Bật mí cách tạo đất đen của người dân vùng Amazon

Terra preta nghĩa đen là đất đen, là một loại đất sẫm màu, màu mỡ (anthrosol) được tìm thấy ở lưu vực sông Amazon. Theo các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, đất đen vùng Amazon được tạo ra bởi các nền văn minh bản địa vốn OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á ở khu vực này hàng thiên niên kỷ. Ngày nay, con cháu người Amazon cổ đại lại tiếp tục nghiên cứu để tạo ra các loại đất đen mới phù hợp với thời đại.

  • Tiếng kêu cứu của thổ dân rừng Amazon

Những học thuyết ban đầu

Đất terra preta chủ yếu được tìm thấy ở khu vực Amazon của Brazil. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 ước tính rằng, chúng bao phủ ít nhất 0,1 - 0,3%, hoặc 6.300 km2 đến 18.900 km2 rừng Amazon thấp. Các dự đoán dựa trên mô hình gần đây còn cho thấy, phạm vi đất đen ở Amazon có thể chiếm 3,2% diện tích rừng. Chúng tồn tại rải rác trên các lô đất nhỏ có diện tích trung bình là 0,2 km2 hoặc diện tích lớn là 3,6 km2.

Đất terra preta được phân bổ theo các dòng nước chính, từ Đông Amazonia đến lưu vực trung tâm; hoặc nằm ở các địa điểm giữa các dòng sông. Các địa điểm cũng được biết đến là có đất terra preta là Llanos de Moxos của Bolivia, Ecuador, Peru và Guiana thuộc Pháp; trên lục địa châu Phi ở Benin, Liberia và các thảo nguyên Nam Phi.

Bật mí cách tạo đất đen của người dân vùng Amazon -0
Nghiên cứu mới cho thấy người Kuikuro hiện đại tạo ra đất màu mỡ bằng cách chất đống rác thải ở rìa sân sau nhà và dọc theo những con đường mòn dẫn ra khỏi làng.

Ngay từ khi mới được phát hiện, người ta đã cho rằng, đất terra preta là kết quả của tro bụi từ núi lửa ở dãy Andes, vì chúng thường xuất hiện ở phần đỉnh của các thềm cao hơn. Một học thuyết khác cho rằng sự hình thành của chúng là kết quả của quá trình lắng đọng ở các hồ… Theo ghi chép lịch sử, loại đất này xuất hiện từ năm 450 trước Công nguyên đến năm 950 Công nguyên, tại các địa điểm trên khắp lưu vực sông Amazon. Một số báo cáo Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 còn khẳng định, người tiền sử đã cố ý sử dụng và cải tạo các khu vực đất màu mỡ hiện có nằm rải rác giữa các khu vực có độ màu mỡ thấp hơn.

Sau này, với những bằng chứng mới được tìm thấy, các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 dần dần theo xu hướng cho rằng, đất terra preta có thể tự làm bằng các mảnh than củi. Nghĩa là đất terra preta có màu đen đặc trưng là do hàm lượng than củi đã phong hóa, và được tạo ra bằng cách thêm hỗn hợp than củi, xương, đồ gốm vỡ, phân trộn và phân chuồng. Đây là sản phẩm của quá trình quản lý đất bản địa Amazon và canh tác đốt than. Than củi tồn tại trong đất hàng nghìn năm giúp liên kết và giữ lại khoáng chất cũng như chất dinh dưỡng.

Người ta gọi đất terra preta là đất đen vì nó sẫm màu (đen hoặc nâu sẫm), lại màu mỡ, chứa nhiều carbon hữu cơ hơn hầu hết các loại đất trong khu vực. Cây trồng phát triển tốt hơn với loại đất này vì có hàm lượng phốt pho, nitơ và canxi cao và quan trọng là nó giúp cô lập khí nhà kính. Người Amazon cổ đại đã cố tình tạo ra đất màu mỡ này hàng nghìn năm trước để nuôi dưỡng cây trồng tốt hơn và con cháu của họ ngày nay vẫn đang nỗ lực tạo ra loại đất terra preta mới.

Bật mí cách tạo đất đen của người dân vùng Amazon -0
Dân làng Kuikuro đã giúp các nhà nghiên cứu nghiên cứu đất trong làng của họ cũng như các địa điểm khảo cổ học cổ đại để so sánh hàm lượng chất dinh dưỡng và carbon trong đất.

Nỗ lực nghiên cứu hiện đại

Để tìm hiểu nguồn gốc của đất terra preta, Morgan Schmidt, một nhà khảo cổ học và địa lý tại Đại học Liên bang Santa Catarina (Brazil) cùng nhóm của ông đã tập trung vào đất của lãnh thổ bản địa Kuikuro trên thượng nguồn sông Xingu ở phía Đông Nam Amazon của Brazil. Tại đó, các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã phân tích đất từ bốn địa điểm khảo cổ cũng như hai ngôi làng lịch sử có người ở từ năm 1973 đến năm 1983 và một ngôi làng hiện đại, Kuikuro II. Niên đại carbon trong đất cho thấy mẫu lâu đời nhất có niên đại 5.000 năm, còn carbon trong đất ở các nơi khác có niên đại từ 300 - 1.000 năm.

