Bí ẩn dưới vòm tháp cổ

Người Chăm, cư dân của vương quốc Champa xưa, có một nền văn hóa đồ sộ và đặc sắc. Sống với người nay, lần theo dấu vết người xưa, kho tàng văn hóa đó dần hiện lên với những màu sắc huyền hoặc, đầy bí ẩn về một tộc người trải qua bao biến động của lịch sử...
  • OK9 đã banh phương án bảo tồn di tích văn hóa Chăm Pa vừa phát hiện tại Quảng Nam
  • Văn hóa Chăm - dấu ấn riêng trong nền văn hóa Việt
  • Độc đáo văn hóa Chăm

Hội thảo "40 năm nghiên cứu văn hóa Chăm" do Viện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến vùng Trung bộ, Viện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến vùng Nam bộ và Sở Văn hóa, Thể thao và Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá tỉnh Ninh Thuận tổ chức vừa diễn ra tại TP Hồ Chí Minh đã nhìn lại về chặng đường 40 năm nghiên cứu văn hóa Chăm (1975-2015) với những thành tựu rực rỡ. Các nghiên cứu tập trung ở các lĩnh vực như lịch sử, tôn giáo, ngôn ngữ, văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026… của người Chăm.

40 năm là một chặng đường không dài so với lịch sử hàng trăm năm của một tộc người, nhưng là một khoảng thời gian đủ để nhìn lại một chặng đường dày công nghiên cứu về một nền văn hóa có nhiều thành tựu đạt đỉnh cao của nhân loại. Trong số đó, vẫn còn không ít bí ẩn mà các thế hệ học giả đã dày công giải mã.

Theo PGS.TS Phan Xuân Biên, Viện Nghiên cứu Phát triển TP Hồ Chí Minh, một khuynh hướng nghiên cứu nổi bật trong 40 năm qua là: làm rõ yếu tố nội sinh, tính bản địa của văn hóa Chăm. Từ nhận thức nguồn gốc bản địa ấy, xem xét sự cải biến, sự "Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 hóa" các yếu tố ngoại sinh (yếu tố bên ngoài tác động vào) để làm rõ và khẳng định sức mạnh chi phối của yếu tố nội sinh - bản địa trong quá trình hình thành và phát triển văn hóa Chăm.

Cụm tháp Chăm Bánh ít ở tỉnh Bình Định.
Cụm tháp Chăm Bánh ít ở tỉnh Bình Định.

Người Chăm hiện nay cư trú tập trung trong các palei (hoặc puk) thuộc các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh, An Giang và TP Hồ Chí Minh. Họ còn OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á ở các tỉnh Tây Nguyên và một số tỉnh khác nhưng không nhiều. Những phát hiện về khảo cổ học gần đây đã gợi lên một giả thiết rằng chủ nhân của nền văn hóa Sa Huỳnh có thể là tổ tiên của người Chăm và các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Mã Lai - Vạn Đảo khác ở Việt Nam ngày nay. Trong lịch sử phát triển Ok9 cab trò chơi casino phổ biến tộc người, người Chăm đã sáng tạo nên một nền văn hóa phong phú về nội dung và đa dạng về diện mạo.

Về giá trị vật thể, vương quốc Champa xưa đã để lại một khối lượng di tích và di vật về kiến trúc, điêu khắc đá, các loại đồ đồng, đồ trang sức… phản ánh nét sinh hoạt trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Champa từ đời thường đến tôn giáo, cung đình. Nổi bật nhất và thu hút du khách gần xa nhất phải kể đến Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam) với quần thể kiến trúc đền tháp đầy thâm nghiêm, cổ kính.

Đến thăm nơi đây, hậu bối hiểu được phần nào sự hưng thịnh một thời của Chiêm Thành xưa. Thánh địa Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999. Chiêm ngưỡng quần thể tháp Chăm sừng sững, thi gan cùng tuế nguyệt, người ta không khỏi cúi đầu thán phục trước sự tài hoa lỗi lạc của tiền nhân. Đến bây giờ kỹ thuật xếp gạch xây tháp mà không cần kết dính bằng một thứ vôi vữa nào vẫn khiến các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đau đầu vì chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng.

Dải đất miền Trung khô cằn sỏi đá không thuận lợi cho sản xuất Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ thì ngành thủ công nghiệp của cư dân Champa trước đây phát triển mạnh mẽ. TS Võ Công Nguyện, Viện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến vùng Nam bộ cho rằng trước yêu cầu bức thiết đối với việc OK9 đã banh các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc tôn giáo, nghề làm gạch xây tháp đã ra đời và nhanh chóng được triển khai quy mô lớn trên toàn lãnh thổ vương quốc Champa.

