Thấy anh như thấy mặt trời…

Trong kinh Thiện Sinh, bản kinh nguyên thủy trong bộ kinh Trường A Hàm ra đời đã 26 thế kỷ ghi lại lời Phật dạy, có nêu 5 điều con cái phải kính thuận cha mẹ kính thuận cha m. Phật coi "cha mẹ là phương Đông" có thể hiểu đó là phương mặt trời mọc, có mặt trời mới có sự sống. Thời hiện đại, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm có câu thơ thật hay: "Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi/ Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng". 

Ai đã vào bậc cha mẹ sẽ đều đồng cảm với câu thơ này: con cái là mặt trời! Cha mẹ nóng lạnh, mát mẻ theo mặt trời. Vì con là sự sống! Nhạc sỹ Trịnh Công Sơn thì nói thay các bậc sinh thành: "Em sẽ là mùa xuân của mẹ/ Em sẽ là màu nắng của cha". Em là hy vọng của mẹ. Em là lý tưởng của cha!

Trước nay cái gì vĩ đại lớn lao, thậm chí quy định, điều chỉnh cuộc sống người ta đều ví với mặt trời. Mặt trời luôn là biểu tượng có tần số xuất hiện nhiều nhất trong mọi nền văn chương. Căn cứ của nó lại rất Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026.

Hiện nay trái đất chứa khoảng 10 tỷ người. Ngày xưa Côlômbô đi vòng quanh trái đất bằng thuyền phải mất mấy năm. Thế nhưng so với mặt trời thì trái đất còn quá nhỏ bé. Đường kính mặt trời dài gấp 109 lần đường kính trái đất. Thể tích mặt trời lớn gấp 1.300.000 lần thể tích trái đất. Mặt trời cách xa trái đất 150 triệu km.

Nếu đi bộ với tốc độ 5km/h thì phải đi liên tục không ngưng nghỉ 3.400 năm. Nếu đi bằng máy bay vận tốc 800km/h cũng phải bay ròng rã 23 năm.

Ghê gớm nhất là bề mặt mặt trời luôn nóng khoảng 6000 độ C. Trái đất chỉ thu nhận một phần rất nhỏ lượng nhiệt và ánh sáng từ đó. Thật quá nóng bỏng. Thế nên ca dao mới có câu đầy bất lực: "Thấy anh như thấy mặt trời/ Chói chang khó ngó trao lời khó trao". Chắc chắn nỗi khổ tâm của cô gái ấy là vĩnh viễn. Ngày nay hiểu về mặt trời ta càng thấy câu ca dao ấy đúng theo nhiều nghĩa.

Cảnh Thần Mặt Trời cho phép con trai Phaethon điều khiển cỗ xe của mình (tranh của họa sĩ Benjamin West thế kỷ XVIII).
Cảnh Thần Mặt Trời cho phép con trai Phaethon điều khiển cỗ xe của mình (tranh của họa sĩ Benjamin West thế kỷ XVIII).

Nhiệt độ bề mặt của Mặt trời lại không nóng bằng vùng khí quyển xung quanh nó. Theo tính toán quang phổ, nhiệt độ vùng khí quyển xung quanh (hào quang) lên tới hàng triệu độ. Anh tuy là "mặt trời" rồi nhưng "hào quang" xung quanh anh còn nóng gấp vạn lần anh. Thì ra cái câu: "Giặc bên Ngô không bằng bà cô bên chồng" là đây! Nạn "mẹ chồng" là đây! Đó là những thứ "hào quang" chết con dâu đấy. Hiểu một câu ca dao, một chữ người xưa cho đúng cho sâu thật khó khăn nhưng cũng lý thú vô cùng!

Trong thần thoại nguyên thuỷ cả phương Đông và phương Tây thần Mặt trời luôn ngự trên xe ngựa kéo từ Đông sang Tây. Thần thoại Hy Lạp kể thần tên Helios thật đẹp trai với vầng hào quang toả trên đầu, cưỡi một chiếc xe ngựa bay trên trời. Hình như về sau Homer tác giả của "Iliat" và "Ôđixê" không thiện cảm với thần bèn "giải thiêng" mà kể rằng xe được kéo bằng những con bò.

