Mấy bài thơ ít người biết của Thanh Tịnh và Nguyễn Bính

Sinh thời, nhà thơ Trần Lê Văn có lần nói với tôi về một bài thơ chữ Hán của nhà thơ Nguyễn Bính chưa in ở đâu, mà ông vừa tìm lại được trong sổ tay của mình...
  • Kỷ niệm 110 năm ngày sinh và khánh thành Nhà tưởng niệm Trung tướng Nguyễn Bình
  • Xung quanh việc phát hiện hai tấm bia nghi là của trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
  • Nguyễn Bính và em
  • Cô lái đò sông Châu với nhà thơ Nguyễn Bính

1. Lâu nay, nói về thơ của nhà thơ Thanh Tịnh trước Cách mạng Tháng Tám, người ta thường nhắc đến loại thơ “lãng mạn” kiểu:

Em ơi nhẹ cuốn bức rèm tơ
Tìm thử chân mây khói tỏa mờ
Có bóng tình quân muôn dặm ruổi
Ngựa hồng tuôn bụi cõi xa mơ

(trong bài “Mòn mỏi”)

Hay:

Còn nhớ hôm xưa độ tháng rày
Cánh đồng xào xạc gió đùa cây
Vô tình thiếu nữ cùng ta ngắm
Một đoạn tơ trời lững thững bay

(trong bài “Tơ trời với tơ lòng”)

Hoặc:

Một hai sao nỡ dần dần
Ngày đi lặng lẽ đêm gần gần đây
Bàng hoàng gió gạt hương cây
Đêm mông lung rộng chăng mây kín trời

(trong bài “Chiều về”)

Người ta quên mất loại thơ “hiện thực” của ông vốn thấy không nhiều ở những nhà thơ cùng thời (ngoài những nhà thơ là chiến sĩ cách mạng).

Từ trái qua, nhà thơ Nguyễn Bính và nhà thơ Thanh Tịnh
Từ trái qua, nhà thơ Nguyễn Bính và nhà thơ Thanh Tịnh

Chưa biết tập thơ “Hận chiến trường” ra sao, vì sau khi in (1936) đến nay chưa tìm lại được. Mà theo các tác giả “Thi nhân Việt Nam (1932-1941)” là Hoài Thanh và Hoài Chân, hồi tập thơ này in, thì “người ta bỗng thấy trên mặt nước dựng lên một lâu đài xương máu, nhưng không ngờ ta tới nơi, nó lại biến đâu mất. Thì ra là một ảo cảnh”.

Tiêu biểu nhất trong loại thơ “hiện thực” bị lãng quên nói trên có lẽ là bài “Vàng, máu” in ở Hà Nội báo số 27, ngày 8-7-1936, ngày nay không mấy người biết. Với ngôn ngữ, giọng điệu cách đây gần một thế kỷ, bài thơ đã nhìn thẳng vào cuộc đời lam lũ cùng cực của những người lao động, mà ở đây là những người phụ nữ nghèo và thương xót họ, thông cảm với họ.

Bài thơ rất khó tìm, nên ghi lại đây để nhiều người cùng biết:

Vàng, máu

Nào những buổi bình minh nắng gội
Tắm góc rừng run rẩy dưới sương mai
Thì giữa ngàn cây thác đổ rền tai
Vài cô gái trần truồng bì bõm lội.

Mấy cô gái đãi vàng trên dòng thác
Giữa voi gầm, gió hú, hổ rình xa
Và giữa ngàn linh, rừng thẳm bao la
Đàn trăn lục lượm mồi trên nước bạc.

Nước lay đá, hâm hùng như say phản
Chần các cô bên mỏm đá nhám xanh,
Đoạn cuốn lôi theo gậm núi loanh quanh
Vung máu nhuộm hang sâu màu đỏ loãng!

Trong lúc ấy các ngai vàng chói lọi
Bốn phương trời rạng rỡ ánh kim thoa
Buổi tiệc đêm trong điện các hương pha
Nghìn thanh nữ đầy thân vàng loáng ngợi...

Hay thiếu phụ cõng con trên lưng nặng
Đãi cát vàng bên hóc núi cheo leo
Thấy vàng trôi, nàng hớn hở với theo
Vô ý ngã, con rơi, dòng lôi thẳng.