Đó là loại gạch có kích thước lớn, dày và chắc chắn. Và vì nghề làm gạch phát triển trong quá khứ chỉ nhằm mục đích duy nhất là làm ra loại vật liệu bền vững cho các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc tôn giáo chứ chưa thấy dùng gạch này để OK9 đã banh cung điện, dinh thự của vua chúa, quý tộc và nhà cửa của cư dân nên nghề này mai một dần. Nó bị xóa sổ khi người ta không còn OK9 đã banh đền tháp thờ thần.

Các nghề như làm gốm, nghề dệt của người Chăm chinh phục được bạn bè năm châu bởi sự tinh xảo, độc đáo của nó.  Hai làng nghề làm gốm nổi tiếng hiện nay của người Chăm là Bàu Trúc (thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận) và Trì Đức (huyện Bắc Bình, Bình Thuận). Điều đáng quý là các nghệ nhân tuân thủ gần như nguyên vẹn truyền thống kỹ thuật của người xưa: không dùng bàn xoay mà tạo gốm bằng cách đi vòng quanh đòn kê và không dùng lò nung mà nung gốm ngoài trời.

Làng nghề Mỹ Nghiệp (Ninh Thuận) hiện nay nổi tiếng với nghề dệt thổ cẩm. Bàn tay của các bà, các chị tạo ra những tấm thổ cẩm riêng biệt, có họa tiết hoa văn cổ quý hiếm. Bà Thuận Thị Trụ, người nối tiếp truyền thống nghề dệt của tổ tiên đã giúp chị em có thêm công ăn việc làm khi đưa thổ cẩm quê mình xuôi về phương Nam, có mặt trong các trung tâm mua sắm lớn ở đô thị. Nó còn theo chân bà đến các nước trên thế giới khiến bạn bè quốc tế trầm trồ thán phục.

Riêng về giá trị tinh thần có các lễ hội truyền thống, chữ viết, tri thức, thư tịch cổ, âm nhạc, ẩm thực… Văn tự Chăm hiện nay đang được truyền dạy cho các em học sinh tiểu học nhằm giúp thế hệ trẻ bảo lưu, giữ gìn và phát huy kho thư tịch cổ của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mình. Đó là nguồn tư liệu vô giá chứa đựng kho tàng tri thức của tiền nhân. Thế nhưng, chữ viết của người Chăm vẫn đang còn gây ra nhiều tranh cãi gay gắt khi một bên muốn tôn trọng chữ viết truyền thống (Akhar Thrah) với một bên muốn điều chỉnh một số từ để dễ học.

Lễ hội Ramawan của người Chăm (Ảnh: Lê Minh Ngọc).
Lễ hội Ramawan của người Chăm (Ảnh: Lê Minh Ngọc).

Người Chăm luôn cởi mở, giao lưu, tiếp nhận các yếu tố văn hóa bên ngoài nhưng không hề rập khuôn mà "cách tân", "cải biến" nó để phù hợp với dòng chảy văn hóa bản địa. Ảnh hưởng bên ngoài mạnh mẽ nhất đối với văn hóa Chăm là tôn giáo. Nhưng ngay trong lĩnh vực này, người Chăm cũng cải biến thành tôn giáo của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mình.

Cụ thể, các vị thần của Ấn Độ giáo được người Chăm thờ phụng nhưng họ luôn đề cao thần Shiva vốn được thể hiện dưới hình thức ngẫu tượng linga, đôi lúc được kết hợp với yoni để thể hiện tín ngưỡng phồn thực, khát vọng sinh sôi nảy nở của một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có nền văn hóa lúa nước. Theo PGS.TS Phan Xuân Biên thực tế hiện nay và có lẽ từ lâu lắm rồi, đa số người Chăm không còn biết đến các vị thần của Ấn Độ giáo.

Trên các lăng tháp vốn được coi là dấu ấn sự hiện diện văn hóa Ấn Độ trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến Chăm, họ chỉ thờ phụng nữ thần Po Ina Nagar - "Bà mẹ xứ sở" - theo thần thoại và tâm thức người Chăm, thể hiện đậm đặc yếu tố mẫu hệ của tộc người này. Ngoài ra, trên những tháp này, họ còn thờ các vị vua, anh hùng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mình. Đến khi các tượng Kút xuất hiện một cách phổ biến trong việc thờ phụng thì Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 điêu khắc Chăm dường như đã từ bỏ những hào quang của Ấn Độ giáo để hướng về các tín ngưỡng bản địa - tín ngưỡng đất và đá được thể hiện trong tượng Kút.