Dân gian cho thế là báng bổ thần sẽ không có lợi bèn sửa lại như ban đầu, còn tô vẽ thêm là được kéo bằng những con ngựa có mào lửa. Chắc là thần vẫn chưa hài lòng nên từ năm 292 tới năm 280 TCN người dân đảo Rhodes (Hy Lạp) đã dựng tượng Thần Mặt Trời cao 34 m trên bệ đá cẩm thạch trắng cao 15 m. Nhưng tượng chỉ đứng hiên ngang trong 56 năm. Năm 226 TCN, một trận động đất làm tượng sụp đổ. Về sau nhân loại chỉ còn nhớ đó là một trong bảy kỳ quan của thế giới.

Từ đó có truyền thuyết kể rằng sở dĩ tượng bị đổ là do Thần nóng nảy làm rơi lửa xuống trần gian mà cháy nhiều thành quách, lâu đài quý.

Thần thoại cổ La Mã lại lý giải bằng câu chuyện đậm tinh thần Ok986 tải ứng dụng trẻ con. Thần Mặt trời có tên Phoebus, vì mải chơi trên trời mà để đứa con trai tên Phaethon ở nhà với mẹ Clymene người trần. Phaethon đi khoe với bọn trẻ hàng xóm là có bố đẻ ở trên giời. Bọn trẻ đã không tin còn chế giễu. Cậu ta ấm ức về xin mẹ đi gặp cha. Mẹ chiều con bèn chỉ đường vượt Ethiopia, Ấn Độ, những vùng sa mạc bao la để tới phương Đông - nơi Thần Mặt Trời Phoebus đang sống. Gặp cha, chàng sung sướng bội phần và ngàn lần sung sướng hơn nếu được ngồi lên cỗ xe Mặt trời. Chàng sẽ đi qua làng mình và gọi xuống để bọn trẻ từng nghi ngờ chàng khoác loác cho chúng nó sáng mắt ra. Thần Phoebus chiều con…

Phaethon cầm lấy dây cương cỗ xe Mặt Trời từ tay cha. Một cỗ xe bằng vàng óng ánh vương giả vô cùng. Những con ngựa thần mang mào lửa phương phi tuyệt đẹp. Chàng vô cùng hãnh diện và thư thái ngồi lên. Nhưng những con ngựa thần thì không thư thái. Chúng nhận ra ngay đây là người đáng bắt nạt. Chúng kéo xe vọt đi nhanh. Xe lượn lên, mặt đất bình yên. Xe xuống dốc, mặt đất bùng cháy, nhà cửa cây cỏ bị thiêu trụi. Những thành phố bị phá hủy. Cậu bé con trai Thần Mặt trời hoảng hốt trong bất lực…

Hình như đọc câu chuyện này nên các bậc cha mẹ người Việt từ đó có câu: "Yêu con cho đòn cho vọt…" chứ dứt khoát không chiều con. Vì như thế con sẽ đốt nhà đốt cửa như con trai Thần Mặt trời…Cũng hình như thế nên trong kiến trúc đình làng người Việt, biểu tượng Mặt trời hiền lành và gần gũi thường được chạm nổi là một vành tròn nổi, xung quanh được ôm ấp bởi một lớp cánh hoa cúc, biểu tượng của những ánh hào quang.

Có thể là đất đai mình xứ nóng chẳng cần lắm đến Thần Mặt trời nên bị "giải thiêng" bằng cách cho biểu tượng mặt trời "ngự" trên váy áo phụ nữ (nhất là vùng núi cao) để toả sáng mà tôn thêm cái đẹp còn hơn cả thần thánh.

Biểu tượng mặt trời vùng nhiệt đới thường mang tính chất nước đôi, hai mặt, có khi đối nghịch nhau. Không có mặt trời thì khó sống, khó làm ăn nhưng có thì nóng bức, khó chịu. Nóng quá thì cháy, cháy nương cháy rẫy, cháy cây cháy cối. Thành ra "kính nhi viễn chi".