Các nhà nghiên cứu đã so sánh đất terra preta được thu thập từ các gò đất giáp ranh với quảng trường và đường sá của các ngôi làng cổ với đất được thu thập ở ngoại vi của các địa điểm này. Họ phát hiện ra rằng, đất từ các khu dân cư chứa gấp đôi lượng carbon hữu cơ và ít axit hơn một đơn vị PH so với đất ngoại vi, điều này khiến đất trở nên màu mỡ hơn nhiều. Các mẫu đất dân cư cũng có nồng độ các nguyên tố hóa học liên quan đến sự can thiệp của con người - chẳng hạn như phốt pho, kali và canxi dày đặc hơn nhiều so với các mẫu từ ngoại vi.

Khi ông Morgan Schmidt và các đồng nghiệp phân tích đất từ Kuikuro II, nơi hàng trăm dân làng OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á và trồng sắn, ngô, đu đủ, chuối cùng các loại cây trồng khác, họ phát hiện ra một mô hình tương tự: đất từ trung tâm dân cư của làng màu mỡ hơn nhiều so với đất từ vùng ngoại ô, cho thấy các hoạt động của làng hiện đại vẫn tiếp tục tạo ra đất đen. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã tính toán được khoảng 4.500 tấn carbon được lưu trữ tại một địa điểm khảo cổ, trong khi ngôi làng hiện đại có 110 tấn carbon được lưu trữ trong các đống rác.

Bật mí cách tạo đất đen của người dân vùng Amazon -0
Một nhà nghiên cứu đang xem xét cách tạo ra đất terra preta.

Để tìm ra cách người Kuikuro tạo ra loại đất terra preta hiện đại này, ông Morgan Schmidt cũng đã hợp tác với dân làng Kuikuro và nhà nghiên cứu Taku Wate, giúp họ thu gom cá và chất thải trong các đống rác cao tới 60 cm. Các chất dinh dưỡng từ chất thải đang phân hủy từ từ thấm xuống đất. Sau một vài năm, người dân sử dụng đất này để trồng các loại cây trồng không thể phát triển tốt trên đất chưa được cải tạo. Nhóm nghiên cứu cũng ghi lại cách những người nông dân Kuikuro cố tình rải tro và than củi hữu cơ, cũng như chất thải trên các cánh đồng để tạo ra đất đen.

“Chúng tôi quét than củi và tro, gom lại, rồi ném vào nơi chúng tôi sẽ trồng cây để tạo đất đen mà ở đó chúng tôi có thể trồng khoai lang”, Kanu Kuikuro, một nông dân và già làng kể trong một lần trả lời phỏng vấn OK9 thể thao xanh chín.  Và trong khi hầu hết dân làng mà các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 phỏng vấn đều đồng ý rằng hành động của họ đã trực tiếp góp phần tạo ra đất terra preta, chỉ một số ít người đưa ra tuyên bố khác rằng thần Mặt trời, đã tạo ra đất đen, rằng tổ tiên của họ đã tạo ra nó, chứ không phải họ. Taku Wate khẳng định, những kết quả thí nghiệm của các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 rất quan trọng với người dân nơi đây.

“Chúng tôi đã biết đất đen là gì, nhưng chúng tôi không biết nó hoạt động như thế nào. Nhưng bây giờ, chúng tôi biết điều gì thực sự xảy ra với đất… Đất terra preta bao nhiêu tuổi và tại sao nó tốt cho việc canh tác. Chúng tôi rất vui. Tất cả người dân sống quanh sông Xingu đều vui”, Taku Wate nói và cho biết, ngày càng có nhiều người dân muốn tham gia các hoạt động thí nghiệm này.

Trong khi đó, ông Morgan Schmidt khẳng định, có rất nhiều bằng chứng cho thấy đất đen có liên quan đến các nhóm thổ dân cổ đại sống ở Amazon trong hàng nghìn năm, nhưng đây là lần đầu tiên các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 ghi lại quá trình tạo ra đất đen trong thời hiện đại. “Đó là điều mới mẻ mà chưa ai từng thực sự chứng minh trước đây. Lời giải thích có khả năng nhất là họ đã làm những điều tương tự trong quá khứ”, ông Morgan Schmidt nói.

Theo các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026, than củi, chất tạo màu sẫm cho đất terra preta đặc biệt quan trọng vì các đặc tính sau: hàm lượng carbon cao, giúp làm giàu đất bằng vật liệu hữu cơ và cải thiện kết cấu của nó; xốp nên giữ được chất dinh dưỡng và không bị trôi khi mưa lớn; thu hút các vi sinh vật có lợi, giúp phân hủy chất hữu cơ và giải phóng chất dinh dưỡng; đòi hỏi ít phân bón hơn và thời gian nghỉ ngắn hơn khi không có cây trồng; có thể tồn tại trong nhiều thế kỷ.

  • Thổ dân Brazil tự chiến đấu với lâm tặc để giữ rừng Amazon Thổ dân Brazil tự chiến đấu với lâm tặc để giữ rừng Amazon
Chu Nguyễn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.