(Đọc “Thơ Trần Nam Phong”, NXB Hội Nhà văn, 2019)

Thơ ngắn trong ''Viết chờ sen lên''

Một ngày gần đây, không nhớ lắm, Trần Nam Phong gọi điện cho tôi. Là cây thơ mới của Hà Tĩnh, trên đường công tác anh ghé thăm. Người làm thơ dù chưa quen biết đã là bè bạn. Dẫn về nhà, việc đầu tiên chúng tôi tặng thơ cho nhau. Đấy là lòng trọng bạn, chuyện ấy đã trở thành thói quen xưa nay.
  • Tháng ba hoa bưởi
  • Linh hồn nguyên sơ

"VIẾT CHỜ SEN LÊN", tập thơ mới nhất của anh. Anh viết nhiều thể loại, khiêm nhường không hô hào, giọng điệu dân dã. Lần đầu tôi được trò chuyện cùng anh: "Lạy cây, lạy cỏ/ Lạy ngõ, lạy vườn/ Lạy nếp nhà mưa nắng/ lạy đêm trắng hoa cau/ Lạy nỗi đau nguồn cội/ Lạy lời nguyền khói hương" (Khúc hát ngày về đất tổ). 

Chất đồng dao đã hòa hợp linh ứng trong ngày trở về cội nguồn. Nhà thơ muốn ôm tất cả, lạy tất cả thế giới quanh mình. Một sự hòa nhập kiểu như "Hôm nay tôi ngồi sinh nhật Gió" (Sinh nhật), vô vi và huyền ảo.

Bìm bịp ngủ trong lồng ngực em
Anh mơ làm con nước
Dâng đến ngày
Biển ở trên cao

Giấc mơ thật lạ lùng "bìm bịp ngủ trong ngực", "biển ở trên cao", cho nên nhà thơ mới quả quyết có một "Hòn đảo tự do anh kiến tạo hình hài" (Biển ở trên cao). Đấy là ước vọng qua biểu tượng hòn - đảo - tình - yêu của Trần Nam Phong dựng lên. Không lạ gì thủ pháp ẩn dụ hoặc tượng trưng sẽ làm cho người đọc ngẫm và cảm nhiều hơn là thế.

Đọc mãi tôi dừng lại ở thể thơ ngắn.

Ba bài thơ hay nhất trong tập, điển hình cho phong cách thơ ngắn rất văn hóa phương Đông làm tôi chú ý nhất.

BÀI 1:

Cúi xuống
Cùng chuỗi cườm
Tiếng chim gáy cất lên
Em họa mi trong mắt
Anh biết
Niềm khải hoàn
Sắp đến

Bình minh
Mang cơn mưa
Về gieo hạt

Anh nhặt được
Những ánh sao
Còn ướt

         (Bình minh)

BÀI 2:

1

Nối máy gọi mùa thu
Nghe tiếng chim gù
Trước cửa

3

Trăng thức để tròn
Sao tình em
Lại khuyết

2

Vàng phai mùa lá đổ
Hoàng bào đêm
Em có biết

4

Gió ngậm tóc đi tu
Sen thơm vào cốm nõn
Mình anh thơ thẩn tìm thu

5

Ra bể tìm sông, sông giấu mặt
Mùa đi
Vời vợi mảnh buồm nâu

            (Tìm thu)

BÀI 3:

1

Giăng lưới bắt chim
Chỉ nhận được cái bóng
Chuyển động cùng nước

2

Không thể đồ họa đường bay chim én
Đơn giản
Phía trước là bầu trời của chúng

3

Đầm sen, bình sen, hồ sen
Em chớ đi tìm
Bông sen của riêng ai

4

Có một phản thế giới
Trong bước chân em
Mà anh không biết

5

Ngày anh ra đời
Bầu trời mở về phía em
Tiếng chim khách

                          (Mật mã không gian)

Đọc anh, tôi liên tưởng đến trường phái thơ Haiku Nhật Bản. Đâu đó lời thơ gieo vào lòng ta niềm cô đơn trắc ẩn của con người trên thế gian. Thơ kiệm lời, đậm tính thiền. Thơ Haiku, luôn nhắc nhở ta sống với tâm thế bổn thiện nhân văn, tôn trọng cá tính mỗi người trong cộng đồng rộng lớn. Trần Nam Phong nhẹ nhàng hiền hậu, có cái gì đó làm tôi như gặp lại một người Nhật nơi miền Trung gió cát.

Nhiều khi vườn có thêm bông hoa đẹp nép dưới muôn sắc, bạn vô tình lướt qua, không để ý. Người làm thơ nào cũng mong sao thơ mình neo được đôi chút trong lòng người xem.

Gió ngậm tóc đi tu
Sen thơm vào cốm nõn
Mình anh thơ thẩn tìm thu

                              (Tìm thu)

Tâm trạng buồn. Một cái gì man mác mà không nói ra. Nhà thơ giấu kín trong lòng, để mặc "Gió ngậm tóc đi tu". Câu thơ hay đến buốt, hình tượng lạ ít gặp trong thơ. Buồn! Giữa khung cảnh ấy, mình anh "tìm thu" trong cô đơn. Và anh ngộ ra "Có một phản thế giới/ Trong bước chân em/ Mà anh không biết". Mãnh liệt và táo bạo. Trần Nam Phong tìm thấy chìa khóa để mở. Ý tưởng thơ sâu sắc như đánh thức bản ngã con người đứng lên và làm chủ chính mình (Mật mã không gian).

Thong thả, chầm chậm là đặc tính của thơ "biểu hiện", nhưng lại kiến tạo nên một thế giới quan, nhân sinh quan vì con người và cho con người:

Bình minh
Mang cơn mưa
Về gieo hạt

                        (Bình minh)

Tin rằng những hạt giống ánh sáng của "bình minh" sẽ ngập tràn trên cánh đồng của tình yêu nhân loại. Viết câu thơ ngắn, cô đặc, khúc chiết khi dùng từ ngữ đâu phải dễ. Tư duy kiểu thiền làm cho thơ giàu triết lý, mang hơi thơ dân dã. Hình tượng, biểu tượng như bức tranh thủy mặc phóng khoáng mà sâu lắng.

Ba bài thơ trên như ba cánh mỏ neo lặng lẽ nói rằng, hãy chia vui cùng tác giả. Tôi đang ở đây! Trang thơ trên giá sách, không phải lúc nào cũng vừa lòng, nếu tìm, bạn sẽ có món hàng vừa ý. Trần Nam Phong đã làm được điều ấy.

Quảng Bình, 13/12/2020 - 12/2/2021

Hoàng Vũ Thuật

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.