Mặt trời gắn liền với lửa, "đẻ" ra lửa. Mà lửa thì gần gũi hơn, thiết thực hơn, nên các thần thoại về lửa với nghĩa phái sinh từ mặt trời nhiều hơn. Trong các lễ hội hay có hình tượng "đèn trời" chính là sự giao thoa giữa mặt trời và lửa. "Đèn trời" cháy và bay bằng cách cho lửa cháy làm loãng không khí trong lòng đèn, theo nguyên lý đối lưu, đèn tự bay lên. Miệng đèn là một thanh tre uốn cong thành hình tròn đường kính khoảng 0,8m. Miệng đèn làm khuôn để phất giấy tạo thân đèn cao khoảng 1m. Giấy phất đèn là giấy bản hoặc giấy dó, có độ dai bền, nhẹ. Bấc đèn bằng sợi vải tẩm mỡ lợn.

"Đèn trời" là một cách "dâng lửa", cung cấp thêm ánh sáng cho Mặt trời. Đấy là chuyện xưa, ngày nay "đèn trời" rất nguy hiểm vì rơi xuống có thể gây hoả hoạn, nhất là vướng vào đường dây điện cao thế.

Tín ngưỡng thờ cúng ba ngàOk986.vip bảo mật SSLt của cư dân Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ luôn để lửa trong ngọn đèn vặn bấc nhỏ, về bản chất là thờ thần lửa/ thần Mặt trời với khát vọng bình yên trong vừa đủ ánh sáng (người làm ruộng thích sự vừa phải, chừng mực).

Tây Nguyên hùng vĩ tự hào với Ok987 ưu đãi độc quyền cồng chiêng là di sản Ok987 ưu đãi độc quyền nhân loại. Nhưng còn tự hào hơn với hình tượng Đăm Săn bất tử. Theo tục "nối dây" (chuê nuê) Đăm Săn cưới hai chị em Hơ Nhí, Hơ Bhí rồi trở thành một tù trưởng giàu có, hùng mạnh. Đăm Săn đánh bại các tù trưởng Mtao Grư, Mtao Mxây, giành lại vợ, đem lại sự giàu có cho cộng đồng. Đăm Săn phản kháng thần quyền, chặt cây thần và "đi bắt Nữ thần Mặt Trời" về làm vợ. Đăm Săn thể hiện một tư thế vượt tầm vũ trụ. Chàng vượt qua rừng có nhiều cọp, nhiều rắn, vượt qua chông lớn, chông nhỏ, "chông lớn nhiều như lông nhím, chông nhỏ nhiều như lông chó. Con sóc mà nhảy vào thân nó cũng khó vẹn toàn".

Đi bắt Nữ thần Mặt trời chính là khát khao vượt qua mọi trở ngại tục quyền, thần quyền, cường quyền để chinh phục tự nhiên, thực hiện lý tưởng, hoài bão.

Ngàn năm sau và mãi mãi hình tượng Đăm Săn sẽ toả sáng làm rực rỡ thêm những hoa văn Ok987 ưu đãi độc quyền Tây Nguyên thêm óng ánh, rạng rỡ.

Người Nhật Bản tự hào là "OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao mặt trời mọc". Tên nước theo âm Hán có nghĩa là "gốc của Mặt Trời" (Nhật là mặt trời, Bản nghĩa là gốc). Thần thoại Nhật Bản coi tổ tiên của họ là nữ thần Mặt Trời Amaterasu (Thái dương thần nữ). Còn một tên nữa là "Phù Tang". Phù tang là loại cây dâu rỗng ruột (tiêu tâm). Theo truyền thuyết Thần Mặt Trời "ngự" trong gốc cây dâu này trước khi cưỡi xe lửa đi trên trời từ Đông sang Tây. Cái tên "xứ Phù Tang" là có từ tích ấy.

"Nhật" là mặt trời, "nguyệt" là mặt trăng. Người Việt theo xu hướng âm tính nên con gái tên Nguyệt vô cùng nhiều nhưng con trai tên Nhật lại có vẻ hiếm. Điều này khác với quan niệm về tên riêng của Người Nhật!

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.