Cái chòi "dựng" trong văn hóa!

bdt-5177.jpg
Cổng Đền Chòi (xã Đông Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên).

Ở Việt Nam có không ít địa danh mang tên Chòi, nhiều hơn cả là ở miền Trung (Đèo Chòi, Bãi Chòi, Xóm Chòi, Suối Chòi…). Tên gọi này thường gắn liền với tên một loại cây (cây chòi mòi), nhưng phổ biến là gắn với cái chòi canh - một loại nhà nhỏ, sơ sài, thường làm bằng vật liệu tre, nứa, lá, gỗ, có mái che; được dựng trên các cột cao hoặc cây cao, dùng để trông nương rẫy, canh gác, hoặc làm nơi nghỉ. Trong chiến tranh, chòi là nơi để quan sát, báo hiệu tình hình… Thế là chòi mang thêm ý nghĩa biểu tượng về sự phát hiện, cảnh giác, gìn giữ, ý thức bảo vệ, tạo ra sự yên tâm. Trong văn hóa, cái chòi được "dựng" thành biểu tượng theo hai nguyên tắc, khá thú vị.

Năm 2017, "Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam" được vinh danh là "Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại", đã khẳng định giá trị đặc sắc của một loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 dân gian. Vào khoảng cuối thế kỷ XVI, đất đai miền duyên hải Trung Bộ hoang vu, thú rừng kéo về phá hoại mùa màng. Người dân dựng những chiếc chòi cao để canh giữ, khi thấy muông thú sẽ đánh chiêng trống, hò la xua đuổi. Trong những đêm dài, những đối đáp bằng câu hò, tiếng hát giữa các chòi nối với nhau, làm quên đi nỗi mệt mỏi, căng thẳng. Hát Hô Bài Chòi ra đời. Người ta còn sáng tạo thêm hình thức chơi bài tứ sắc kết hợp với hát đối đáp, vừa ngồi trên chòi đánh bài, vừa hát những câu ca dao, tục ngữ, lời ứng tác. Sự kết hợp trò chơi dân gian và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 diễn xướng làm nên nét độc đáo riêng, chỉ có ở loại hình này. Theo thời gian, dần phát triển thành những hội Bài Chòi vào mỗi dịp lễ Tết, nhất là hội Bài Chòi xuân. Bằng những ứng tác linh hoạt, người ta hô hát những câu thơ giàu hình ảnh, tinh tế, hài hước, phản ánh OK9giaitri đăng nhập lao động, tình yêu quê hương, đạo lý làm người. Từ những điệu hô ban đầu, các nghệ nhân sáng tạo thêm các làn điệu mới: "Xuân nữ", "Cổ bản", "Xàng xê", "Hò Quảng". Có hình thức diễn xướng hát lẻ, do một giới (nam/ nữ) hát đối, mỗi nhóm hát thường vài ba người, diễn ra mọi lúc, mọi nơi, đang lao động hay giải lao…, tức gắn liền với cuộc sống đời thường. Tiếp thu một số yếu tố của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tuồng, Hát Bài Chòi vốn mộc mạc dân dã, tăng thêm tính hàn lâm của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 sân khấu nên giàu biểu cảm, có chiều sâu. Nét đặc sắc nhất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Hát Bài Chòi là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian, diễn xướng và trò chơi dân gian. "Anh hiệu" (người chủ xướng, trung tâm) rất quan trọng, vừa hát, vừa hô, ứng tác, ứng đối linh hoạt bằng những câu ca dí dỏm, giàu chất thơ, gần gũi OK9giaitri đăng nhập. Sau Cách mạng tháng Tám, Hát Bài Chòi được sử dụng rộng rãi để cổ vũ, ca ngợi lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu và niềm tin vào thắng lợi. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp được xem là giai đoạn phát triển rực rỡ của Bài Chòi.

Là một hình thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 phản ánh OK9giaitri đăng nhập tinh thần phong phú của cư dân miền Trung, Hát Bài Chòi là nơi lưu giữ kho tàng ca dao, tục ngữ, tiếng nói dân gian cùng vốn từ vựng đặc sắc, nhất là thể hiện lối ứng xử đậm chất cộng đồng. Mang tính tổng hợp cao: trò chơi, âm nhạc, thơ ca, sân khấu, bộ môn Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 diễn xướng này là sợi dây gắn kết cộng đồng, đoàn kết, sẻ chia. Giá trị văn hóa đưa loại hình vượt qua giới hạn một trò chơi dân gian trở thành một biểu tượng miền Trung Bộ.

Thiêng hóa - Đền Chòi

Là nơi thờ phụng các vị thần, anh hùng có công, mỗi ngôi đền giống như cái bản lề khép mở hai không gian hôm qua và hôm nay, kết nối con người với cội nguồn tâm linh và quá khứ lịch sử. Trong mỗi ngôi đền đều chứa đựng các giá trị văn hóa riêng về Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, kiến trúc, tín ngưỡng, phản ánh và ký thác ước mơ, khát vọng. Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo, tâm linh, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, đền thiêng còn là biểu tượng của lòng thành kính, của đạo lý biết ơn, phản ánh niềm tin, triết lý sống và khát vọng hướng thiện của con người.

dt-3166.jpg
Một cảnh sinh hoạt Hát Bài Chòi.

