BS.CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố (TP Hồ Chí Minh), cho biết bệnh viện từng tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh do phế cầu khuẩn với diễn tiến phức tạp. Đáng chú ý là một bệnh nhi 11 tuổi nhập viện sau thời gian sốt kéo dài, tổn thương phổi nặng và nhanh chóng xuất hiện nhiều biến chứng nguy hiểm.
Quá trình điều trị cho bệnh nhi này phải huy động nhiều chuyên khoa, kết hợp các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu. Dù trẻ được cứu sống, chi phí điều trị vượt 1 tỷ đồng, trở thành gánh nặng lớn đối với gia đình và phải huy động thêm sự hỗ trợ từ cộng đồng.
Một trường hợp khác là bệnh nhi 13 tuổi có tình trạng nhiễm khuẩn nặng, phải điều trị kéo dài suốt nhiều tháng, khiến trẻ sụt cân nặng và gặp di chứng hô hấp về sau. Theo BS.CKII Minh Tiến, những ca bệnh như vậy cho thấy phế cầu khuẩn không chỉ là nguy cơ ở trẻ nhũ nhi và trẻ dưới 5 tuổi, mà cũng cần được lưu ý ở một số trẻ lớn hơn, đặc biệt là trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.
Theo các chuyên gia, phế cầu khuẩn là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em. Bệnh có thể khởi phát bằng các biểu hiện dễ nhầm với nhiễm khuẩn hô hấp thông thường như sốt, ho, mệt mỏi, khiến phụ huynh dễ chủ quan trong giai đoạn đầu.
Theo dữ liệu từ Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2019-2022, cứ 11 trẻ nhập viện do bệnh phế cầu xâm lấn thì có 1 trẻ không qua khỏi, tương ứng tỷ lệ tử vong 8,8%. Dữ liệu từ Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP Hồ Chí Minh) giai đoạn 2012-2021 cũng ghi nhận phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi.
Phát biểu tại tọa đàm, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam, cho rằng có những bệnh nếu chờ đến khi trẻ nhập viện mới quan tâm thì thường đã muộn, hoặc ít nhất gia đình đã phải trả giá bằng rất nhiều lo lắng, chi phí và đôi khi là những hậu quả nặng nề cho trẻ. Theo ông, bệnh do phế cầu khuẩn là một ví dụ cần được chú ý trong dự phòng, nhất là khi bức tranh dịch tễ đang trở nên phức tạp hơn dưới tác động của ô nhiễm môi trường, đô thị hóa và tình trạng sử dụng kháng sinh chưa hợp lý.
Ở góc độ dịch tễ, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái, Phó Trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết bức tranh dịch tễ phế cầu khuẩn ở trẻ em Việt Nam tiếp tục thay đổi theo thời gian, với sự đa dạng của các típ huyết thanh lưu hành và tình trạng đề kháng kháng sinh ngày càng phức tạp.
Vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh việc nhận diện đúng nhóm nguy cơ ở từng độ tuổi đóng vai trò quan trọng, giúp định hướng các biện pháp phòng ngừa phù hợp để giảm gánh nặng bệnh tật cho trẻ. Với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, phụ huynh nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn cách dự phòng phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.