Nàng hoảng hốt đuổi vàng theo con dại
Thì bên chân vàng đứng, xoáy không trôi
Cúi lượm lên, nàng bỗng ngã: con ôi!
Nước lùa mẹ theo con, dòng thác chảy.
Trong lúc ấy các ngai vàng chói lọi
Bốn phương trời rạng rỡ ánh kim thoa
Buổi tiệc đêm trong điện các hương pha
Nghìn thanh nữ đầy thân vàng loáng ngợi...

2. Thơ của nhà thơ Nguyễn Bính trước Cách mạng Tháng Tám hầu hết đều buồn - nhất là thơ viết về mùa xuân, về ngàOk986.vip bảo mật SSLt là thời gian dành cho sum họp, đoàn tụ... Chỉ một lần duy nhất, có một bài thơ, nhà thơ cho thấy mình vừa vui, vừa hóm hỉnh, dí dỏm - ngay giữa những ngày xuân. Ấy là bài này:

Bướm đi chợ

Có hai chị bướm đi chơi chợ
Chị áo hồ lơ, chị áo điều
Chị áo hồ lơ thầm hỏi bạn:
“Mùa xuân mày biết giá bao nhiêu?”
Chị áo điều nghe, cười ngặt nghẽo:
“Mùa xuân đắt lắm, cô mình ơi!
Trăm quan hồ dễ mà mua được!
Cố áo mà mua, tớ chịu thôi!”

Bài này tôi lấy ở bản chụp lại bản viết tay của chính nhà thơ Nguyễn Bính, có chỗ khác bản đã in trong tập thơ “Một nghìn cửa sổ” (1941).

Bài thơ có những chữ lâu nay không dùng hoặc ít được dùng, các bạn trẻ bây giờ khó biết, tôi ghi lại đây:

“Áo hồ lơ”: áo màu trắng đã giặt sạch, ngâm vào chậu nước có mảnh giấy thấm màu xanh loãng, cho đẹp.

“Áo điều”: áo màu đỏ tươi (ca dao: nhiễu điều phủ lấy giá gương...).

“Quan”: một đơn vị tiền tệ ngày trước (Thơ Nguyễn Bính: “Một quan là sáu trăm đồng/ Chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi”).

“Hồ dễ”: đâu dễ, chẳng dễ.

“Cố”: gán một vật để lấy tiền, như cầm trong “cầm đồ” hay dùng bây giờ.

3. Sinh thời, nhà thơ Trần Lê Văn có lần nói với tôi về một bài thơ chữ Hán của nhà thơ Nguyễn Bính chưa in ở đâu, mà ông vừa tìm lại được trong sổ tay của mình. Nhà thơ Trần Lê Văn cho biết, vào khoảng những năm 1956-1957, Nguyễn Bính đã đọc và ông ghi lại bài thơ này:

Phiên âm

Vô đề

Thiên nhai hải giác nhất phiêu bình
Hữu thử tài năng lụy thử sinh
Thư tác lữ trung vô nhạn túc
Nguyệt trầm song ngoại sổ kê thanh
Hương lân cửu biệt quy nan đắc
Đô thị trường lưu mộng bất thành
Cô quán tài thi cô bút tại
Khiêu đăng đảo chẩm đáo thời minh.

Dịch xuôi

Chân trời góc bể lênh đênh một cánh bèo
Có tài mà vất vả suốt một đời!
Thư viết trong quán trọ mà quán trọ không có chim nhạn (để nhạn đem thư đi)
Trăng chìm ngoài cửa sổ, nghe có mấy tiếng gà gáy
Xa hàng xóm lâu ngày, mà khó được về.
Sống lâu ở thành thị mà mộng chẳng thành
Tài thơ trong quán vắng chỉ có một cây bút (chỉ có một mình ta)
Khêu đèn, trở gối cho đến sáng.

Xin lưu ý là ở đây tôi chỉ dịch xuôi qua bản phiên âm, nhà thơ Trần Lê Văn không có bản chữ Hán, mà Hán ngữ nhiều chữ “đồng âm dị nghĩa”, nên có chỗ chưa hẳn đã hoàn toàn chuẩn xác.

