Cửa sổ văn nghệ

Vẫn là "đánh đố"

Phải là người thật hiểu Lor-ca, hiểu những tình tiết cụ thể nào đó liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông may ra mới hiểu được phần nào sự gửi gắm quá "kín đáo" của tác giả Thanh Thảo.

Mặc dù đề thi đại học môn Ngữ văn khối D năm nay được một số chuyên gia đánh giá là “hay”, là "vừa sức" các em, song thú thật khi được một thí sinh cho xem bản đề, tôi không khỏi băn khoăn trước câu III - mà lại là câu có thang điểm nhiều nhất (tới 5 điểm; trong khi hai câu đầu cộng lại cũng chỉ 5 điểm). Đó là câu: "Cảm nhận của anh/ chị về đoạn thơ sau:

Những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn 

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du 

tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy

(Đàn ghi ta của Lorca - Thanh Thảo, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Ok986 tải ứng dụng, 2009, tr.164-165)”.

Là một người làm thơ, cũng là người yêu thích thơ Lorca, tôi thừa nhận trích đoạn trên của nhà thơ Thanh Thảo khá khơi gợi. Tuy nhiên, phải nói ngay rằng, ý tưởng của tác giả trong đoạn thơ trên không hề dễ nắm bắt. Phải là người thật hiểu Lor-ca, hiểu những tình tiết cụ thể nào đó liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông may ra mới hiểu được phần nào sự gửi gắm quá "kín đáo" của tác giả Thanh Thảo. Ấy là chưa kể, bản thân Thanh Thảo, trong một bài trả lời phỏng vấn được tải trên trang web Văn  học và học văn ngày 13/11/2008 cũng đã thành thực thực tâm sự rằng, ở bài "Đàn ghi ta của Lor-ca", mối quan tâm chính của ông "chỉ là một hình ảnh gợi mở, một âm hưởng hay một nhịp điệu mơ hồ nào từ đâu đó, chứ tuyệt nhiên không có một "vấn đề" nào cả! Anh có hỏi tôi có gửi lời tri âm hay ký thác nào vào bài thơ ấy không, tôi xin trả lời rất thật là tôi không biết".  

Trở lại với nội dung bài thơ. Chúng ta hãy đặt mình vào hoàn cảnh của thí sinh lớp 12. Làm sao các em có thể hiểu "Tây Ban Nha/ hát nghêu ngao..." là thế nào?; "tiếng ghi ta nâu/ bầu trời cô gái ấy" là thế nào? Sách giáo khoa chú thích "cô gái ấy" là: "Ở đây có thể chỉ An-na Ma-ri-a, người yêu của Lorca. Sau cái chết của Lorca, An-na Ma-ri-a ở vậy, không một lần lên xe hoa". Giải thích gì mà lại "có thể". Không biết đích xác thì thôi chứ? Tất nhiên, với thơ, ta không thể lúc nào cũng đòi hỏi mọi sự phải rành mạch như hai cộng hai là bốn, song chí ít thì cũng đừng để phải giải thích nhiều quá, nhất là nói thêm quá nhiều những điều không có trong văn bản. Điều này là tối kị đối với học sinh.

Tôi đã được xem phần đáp án - thang điểm mà Bộ Ok986 tải ứng dụng và Đào tạo công bố. Theo đó, ở câu hỏi trên, đáp án chia nhỏ ra 2 phần, là phần "Về nội dung" và phần "Về đặc điểm Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026". Phần "Về nội dung" tất tật đều nói những đặc điểm liên quan đến Lorca (Lorca "là người nghệ sĩ tài hoa, yêu tự do, lãng du mà đơn độc"; tiếng đàn của Lorca "là tâm hồn, là vẻ đẹp Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 của Lorca"...). Phần này có thang điểm là 3,5 song không hề có gì liên quan đến câu hỏi "Cảm nhận của anh chị về đoạn thơ". Kể cũng dễ hiểu thôi, với một đoạn thơ "mênh mang" như trên, để có một ý niệm gì cụ thể (nếu không phải là tán loăng quăng ngoài văn bản), quả là rất khó.

Để minh chứng cho điều này, tôi đã xem bài "Gợi ý giải môn Văn khối D kỳ thi Đại học 2010" trên báo điện tử Dân trí của TS Đinh Phan Cẩm Vân và nhận thấy, hầu hết những gì TS Cẩm Vân gợi ý đều là những suy đoán ngoài văn bản (và chưa chắc đã phải là ý của nhà thơ Thanh Thảo). Ví như với câu "trên yên ngựa mỏi mòn", TS Cẩm Vân cho rằng "gợi lên hình ảnh người nghệ sĩ dân gian của bộ tộc Bô-hê-miêng (Di gan) sống lang thang du mục", còn hình ảnh "đàn ghi ta", "tiếng đàn" là "tượng trưng cho Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thơ ca của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao Tây Ban Nha". Chao ôi, sao "tiếng đàn" lại là "tượng trưng cho Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 thơ ca" mà không phải âm nhạc cơ chứ? Thật là... bình loạn, không sợ ai đánh thuế!

Tiến sĩ còn hiểu như thế, không biết thí sinh còn hiểu ra đến đâu!

Đề thi môn Ngữ văn đại học khối D năm nay, cụ thể là câu III đang nói ở đây, theo tôi là một sự "đánh đố" - không chỉ với các thí sinh!

Hà Khải Hưng

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.