Về đây, củi lửa ngày xưa...

Nhân đọc bài thơ "Củi lửa" của Dương Kiều Minh.

Đời con thưa dần mùi khói
Mẹ già nua như những buổi chiều 

Lăng lắc tuổi xuân
Lăng lắc niềm thôn dã
Bếp lửa ngày đông… 

Mơ được về bên mẹ
Ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa
Bậc thềm giàn giụa trăng mỗi tối 

Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi
Mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ
Con về yêu mái rạ cuộc đời 

Một sớm vắng
ùa lên khói bếp
Về đây củi lửa ngày xưa… 

Quá lứa trẻ trung một chút, cái tuổi ấy - thường người ta vẫn gọi bằng những chữ bóng bẩy là "tuổi về chiều". Từ "tuổi về chiều" cho đến cách nói "già như chiều", khoảng cách hẳn cũng gần. Sự thật, tôi đã đọc, đã nghe không ít những lối ví von như thế này. Nhưng, bằng vào đó mà dựng lên được cái tương quan giữa mẹ và con (như buổi chiều - mùi khói) là một sáng tạo đặc biệt của Dương Kiều Minh. Nghĩ cho cùng, trong OK9giaitri đăng nhập tình cảm của thôn dân, cũng khó tìm được một biểu tượng nào trọn vẹn, xúc động và dễ tiếp nhận hơn. Dễ hiểu là bởi, với một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mà hàng ngàn năm - nói như Chế Lan Viên - "đói nghèo trong rơm rạ", thật gần gũi, ấm áp xiết bao ánh lửa bữa cơm chiều.

Chỉ với hai câu đầu, tác giả đã tỏ ra hết sức kiệm lời. Khổ sau, anh lại càng phát huy được năng lực đó. Chữ nghĩa được xén tỉa kỹ, bóng cây hồi tưởng "co ro", "lửa" vì thế mới chờn vờn, thêm gợi niềm xa vắng nhớ nhung:

Lăng lắc tuổi xuân
Lăng lắc niềm thôn dã
Bếp lửa ngày đông…               
Và "mơ" cũng trở nên thanh nhẹ:
Mơ được về bên mẹ

Càng "nhẹ" khi hai chữ xưa (ao xưa, ngày xưa) rung rinh trong bước chân người trở về, thận trọng, khẽ khàng (vì là về trong mơ tưởng): Ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa… (có lẽ cắt hai câu xa nhau như vậy là hơi… ẩu. Tôi xin ghép lại để bạn đọc thấm được cái thanh nhẹ trong âm điệu câu thơ. Xin các bạn đọc lại, vâng, đọc lại - thật chậm: Mơ được về bên mẹ/Ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa)… Thật ra, thế giới của kỉ niệm, hồi ức là thế giới làm bằng thủy tinh. Mạnh bạo cũng dễ vỡ mà thận trọng, kìm nén lại cũng "ngầm" dễ vỡ (vì kìm nén mãi thì đến một lúc nào đó sẽ bùng lên, biến thành cao trào cảm xúc). Mà "vỡ" thật chứ còn gì nữa:

Bậc thềm giàn giụa trăng mỗi tối
Đúng là cảm xúc mạnh dẫn đến sự phát sáng của ngôn từ.

Đến đây, có thể nhận thấy đặc điểm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cơ bản của Dương Kiều Minh trong bài thơ này là: bên cái hơi thơ tự nhiên (gần như không có sự bắt vần) tác giả đã "gài" được những chữ tác động mạnh vào giác quan người đọc. Những chữ giàn giụa (câu thơ đã dẫn) và những chữ loang lổ, xộc, ùa trong các câu thơ sau:

- Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi

- Mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ

- ùa lên khói bếp

Chữ nghĩa tả cảnh, chỉ sự tác động của ngoại vật mà vẫn gắn với nội tâm con người - phải nói, đây cũng là mặt mạnh của năng khiếu thơ Dương Kiều Minh. Và, có lẽ cũng cần nói thêm: bài thơ tuy được viết theo thể tự do nhưng chữ nghĩa kĩ càng và cấu trúc khá cân bằng. Ba khổ giữa có số câu đều nhau. Các khổ đầu và cuối cũng vậy (khổ cuối, tuy được cắt làm ba dòng, nhưng thực chất chỉ có hai câu). Bài thơ xem như không có sự bắt vần, duy chỉ một lần. ấy là trường hợp ở các câu: "Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi" (câu 9) và "Con về yêu mái rạ cuộc đời" (câu 11). Theo tôi, sự bắt vần của tác giả ở đây thật đắc địa. Có vần, âm hưởng khổ thơ trùng xuống, thâm trầm (hợp với tâm thế của người đang ngả mình trong bóng rợp của cuộc đời, hay là của chính hồn mình?). Tuy nhiên, nói không vần không có nghĩa là tác giả không chú trọng tới nhạc tính của bài thơ. Lấy ví dụ như ở ba khổ giữa: câu đầu và câu cuối (của mỗi khổ) đều cùng một thanh (hoặc bằng, hoặc trắc). Chưa kể, khổ đầu và cuối bài thơ: có những cặp câu ngắt nhịp giống nhau. Chẳng hạn (ngắt theo nhịp 3-4):

- Mẹ già nua như những buổi chiều

- Một sớm vắng - ùa lên khói bếp

 (câu này xin xếp liền để bạn đọc dễ theo dõi), và ngắt theo nhịp 2-2-2:

- Đời con thưa dần mùi khói

- Về đây củi lửa ngày xưa

Như vậy là, với sự nhất quán của tình cảm, sự trở lại của hình tượng (khói - câu đầu, và lửa - câu cuối), với sự tiến triển từ nhận thức tới hành động (mơ, về đây… chung qui vẫn là từ khói tới lửa, dễ hiểu: đây là lửa từ củi), cùng với sự tương ứng trong cách ngắt nhịp, sự cân bằng trong cấu trúc, Dương Kiều Minh thực sự đã tạo cho bài thơ một vòng tuần hoàn khép kín. Bởi thế - dòng mạch cảm xúc luôn được lưu giữ mới có khả năng khơi động và trở đi trở lại trong tâm trí người đọc, gây một nỗi ám ảnh và dẫn đến sự xúc động…

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.