Tôi thấy nhà thơ Trần Lê Văn đã dịch khá hay bài thơ này:

Chân trời góc bể chiếc bèo trôi
Mang nghiệp tài năng lụy một đời
Nhà trọ thư đề, chân nhạn vắng
Song ngoài gà gáy bóng trăng lui
Xa lâu hàng xóm, về không tiện
Ở mãi đô thành, mộng cũng vơi
Quán lẻ làm thơ, ngòi bút lẻ
Khêu đèn trằn trọc sáng chưa thôi

4. Nhà thơ Nguyễn Bính còn một bài thơ nữa cũng rất ít người biết. Tôi có được là do một sự tình cờ, đọc trong sổ tay của nhà soạn kịch Trúc Đường - anh ruột nhà thơ Nguyễn Bính - sau khi ông qua đời. Bài thơ này, có thể mới chỉ là phác thảo, nhà thơ chưa ưng ý, nên mới chỉ có phiên âm, không có dịch xuôi và dịch thơ, chưa rõ viết lúc nào, đề tặng ai (và cũng không có bản chữ Hán). Tôi xin làm hai phần còn thiếu này để giới thiệu một kỷ niệm của Nguyễn Bính:

Dịch xuôi:

Tôi là người thăng trầm, lưu lạc
Hôm nay rất vui được gặp anh trong xóm núi
Anh về, tôi chẳng biết tặng gì
Chỉ có mấy câu thơ gửi người mà tôi kính trọng.

Dịch thơ:

Sướng vui, đau khổ đã từng
Một ngày bản vắng vui mừng gặp anh
Chia tay, chỉ có lòng thành
Thơ dăm ba chữ loanh quanh làm quà!

Hồng Diệu

Các tin khác

Chuyện kể dưới chân núi Khau Rịa

Chuyện kể dưới chân núi Khau Rịa

Dưới chân núi Khau Rịa cao sừng sững, ngôi đền Nghĩa Đô cổ kính tọa lạc vững chãi và uy nghiêm, xa xa là dòng Nặm Luông hiền hòa chảy uốn quanh những bản làng. Từ bao đời nay, đồng bào Tày Nghĩa Đô từ bao thế hệ vẫn lưu giữ và kể cho nhau nghe câu chuyện về quá trình hình thành, bảo tồn ngôi đền thiêng của bản làng, gắn với tín ngưỡng thờ Chúa Bầu vùng Tây Bắc.

Ấn tượng Nhật Tuấn

Ấn tượng Nhật Tuấn

Nhật Tuấn người Hà Nội gốc, nhưng tính cách khá mạnh mẽ. Không bia rượu, bài bạc, thuốc lá, cả cuộc đời Tuấn gọn trong ba thứ: Văn chương, bạn bè và… người đẹp. Anh thú nhận, mình là kẻ lăng nhăng, yêu đương dắt dây. Không che đậy, giả tạo. Văn chương là con người anh.

Triết lý về sự “hẳn hoi”!

Triết lý về sự “hẳn hoi”!

Theo nghĩa từ điển, “hẳn hoi” là một tính từ (khẩu ngữ) được dùng với nghĩa “có được đầy đủ các yêu cầu, theo đúng tiêu chuẩn như thường đòi hỏi”. Có thể hiểu thêm, đó là sự “tươm tất, đàng hoàng”; là sự “đúng đắn, tử tế”; là sự “cẩn thận”; là sự “trước sau như một”, “đến nơi đến chốn”; là một “sự thật”…

Sài Gòn lê la chợ không đàn bà

Sài Gòn lê la chợ không đàn bà

Với lịch sử hơn 300 năm hình thành, Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh có những câu chuyện mãi đến ngày hôm nay vẫn còn vọng vang trong tâm khảm thị dân đất này. Trong không gian náo nhiệt sầm uất của thành phố không ngủ lại tồn tại những điều đời thường một cách bình dị.

