Tiếp biến văn hóa của Tết Việt trong thơ đầu thế kỷ XXI

Khi mà âm hưởng của một năm mới dần tới, để tạm biệt năm cũ, tôi nhâm nhi một ly cafe và ngắm đào, mận nở sớm. Xuân vẫn còn thủng thẳng đâu đấy thôi, đào mận đã khoe sắc rồi. Lật từng trang thơ viết về sắc xuân đầu thế kỷ XX, tôi bắt gặp Vũ Đình Liên từng chạnh lòng:

  • Người nặng lòng với Tết Việt
  • Để Tết Việt phát huy vẻ đẹp truyền thống

Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu
(Ông Đồ)

Tiếp biến văn hóa của Tết Việt trong thơ đầu thế kỷ XXI -0
Hình ảnh ông đồ cho chữ trong Tết xưa.

Là vì trong không gian của đất Việt đầu thế kỷ XX, văn hóa phương Tây bắt đầu len lỏi vào xứ ta. Khi Trần Tế Xương thốt lên: "Vứt bút lông đi, giắt bút chì" là khi Nho học ở trong nước bị mai một, không còn được trọng như trước. Những ông đồ không còn thắm lòng trong dịp Tết, bởi nhận thấy sự lạnh nhạt, hờ hững của lòng người với nếp cũ.

Trải qua một thế kỷ, Tết nay là hương Tết của thời kỳ hội nhập. Sự giao lưu, tiếp biến văn hóa càng bộc lộ rõ nét, có một Việt Nam hiện đại trong lòng truyền thống, một bản sắc Việt Nam truyền thống chấp nhận tiếp biến trong dòng chảy hội nhập OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, văn hóa. Vì vậy,  Tết Việt trong thi ca Việt Nam hiện nay vẫn thể hiện nét bản sắc văn hóa Việt Nam nhưng có nhiều nét đổi mới.

Bắt đầu từ tháng Chạp, Tết lấp ló trong tâm trạng vừa rộn ràng, vừa lắng lại, đong đầy tâm tưởng. Trong cảm nhận của nhà thơ Hồng Thanh Quang, một người tinh tế, nhạy cảm và sắc sảo, có độ chín của trải nghiệm thì tháng Chạp vừa như ngưng đọng, đúc kết ủ lại để sẽ mở ra điều mới mẻ.

Tháng Chạp như đường biên,
Có thể qua thực dễ,
Có thể rất gian nan,
Như tận cùng cõi thế
... (Vận hạn hay may mắn)

Tháng Chạp báo hiệu Tết đến gần, mong manh, gắn với tâm trạng vừa hồi hộp, thấp thỏm vừa nặng ưu tư, lo toan của những thân phận người. Tháng chạp để vào Tết, có người đón đợi, có người lo lắng. Tết là sự chờ đợi của các cháu nhỏ, nhưng đối với đa phần người lớn, Tết nhiều khi đúng hẹn đến lạnh lùng.  Là vì, còn nhiều người đang lo cuống cuồng, rối rít, biết bao câu chuyện ở đời, những bữa ăn ngày cuối năm, những Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP ngày cuối năm. Bởi là lúc tổng kết một năm về những điều làm được và điều chưa làm được. Với những tâm hồn đa cảm thì nhiều thi sĩ nhìn thấy trong tháng Chạp là ánh mắt âu lo, mệt mỏi của người lớn, loay hoay xoay xở để có bánh chưng, áo Tết cho con.

Chầm chậm trong quang cảnh phiên chợ ngày cuối năm ta thấOk986.vip bảo mật SSLt là thời điểm trao đổi hàng hóa thêm nhộn nhịp. Chợ quê ngày cuối năm có không khí hân hoan, sôi nổi của người quê và thắm tình quê mà Phạm Tân Dân khắc họa:

Rổ cà với mớ rau cua
Miếng trầu môi đỏ mến ưa nụ cười.

Giữa đồng bằng hay miền biển, miền núi thì thường vẫn toát lên cảnh đông vui, chen chúc nhau ở chợ. Mới thấy rằng, cái câu "vui như Tết" thường thì vẫn đúng. Tết mang đến chút rộn ràng trong tim.

Cùng với tháng Chạp là Giao thừa sẽ đem đến cái Tết - thời khắc thiêng liêng chuyển hóa những cũ - mới, kỷ niệm - mong ước, và đặc biệt là thời khắc để ta khai bút, bắt đầu một năm nhiều khát vọng may mắn. Trong không khí rộn ràng của giây phút giao thừa, lòng người trầm lắng một chút để thổi bùng lên khao khát yêu:

... Khi đã lịm trời pháo hoa rạng rỡ,
Ta nhìn nhau muốn nói lại yên lời...
Tay đang mát mầm xuân vừa hé nụ,
Trái tim yêu lại nóng ấm tê người.