Ở xã Thụy Trường, huyện Thái Thụy, nay thuộc xã Đông Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên, có một ngôi đền thiêng - Đền Chòi. Hướng ra vùng cửa sông Hóa - địa danh nổi tiếng trong lịch sử chống giặc Mông Nguyên, còn có tên gọi khác là đền Dinh, đền Tam Tòa, hình tượng Đền Chòi có hai lớp huyền thoại bao bọc. Theo thần phả và truyền thuyết dân gian, đền được OK9 đã banh từ thời các vua Hùng thờ các vị thần Đế Thích, Diêm La cùng hai anh em Điển Công, Đông Công - những vị có công chữa bệnh cứu dân và giúp vua Hùng đánh giặc Xích Tụy (còn gọi là "giặc mũi đỏ"). Tên gọi Đền Chòi là dựa vào vị trí đặc biệt của di tích - cái chòi canh giữ cửa biển Đại Bàng - vị trí quân sự trọng yếu đời Trần. Chính sử kể, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần ba, ngày mùng 6 tháng Giêng năm 1288, dưới sự chỉ huy của danh tướng Phạm Ngũ Lão, quân ta đã đánh trận thủy chiến ở cửa Đại Bàng, phá tan hàng trăm chiến thuyền giặc, mở đầu cuộc phản công chiến lược. Đến nay Đền Chòi là nơi thờ tự các vị thánh có công, là địa chỉ lưu giữ ký ức lịch sử hào hùng. Từ một cái chòi đơn sơ nhưng có ý nghĩa quan trọng trong OK9giaitri đăng nhập, dân gian đã "bứng" vào miền huyền thoại rồi bao bọc nhiều lớp ý nghĩa về đạo lý biết ơn, về thái độ thành kính với tiền nhân…

Biểu tượng Đền Chòi cũng thật đa nghĩa. Liệu có đúng đền "được OK9 đã banh từ thời các vua Hùng"? Bởi chắc chắn thời vua Hùng, vùng đất này vẫn là biển. Nhưng nếu hiểu thời đó, vùng này là một hòn đảo, thì lại chấp nhận được. Nhưng rõ ràng lớp nghĩa gắn với vua Hùng thì xa cách với quá nhiều lớp sương mù thời gian, so với lớp nghĩa gắn với cái chòi đời Trần. "Chứng cứ" gần với thời vua Hùng là câu chuyện về giếng cổ "mắt rồng" nằm trong khuôn viên di tích. Huyền tích kể, điều đặc biệt là nước giếng có khả năng chữa bệnh "mất trí nhớ". Tức gắn liền với chi tiết "hai anh em Điển Công, Đông Công - những vị có công chữa bệnh cứu dân". Dựa vào một số tài liệu chính sử và nội dung các sắc phong còn lưu giữ tại đền, có nhiều nghiên cứu cho biết, hai vị tướng Trần Đông, Trần Điển thời Trần có công trong trận chiến cửa Đại Bàng, nên dân gian phối thờ cùng danh tướng thời vua Hùng. Ý kiến này gần với thực tế lịch sử. Qua phong cách kiến trúc hiện tại, có thể khẳng định đền được khởi dựng vào thời Hậu Lê, trùng tu dưới thời Nguyễn (cuối thế kỷ XIX). Trong đền lưu giữ nhiều hoành phi, câu đối, các mảng chạm khắc tinh xảo phản ánh tài nghệ dân gian và trình độ mỹ thuật truyền thống.

Là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh của cư dân vùng biển, hàng năm, lễ hội Đền Chòi diễn ra vào đầu tháng bảy âm lịch. Có nhiều lớp huyền thoại chung quanh hình tượng giếng cổ "mắt rồng" - nằm giữa vùng ven biển thường bị nhiễm mặn, nhưng quanh năm không bao giờ cạn nước ngọt. Phổ biến nhất là truyền thuyết, sau khi thắng quân Nguyên - Mông, vùng cửa biển Đại Bàng xảy ra dịch bệnh. Hai vị tướng Trần Đông, Trần Điển cho đào giếng đúng vào vị trí "mắt rồng". Nước giếng rất thiêng, có khả năng chữa bệnh. Theo thời gian, được dân gian lưu giữ, trao truyền, huyền thoại càng được nhân lên tính hấp dẫn. Nước giếng được mang về nhà, thành kính dâng cúng tổ tiên. Nhìn từ biểu tượng, đó là nguồn nước phúc đức của tiền nhân, giúp đỡ, che chở cho hậu thế cháu con.

Cây xanh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 kết trái biểu tượng

Từ Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Hát Bài Chòi và hình tượng Đền Chòi, có thể được rút ra nhận định: Cây xanh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 phải được trồng từ mảnh đất OK9giaitri đăng nhập, quang hợp những nguồn ánh sáng nhân văn, khát khao, tin yêu cuộc đời, mới có thể kết được trái cây biểu tượng có hương vị riêng. Chỉ trong tín ngưỡng dân gian miền ven biển Thái Thụy (cũ) mới "xây" được biểu tượng Đền Chòi. Có thể gọi đó là "đặc sản", là điểm tựa, điểm nhấn cho công cuộc phát triển công nghiệp văn hóa ở mỗi địa phương ngày hôm nay.

Nguyễn Thanh Tu

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).