Nguyễn Trãi, người phát huy và bảo vệ hồn cốt văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Nguyễn Trãi, người phát huy và bảo vệ hồn cốt văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Khi một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đã nhận biết được về nền văn hóa của mình và cho mình thì có thể nói rằng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đó đã bước vào thời kỳ chín muồi, về ý thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Và, từ đó, văn hóa chính là chất keo kết dính mọi thành viên trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, trong một cộng đồng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 trên một địa bàn nhất định. Văn hóa đã biến thành lực lượng vật chất to lớn bảo vệ chủ quyền quốc gia: văn hóa nâng cao địa vị của mỗi người công dân trong cộng đồng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Thái Hải - cả làng “cơm ăn chung nồi, tiêu tiền chung túi”

Thái Hải - cả làng “cơm ăn chung nồi, tiêu tiền chung túi”

Tôi đã rất tò mò khi được các đồng nghiệp tại Thái Nguyên giới thiệu về một ngôi làng với bản sắc Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Tày, được duy trì theo phương thức “tự cung, tự cấp, tự sản, tự tiêu”. Ở đó, cả một cộng đồng hàng chục gia đình “ăn cơm chung nồi, tiêu tiền chung túi” song vẫn sống đoàn kết, hạnh phúc và mãn nguyện với những gì đang có.

Giấc mơ màu lính

Giấc mơ màu lính

Ngoại đã đi thật xa. Lâu rồi. Có thể về chốn cố quận mịt mùng trong con nước Phú Ninh mênh mênh. Cũng có thể về miền mây trắng nào đó bung biêng trên bầu trời. Hoặc cũng có thể về miền xanh thẳm xa xôi, nơi đó ngoại đứng tiễn đoàn quân trùng trùng ra trận, trong đó có những đứa con của mình. Tôi hay mơ về ngoại, những giấc mơ dài.

Danh nhân Đậu Vĩnh Trường: Danh tướng và huyền tích bất tử

Danh nhân Đậu Vĩnh Trường: Danh tướng và huyền tích bất tử

Hoa Viên xưa, nay thuộc xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, là một làng cổ nằm dưới chân núi Hồng Lĩnh, nơi hội tụ nhiều giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc của vùng đất phía Bắc Hà Tĩnh. Đây không chỉ là địa bàn cư trú sớm của cư dân Việt cổ với di chỉ khảo cổ nổi tiếng Phôi Phối - Bãi Cọi, mà còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lưu giữ hệ thống đình, chùa, miếu mạo cùng nhiều địa danh gắn với các cuộc chiến tranh thời Lê - Mạc, Trịnh - Nguyễn như Trạng Đội, Cồn Sâu Bắn, Trạng Vạn.

Cái roi trong các không gian Ok987 ưu đãi độc quyền

Cái roi trong các không gian Ok987 ưu đãi độc quyền

Cách nay trên dưới nửa thế kỷ, ở nhà quê, mỗi đứa trẻ trâu thường quen thuộc với hai cái roi. Đứa nào cũng có cái roi - để “điều khiển” trâu. Rất linh tinh, đơn giản, chỉ là một thanh nứa, thanh tre, hoặc cành cây nhỏ. Đứa nào cầu kỳ, “thửa” bằng đoạn mây vàng óng…

Xuôi dòng sông Gâm

Xuôi dòng sông Gâm

Dòng sông Gâm từ xứ sở Lâm Bình xuôi về vùng đất Na Hang (Tuyên Quang) sở hữu hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ trên mặt hồ, những khu rừng nguyên sinh với thảm thực vật vô cùng phong phú và làn nước trong xanh tựa ngọc. Với khung cảnh thiên nhiên sơn thủy hữu tình, đất trời, non nước giao hòa, nơi đây, từ lâu được xem như “Vịnh Hạ Long” trên núi, “Nàng tiên xanh” giữa đại ngàn Đông Bắc.

Phố cổ Hà thành và những điều kỳ lạ

Phố cổ Hà thành và những điều kỳ lạ

Biết tôi có ý định tìm hiểu về phố cổ Mã Mây (Hà Nội), ông bạn cùng học đại học Văn hóa năm xưa tên là Đạt, nhà ở phố này, gọi điện với giọng vồn vã: “Ông lên nhà tôi, văn phòng Tour Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá quãng giữa phố nhé, tôi sẽ đưa ông đi khắp phố, tha hồ tìm hiểu…Phố này nhiều cái kỳ lạ lắm!”

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng OK9giaitri đăng nhập nội tâm? Trong bối cảnh ấy, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.