đương một con khỉ đột trưởng thành. Trong số các loài linh trưởng từng xuất hiện trên Trái Đất, chỉ có vượn người cổ đại Gigantopithecus sở hữu kích thước to lớn hơn chúng.

Kẻ thù không ngờ đến

Chuỗi ngày yên bình của vượn cáo Madagascar bắt đầu khép lại vào 2000 năm trước, thời điểm những thổ dân đầu tiên đặt chân đến hòn đảo này. Nạn nhân đầu tiên chính là những gã khổng lồ Archaeoindris. Sở hữu vẻ ngoài to lớn, đáng sợ nhưng lại hiền lành, chậm chạp, Archaeoindris tuyệt chủng chỉ trong vòng chưa đầy 100 năm sau khi chúng được con người nhìn thấy. Không lâu sau, một loài vượn cáo cỡ lớn khác là Babakotia cũng chịu chung số phận.

Vượn cáo Madagascar có hơn 100 loài khác nhau, muôn hình muôn vẻ.
Vượn cáo Madagascar có hơn 100 loài khác nhau, muôn hình muôn vẻ.

Archaeoindris và Babakotia là 2 trong số 15 loài vượn cáo lớn ở Madagascar sớm tuyệt chủng vì bị con người săn bắt. Chúng trở thành thức ăn cho thổ dân bản địa. Chỉ còn những loài vượn cáo nhỏ sống sót vì nhanh nhẹn, dễ thoát khỏi phạm vi tìm kiếm của thợ săn. Loài vượn cáo lớn nhất còn tồn tại đến ngày nay là vượn cáo Indri, nặng trung bình 7-9kg khi sống trong điều kiện tự nhiên. Chúng chỉ là sinh vật tí hon nếu so sánh với Archaeoindris.

Vẻ ngoài có phần đáng sợ cũng là nguyên nhân khiến một số loài vượn cáo bị con người săn đuổi, đặc biệt là vượn cáo aye-aye. Khi lần đầu đặt chân đến Madagascar vào thế kỷ 16, các nhà thám hiểm Bồ Đào Nha tỏ ra vô cùng sợ hãi trước những sinh vật có hình dáng giống khỉ nhưng họ chưa từng nhìn thấy trước kia. Họ tìm cách giết mọi con vượn cáo họ bắt gặp. Từ "vượn cáo" (lemur) trong tiếng Anh bắt nguồn từ tiếng Latinh, cũng có nghĩa là "hồn ma" và "linh hồn".

Cho đến nay, các thổ dân tại Madagascar vẫn tin vượn cáo aye-aye là sứ giả của quỷ dữ với những ngón tay dài, đôi tai giống dơi và tập tính chỉ kiếm ăn vào ban đêm. "Phải giết vượn cáo ngay khi bắt gặp, nếu không chúng sẽ giết ta chỉ bằng một cái liếc nhìn" là câu nói được nhiều thế hệ thổ dân truyền miệng cho nhau suốt nhiều thế kỷ qua. Quan niệm đó khiến loài vượn cáo nhỏ bé này liên tục bị săn đuổi trong nhiều năm, và chúng chỉ được bảo vệ khi có nguy cơ tuyệt chủng.

Nạn phá rừng ở Madagascar là một nguyên nhân khác khiến hơn 100 loài vượn cáo đặc hữu tại quốc đảo này nằm trong danh sách bị đe dọa. Là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới với thu nhập bình quân đầu người không đến 500USD/người/năm, sinh kế của phần lớn trong số 26 triệu người dân Madagascar là làm Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ. Chặt cây lấy gỗ, đốt nương làm rẫy là cách duy nhất để họ tồn tại mỗi ngày, nhưng nơi OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á của vượn cáo từ đó cũng dần mất đi.

Trước viễn cảnh có thể mất vĩnh viễn loài vượn cáo trong tương lai gần, OK9giaitri nền tảng giải trí online Madagascar đã chính thức vào cuộc. Những khu bảo tồn cho vượn cáo dần được thành lập, bảo vệ loài vật nhỏ bé này trước những mối đe dọa từ bên ngoài. Tất cả được lập ra để vượn cáo không phải thực hiện một chuyến hành hương vượt biển nào nữa trên con đường tiến hóa.

Đào Hải Sơn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.