Hồi giáo cũng là tôn giáo của nước ngoài du nhập vào Ok9 cab trò chơi casino phổ biến người Chăm. Nhưng việc xác tín của tín đồ Hồi giáo "chỉ có một đấng chí tôn duy nhất là Allah và Mohamet là bậc tông đồ của Ngài" gần như hoàn toàn xa lạ với tín đồ đạo Bà Ni. Bởi người Chăm theo đạo Bà Ni không chỉ tôn sùng Allah là đấng tối cao mà còn thờ các thần khác như Thần Mưa, Thần Biển, Thần Núi - thể hiện rõ ràng trong các lễ hội cầu mưa, lễ cầu đảo Thần Sóng biển...

Văn hóa Chăm với yếu tố bản địa mạnh mẽ đã thu hút sự chú ý của nhiều học giả trong và ngoài nước nhiều thế kỷ qua. Đáng chú ý là các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu của các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 người Pháp như J.Crawford, A.Bastian, E.Aymonier, L.Finot, E.M.Durand… từ thế kỷ 19. Sau năm 1975, việc nghiên cứu văn hóa Chăm càng được nhiều nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 quan tâm. Tiêu biểu có các học giả trong nước như Bố Xuân Hổ, Bá Trung Phụ, Inrasara, Phú Văn Hẳn, Đàng Năng Hòa, Phan An, Bá Minh Truyền...

Thạc sĩ Trượng Tính, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu văn hóa Chăm tỉnh Ninh Thuận cho rằng: "Nhìn chung, việc nghiên cứu về người Chăm mới chỉ được đề cập đến trong các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á nghiên cứu về Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, tôn giáo, ngôn ngữ, văn hóa và các nghiên cứu lặp lại. Đang thiếu vắng các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á chuyên sâu xuất phát từ mục tiêu Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 thiết thực phục vụ cho nhiệm vụ ổn định và phát triển Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Chăm, cũng như thiếu các giải pháp phù hợp giúp người Chăm thuận lợi hơn trong hòa nhập và phát triển bền vững". Điều đó đặt ra nhiều thách thức cho các nhà nghiên cứu để khai mở, gìn giữ và phát huy bản sắc của một nền văn hóa đồ sộ, giàu tính bản địa trong thời đại toàn cầu hóa, hiện đại hóa mang nhiều đổi thay thời cuộc.

Nguyễn Trang

Các tin khác

Sao Khuê lấp lánh trời Dục Tú

Sao Khuê lấp lánh trời Dục Tú

Làng Dục Tú (Đông Anh, Hà Nội) tên nôm là Kẻ Giếc, một xã đứng đầu tổng Dục Tú gồm 4 xã thuộc huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc, tức tỉnh Bắc Ninh (đầu thời kỳ nhà Nguyễn). Trong kháng chiến chống Pháp, cả 4 xã của Dục Tú được nhập thành một xã, thuộc huyện Từ Sơn, Bắc Ninh. Tháng 5/1961, Dục Tú trở thành đơn vị hành chính thuộc huyện Đông Anh, TP Hà Nội.

Ðôi tay tài hoa của một nghệ nhân Cơ Tu

Ðôi tay tài hoa của một nghệ nhân Cơ Tu

Đến Làng văn hóa - Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Việt Nam ở Đồng Mô, Hà Nội, du khách đặc biệt ấn tượng với một nghệ nhân có nước da rắn rỏi, mải miết với từng nan tre và các sản phẩm thủ công đặc sắc của người Cơ Tu.

Dấu tích trăm tuổi, ta qua trăm buổi

Dấu tích trăm tuổi, ta qua trăm buổi

Với hơn 300 năm hình thành và phát triển, giữa không gian hiện đại của miền nắng ấm phương Nam này vẫn còn đó những dấu tích trăm tuổi để nhắc nhớ thị dân về những giai đoạn lịch sử của vùng đất năng động, cởi mở, hào sảng và đầy trượng nghĩa.

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến. Thần tượng nào có xa vời!

Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thứ 7. Cục Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh OK9giaitri đăng nhập Ok9 cab trò chơi casino phổ biến và góp phần OK9 đã banh con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "Ok986 tải ứng dụng" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến OK9 đã banh con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận Ok9 cab trò chơi casino phổ biến. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.