“Triết luận'' của một người thơ trở về từ chiến tranh

Người thơ trở về từ chiến trận hơn ai hết họ hiểu được sự được mất ở đời, hiểu được: "Các anh ra đi trong im lặng/ Và sẽ trở về trong im lặng...Tiễn các anh đi/ Bài diễn văn hay nhất là sự im lặng/ Hãy nghĩ về chiến tranh, về các anh trong im lặng... Bởi có tri ân nào thẳm sâu hơn sự im lặng/ Nếu mai này cái chết đến với ta/ Ta sẽ đón chờ nó trong im lặng...".  ( Im lặng).

  • Nhà thơ Vân Anh: “Nhóm đời ta làm củi''
  • Nhà thơ Thi Hoàng: Thơ cứ hay như rút ruột mà hay

Bếp lửa bùng lên sau lụi tàn
Rừng bắt đầu xanh lên sau sương tan
Hy vọng ngún lên sau cơn tỉnh thức
Câu thơ
Hiện về
Sau suy tưởng miên man...

(Cảm thức làng)

Đó là những câu thơ mở đầu tập thơ "Miên man khúc làng" (NXB Hội Nhà Văn 2023) mà tác giả vừa gửi cho tôi. Trước đó Nguyễn Tiến Lập đã xuất bản ba tập thơ, có hai tập in chung. Người thơ Nguyễn Tiến Lập, một người lính đã từng chiến đấu dưới mưa bom ở chiến trường Quảng Trị sau ngày trở về từ chiến trận đã "Triết luận":

Thạch Hãn đây rồi
Bờ lau hoa cỏ
Bên kia thành cổ
Bốn mươi năm nỗi nhớ chẳng rêu phong...
Bốn mươi năm đồng đội không về
Tôi thành người mắc nợ...
(Về thành cổ)

Tôi có một người em trai, em Dương Xuân Việt đã hy sinh ở chiến trường Quảng Trị năm 1972 cho đến nay vẫn chưa tìm thấy mộ. Trong chiến tranh tôi cũng là một người lính, một sĩ quan điều khiển tên lửa nên tôi thấu hiểu sự khốc liệt của chiến tranh, tôi hiểu rằng chiến tranh đã đi qua bao nhiêu năm rồi mà nhiều đêm nằm mơ tôi vẫn như thấy em trai tôi với nụ cười hiền, như em còn ở đâu đó trên OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao này...! Người thơ Nguyễn Tiến Lập sinh ra ở một vùng quê nghèo của miền Trung nắng lửa; nơi "Gió Lào thổi héo cỏ cây/ Thổi rát mặt người bụi mù đất đỏ". Đói, nghèo, vất vả... rồi chiến tranh, bom đạn:  "...Đất quê mình/ Máu/ Mồ hôi/ Thấm sâu từng hạt/ Nắng gió Lào bỏng rát áo nàng Bân/ Nước mắt mẹ xanh luống khoai, ngọn lúa/ mỗi hạt đất quê/ Một giọt máu cha ông..." (Đất quê )

Quê hương là vậy, đau đáu bao điều:
...Làng nghèo... Bạc thếch ước mơ
Phận nghèo... bạc thếch màn mưa cuối bờ
Đồng khuya bóng mẹ dật dờ
Xạc xào gió
Xạc xào mưa
Trắng trời…
(Đồng khuya vẳng tiếng vạc đêm nao lòng)

Từ chiến trận trở về, Nguyễn Tiến Lập gắn bó với Pleku- Gia Lai - một vùng quê mới - cho đến nay: 

Mây lọt sàng rót trăng xuống cơn mưa
Thủy tinh lấp lánh
Đêm T"Nưng sóng lặng
Mặt hồ ngời biếc sắc xanh...
(Dạ khúc T''nưng)

Dòng họ Nguyễn Tiến có nhiều người thông minh, hiếu học của mảnh đất nghèo miền Trung. Anh ruột Nguyễn Tiến Lập là nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Tiến Liêu vừa được giải thưởng Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức về Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Ông cũng từng là một người lính hải quân. Tôi quen biết ông. Ông đã xuất bản tập thơ và viết khá nhiều về thơ Haikư Việt Nam được dư luận chú ý, ông nói những người lình tri thức trở về từ chiến trận thường suy ngẫm, triết luận về nhiều điều vì chính họ đã trải qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết! Triết luận, triết lý là điều được nhiều người làm thơ hiện nay thể hiển qua sáng tác thơ của mình. Nhiều người nói cái thời thơ "Tình cảm ướt át qua rồi!", không biết có đúng không. Tôi cũng đã có câu "Những vần thơ ướt át một thời/ Giờ ngủ vùi trong hốc mắt bạn tôi...".

Nhưng, triết luận, triết lý nếu sa vào vụn vặt, khó hiểu, chẳng nói lên điều gì, chẳng cần thiết cho ai thì sẽ rơi vãi "Tắc tị", vô dụng!

Bài thơ "Nấc thang triết luận" của Nguyễn Tiến Lập tôi thiển nghĩ là điều đáng suy ngẫm:

Chen chúc nơi bậc thang cửa miệng
Là những triết lý chất chồng

Mới
Lõa thể tư duy những chữ không lời
Đúng sai
Ngược xuôi
Rối rắm
Bản thể nhân gian hiện hữu giữa đất trời
Réo gào
ráo động...
Nhốn nháo người
Lặng lẽ ta
Muôn nẻo nhân gian
Phập phù
Triết luận!

Người thơ trở về từ chiến trận hơn ai hết họ hiểu được sự được mất ở đời, hiểu được: "Các anh ra đi trong im lặng/ Và sẽ trở về trong im lặng...Tiễn các anh đi/ Bài diễn văn hay nhất là sự im lặng/ Hãy nghĩ về chiến tranh, về các anh trong im lặng... Bởi có tri ân nào thẳm sâu hơn sự im lặng/ Nếu mai này cái chết đến với ta/ Ta sẽ đón chờ nó trong im lặng...".  ( Im lặng).

Cố gắng để chúng ta không rơi vào triết luận "Phập phù" là điều mà người lính từ chiến trận trở về như Nguyễn Tiến Lập khi nghĩ về thơ đã hiểu!

Tôi thích những câu thơ của Nguyễn Tiến Lập như:

...Đêm
Nhiều đêm
Không ngủ
Chợt thấy mình
Ngày đã chiêm bao
(Chiêm bao ngày)

...Xin đừng quá suy nghĩ
Được mất giữa ta bà...
Sáng lên đồi ngắm hoa
Chiều ra sông hóng gió
Lăn mình trên thảm cỏ
Ngắm một vầng trăng nghiêng
(Nếu)

 Tôi xin kết thúc bài viết này bằng chính bài thơ "Sợ" của người thơ Nguyễn Tiến Lập:

Từng qua chiến trận
Ngỡ là trong mơ
Cớ chi phải sợ
những điều vu vơ (?)
Sợ kẻ mưu mô
Kết tình thân thiện
Sợ trái chưa chín
Vỏ đã đổi màu
Sợ người buông câu
Chẳng nhằm câu cá
Sợ trời yên ả
Tích mây không lành
Sợ mầm chưa xanh
Đã già héo lá
Sợ ngày méo mó
Lại tròn vo đêm
Sợ người ta quên
Những điều đáng nhớ
Nhất điều đáng sợ
Lòng người dửng dưng.

(Sợ)

"Triết luận" của người thơ trở về từ chiến trận là vậy!

                                                                                     Sóc Sơn, 11-2023

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.