("Khai bút Giáp Ngọ"- Hồng Thanh Quang)

Tiếp biến văn hóa của Tết Việt trong thơ đầu thế kỷ XXI -1
Khung cảnh Tết hôm nay.

Cùng với Tết, cứ độ xuân về, đặc biệt là cái rét của miền Bắc càng ngọt thì nỗi mong nhớ sum họp cận kề nhau càng da diết. Nếu như có một ngày được chạm vào rêu phong thì mong nhớ chất đầy bên cánh cửa, bên nồi khoai, bên bếp củi mẹ đang cời than hồng, bọn trẻ đùa vui bên sân. Tết mang lại điều thiêng liêng không gì hơn thế. Những phong tục thăm cha, thăm mẹ thăm thầy vẫn được gìn giữ. Tết nay vẫn đậm đà hơn những lời chúc mừng với nghi lễ thờ cúng tổ tiên, (tiễn ông Táo, đón ông vải, giao thừa, đưa ông vải đi, đón ông Táo về). Người với người xí xóa cho nhau những câu chuyện sau một năm đi qua, mong một năm mới với niềm vui mới.

Tết nay, trong chút thi vị của OK9giaitri đăng nhập này, sự tiếp biến đang dần nảy nở. Những gì dễ thương ở đời này đang bắt đầu với những suy nghĩ riêng cởi trói cho con người, đặc biệt là phụ nữ bớt mệt mỏi trong những nghi lễ, được nghỉ ngơi vui chơi. Những áo quần mới, những buổi cafe trà nước cùng bạn bè, người thân. Những lời chúc mới đầy táo bạo, mới mẻ gắn với những khát vọng của con người, mong cho nhau một năm mới may mắn. Xuân vẫn mãi xanh với những cuộc gặp gỡ chào hỏi cả trực tiếp và trực tuyến. Những hạnh ngộ thêm vui. Ta thấy trong thơ của các nhà thơ hiện đại, Tết thường là niềm vui, tình yêu chan chứa. Tết mang đến lời hò hẹn, bao nhiêu đường mật. Dẫu qua nhiều thế hệ, bóng dáng nàng xuân trong Tết vẫn là biểu tượng của sự sống mới mẻ, tinh khôi, đầy ắp niềm yêu:

Ô kìa! Xuân hiểu thấu
Tô thắm cặp môi hồng
Châm lửa trái tim nồng
Xuân- em như trẩy hội.

(Nguyễn Đình Cường)

Nếu như có một ngày, bông mận trắng, bông đào hồng đầu tiên bật lên sẽ làm lòng ta reo lên cái phút đầu tiên thức tỉnh trong lòng vật. Rồi theo thời gian, hoa trắng muốt tràn cành, hoa trong nhà, hoa trong vườn, hoa trên đồi. Nắng cứ chan chứa nắng, lòng bồi hồi, xốn xang cùng với đất trời. Tết khoác chiếc áo của mùa xuân, mùa xuân khoác chiếc áo hy vọng, yêu thương, hoan hỉ. Trong tiếng mùa xuân của Phan Thu Hà có đầy đủ cung bậc:

Ta nghe làn hương say
Trên má xinh vừa ửng
Ấm áp tia nắng hửng
Thắp mặt trời trong tim

Ta nghe trong lặng im
Điều gì như nỗi nhớ
Đóa tầm xuân vừa nở
Khẽ hát lời tình yêu.

Thiếu nữ đã bớt chút e lệ so với "cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ" trong thơ Đoàn Văn Cừ ở thế kỷ trước, đồng thời ở nàng bùng lên niềm tin, tình yêu.  Bởi thiếu nữ ngày nay đã dành nhiều thời gian cho lòng mình và bộc lộ bản thân hơn, chủ động hơn.

Năm nay, dẫu một năm thật chật vật với nhiều người, song Tết vẫn đến dịu dàng như trước, mơn trên cuộc đời ta những đầy ắp hy vọng, yêu thương và sự mới mẻ. Tôi cũng đang ở "đường biên"  tháng Chạp lo toan, sắp xếp, cân nhắc mọi điều để đong đầy hy vọng vào một năm mới. Yêu mến ạ! Thế là mình lại mừng nhau thêm một tuổi. Mong cha mẹ, mong anh, mong chị, mong người người, nhà nhà đón Tết với những ân tình, rộn rã hơn những tiếng cười yên vui.

Mai Thị Hạnh Lê

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.