Thơ Vương Duy

Tống xuân từ

Khi nhà thơ rung cảm trước cảnh xuân, biết bao thi tứ mở ra cho mọi người cùng rung cảm, để hiểu về tâm hồn tình cảm của nhà thơ, để thêm yêu thiên nhiên, thêm yêu cuộc sống...
  • Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và "Cõi lặng"
  • Neo hồn thơ vào "Biển mặn"

Nhật nhật nhân không lão
Niên niên xuân cánh quy
Trương hoàn hữu tôn tửu
Bất dụng tích hoa phi 

Dịch nghĩa:    

Lời tiễn mùa xuân
Hàng ngày, người già dần
Hàng năm xuân lại về
Hãy cùng vui bên chén rượu
Tiếc cánh hoa mà làm gì

Dịch thơ:

Mỗi ngày người mỗi già thêm
Năm qua năm tới lại đem xuân về
Vui say vò rượu sẵn kia
Công đâu mà tiếc làm gì hoa bay

                  (Trần Trọng Kim dịch)

Những người hiểu và yêu thơ Đường đều thích bài thơ “Tống xuân từ” của Vương Duy (701 - 761 đời Đường - Trung Quốc). Đây là bài thơ theo thể thơ tuyệt cú ngũ ngôn - Nghĩa là thơ 4 câu mỗi câu gồm 5 từ. Bài thơ như tên đề của nó: Lời tiễn mùa xuân. Tức là bài thơ được làm vào lúc cuối xuân, khi mùa xuân sắp qua, hoa xuân bắt đầu rơi rụng. Bài thơ ngắn nhưng ý tứ thật sâu sắc. Nghĩa của bài thơ: Ngày ngày người già dần, hàng năm xuân lại đến, hãy cùng vui bên chén rượu, không tiếc cánh hoa bay làm gì.

Cho chữ ngày xuân.
Cho chữ ngày xuân.

Mở đầu bài thơ, Vương Duy đề cập đến một hiện tượng mà ai cũng phải trải qua mỗi ngày người mỗi già thêm, câu thơ dịch của Trần Trọng Kim đã bám sát vào câu thơ của Vương Duy. Cả tác giả và dịch giả dường như đã chỉ ra được quy luật của tạo hóa: con người theo thời gian đã già đi. Cái hay của câu thơ ngay từ câu mở đầu đã sử dụng điệp từ  ngày để chỉ sự tiếp biến của của thời gian, nhấn mạnh sự lặp lại của ngày để chỉ thời gian trôi và từ đó nghĩ đến sự già đi của mình. Người đọc qua câu mở đầu này lại liên tưởng tới mình, liên tưởng đến tâm trạng nuối tiếc khi thời gian trôi để rồi người sẽ già đi theo năm tháng.

Gắn với câu đầu là câu thơ thứ hai nhà thơ đã nhấn thêm về khía cạnh sự quay vòng của mùa: mùa xuân đi rồi lại đến. Vòng quay 4 mùa được tác giả chọn mùa xuân để nhấn mạnh. Ý thơ thật sâu sắc. Mùa xuân mùa của sự sống sinh sôi, mùa xuân khởi đầu của một năm. Sự chuyển động của mùa cũng tương tự như sự già đi của con người. Năm qua năm tới lại đem xuân về, ở đây có sự tương đồng của cái lặp lại, nhưng lại có sự tương phản giữa đời người (ngày mỗi ngày già thêm) với mùa đi (xuân đến rồi xuân đi) mùa đi, mùa đến, lại là mùa xuân - mùa khởi đầu của một năm, vì thế lòng người không khỏi có tâm trạng suy tư tiếc nuối.

Tâm trạng của nhà thơ trước mùa xuân là như thế! Xuân cánh qui - Nghĩa là xuân lại về - Thời gian và không gian ở câu thơ gợi cho nhà thơ một tâm trạng. Bởi xuân về dù ở tuổi nào dù có già theo năm tháng thì cũng cảm nhận được vẻ đẹp xuân thì, khi đã qua mùa đông giá rét. Đặc biệt là đối với thi nhân và những ai biết thưởng thức vẻ đẹp tươi của mùa xuân sẽ không bỏ qua. Đối với thi nhân, xuân về xốn xang bao tâm trạng và còn gì hơn là trước xuân có bầu rượu để thưởng xuân Tương hoàn hữu tôn tửu  (hãy cùng vui bên chén rượu); học giả Trần Trọng Kim dịch là: “Vui say vò rượu sẵn kia”. Mùa xuân - bên chén rượu gợi bao cảm hứng. Bình thường, bao người bên chén rượu xuân đều có tâm trạng: người nhớ chuyện xưa, người vui trước cảnh vật, người buồn cho thân phận mình, người muốn quên chuyện đời...

Tâm trạng con người nhiều khi bị ảnh hưởng bởi cảnh vật. Thái độ sống ấy còn tùy thuộc vào bản lĩnh, tính cách của từng người. Vương Duy đã kết lại bài thơ này bằng câu:

Bất dụng tích hoa phi (dịch nghĩa: Tiếc cánh hoa mà làm gì), Trần Trọng Kim dịch là: Công đâu mà tiếc làm gì hoa bay.

Vương Duy gửi gắm lòng mình ở bài thơ này: Xuân về, tuy có thêm tuổi nữa thì có rượu đây, cứ vui đi cho dù xuân đến rồi đi, hoa nở rồi hoa tàn, chớ có lo nghĩ về tuổi già; hãy sống với cuộc sống của mình hôm nay. Triết lý sống ấy thể hiện một con người thực tế, đâu sợ tuổi già, hãy vui sống với cuộc sống của mình. Nhân đọc câu thơ trên tôi lại nhớ đến 2 câu thơ trong bài “Cảnh xuân” của Trần Nhân Tông:

Khách lai bắt vấn nhân gian sự
Cộng ỷ lan can khán thúy vi

Dịch thơ:         

Khách đến chẳng bàn chi chuyện thế
Tựa lan can ngắm phía trời xa

                     (Vũ Minh An dịch)

Hai bài thơ ở 2 OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, 2 thời đại xa nhau nhưng cùng có nét tương đồng trong suy nghĩ, cảm xúc. Nghĩa là hãy sống với thực tế, sống với cảm xúc khi mùa xuân đến.

Nhân bàn về thái độ trước mùa xuân còn có nhiều bài thơ khác ta có thể đưa ra để luận bàn. Ở phần cuối của bài viết này xin được liên hệ đến bài “Cáo tật thị chúng” của  Mãn Giác Thiền Sư. Cũng nói đến tuổi già; cũng nói đến xuân qua, xuân, xuân tới; cũng nói đến hoa xuân; nhưng ở Mãn Giác Thiền Sư có một cái nhìn lạc quan đầy sức sống:

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai

 Dịch thơ:        

Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết
Đêm qua sân trước một nhành mai

Thế mới biết khi nhà thơ rung cảm trước cảnh xuân, biết bao thi tứ mở ra cho mọi người cùng rung cảm, để hiểu về tâm hồn tình cảm của nhà thơ, để thêm yêu thiên nhiên, thêm yêu cuộc sống...

Trần Bá Giao (chọn và bình)

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.