Thành hoàng - Thần bảo hộ: Một mẫu số chung!

Theo nghĩa chữ Hán, “thành” là cái thành, “hoàng” là hào bao quanh. Hào có nước gọi là trì (thành trì), không có nước là hoàng (thành hoàng). Ý này có trong thành ngữ Hán cổ: “Đắp đất làm thành, đào hào làm hoàng”.

  • Lẻ loi chim nhạn...!!!

Ngày xưa, bên Trung Quốc, thành là một đơn vị tổ chức hành chính, có dân, có Link Trang Chủ Nhà Cái OK9 Mới Đăng Ký +69K, theo tín ngưỡng thờ cúng, “thành hoàng” ra đời để chỉ vị thần coi giữ, bảo hộ tinh thần cho cái thành. Thành hoàng đi vào văn hóa theo lẽ tự nhiên, được văn bản hóa trong các sách, cơ bản hơn, được vật thể hóa thành các miếu thờ (có từ những năm thời kỳ Lục triều, khoảng 220 - 589).

Thời kỳ đầu, thành hoàng rất được sùng bái thờ cúng và phú cho những vai trò, chức năng đặc biệt. Như xét xử tội trạng người vừa qua đời. Trong sách “Thái Bình quảng ký” kể có người họ Vương thời Đường, ngã bệnh rồi chết (lâm sàng). Tỉnh dậy, họ Vương kể gặp một vị thần đến nói mệnh đã hết, rồi dẫn đi.

Đến miếu, Thành hoàng xem xét, nói: “Ông này khi sống công đức nhiều, tạo phúc cho bá tánh, theo lý chưa đến “thọ”, sao dẫn đi sớm thế?”, liền được trả về... Hạt nhân của câu chuyện kỳ ảo là răn con người sống phúc hậu, chăm chỉ làm điều thiện sẽ được sống lâu… Lại có chuyện vì có hiếu mà “hoãn” chết. Vị tú tài họ Trương nọ hết mệnh được đưa đến gặp thành hoàng, ông ta mới trình bày mẹ đang ốm nặng… Xem xét thấy vị này hiếu nghĩa mà mẹ già đang cần con trông nom, Thành hoàng liền phê cho cụ già thọ chín năm nữa. Đến khi mẹ mất, lo tang ma chu toàn, họ Trương tắm rửa sạch sẽ, dặn dò gia đình, lên giường nằm ngủ… rồi đi. Truyện răn dạy con người có chữ “Hiếu” sẽ chống được “mệnh”!

Thành hoàng - Thần bảo hộ: Một mẫu số chung! -1
Hình ảnh một ngôi đình (Bắc Bộ) thờ thành hoàng.

Theo con đường tiếp biến gần gũi, hình tượng thành hoàng truyền vào nước ta (khoảng đời nhà Đường?), chịu sự khúc xạ của văn hóa bản địa mà biến đổi cho phù hợp. Bên Trung Hoa là vị thần bảo hộ thành giúp chống kẻ địch chiếm thành (rất rõ trong “Tam quốc diễn nghĩa”), sang Việt Nam đậm tinh thần “văn hóa làng xã” nên thành vị thần bảo trợ dân làng chống lại tai ương, phù hộ ăn nên làm ra, khỏe mạnh… Như hạt giống gieo vào đất tốt lại quang hợp nhiều ánh sáng tình người nên hình tượng thành hoàng lớn thành cây văn hóa, theo thời gian trở nên cường tráng, sum suê, lá cành che cả một khoảng trời văn hóa tâm linh Việt.

Nhưng hiểu theo nghĩa bảo hộ tinh thần thì từ xa xưa, hầu như vùng đất nào, nghề nghiệp nào cũng đều có “thành hoàng” cả.

Trong thần thoại Hy Lạp, có rất nhiều các vị thần bảo hộ cho các vùng đất, xứ sở, ví như nữ thần Hestia, được cai quản dòng sông Hiabao quanh đỉnh Olympus cứu được nhiều người dân xứ Manila nên được tôn làm nữ thần bảo hộ. Lại có thần bảo trợ cho các ngành nghề, thậm chí, cả nghề ăn cắp.

Truyện kể khi vừa đẻ con (Hermes), thần Maia đã biết tính ăn trộm của “quý tử” nên bó con mình trong chăn nhưng Hermes vẫn tìm cách thoát ra được. Hermes đi khắp nơi, thông thuộc hết các đường ngang ngõ tắt. Đến cánh đồng nọ, lừa người chăn bò (Apollo) đã bắt trộm 12 con bò cái... Kẻ trộm buộc vào mỗi đuôi con bò một cành cây rồi lùa đi. Cành cây quét sạch mọi vết chân bò. Ma quái hơn, Hermes còn lấy guốc xỏ vào chân bò rồi cầm đuôi bò kéo đi giật lùi...

Truyện lý giải tính cách con người đã hình thành từ khi mới đẻ nên Ok986 tải ứng dụng phải quan tâm dạy trẻ từ nhỏ (như các cụ ta dạy: “Dạy con từ thuở còn thơ”). Kẻ trộm luôn ma mãnh, nhiều quỷ kế nên phải hết sức đề phòng…

Trong văn hóa Ấn Độ, Vishnu là vị thần bảo hộ có khuôn mặt người, 4 tay cầm 4 thứ: cái tù và, cái vòng, cái búa, cánh hoa sen tượng trưng cho bốn chất tạo nên vũ trụ. Làm nhiệm vụ duy trì, bảo vệ thế giới, thần được miêu tả có màu da xanh dương, khi cưỡi chim thần Garuđa, lúc lại có dạng nửa người nửa chim, có lúc nằm trên mình con rắn Naga…

Gần gũi hơn với văn hóa Việt, người Khmer (Campuchia) có tục thờ Neak Tà trong các phum, tương tự như thành hoàng của cư dân Bắc Bộ (Việt Nam). Đặc trưng miếu thờ Neak Tà là thờ vài hòn đá to, nhỏ hình bầu dục, nhẵn tự nhiên. Có nhiều cách hiểu, đó “là hồn của những người đã chết từ lâu”; là “các vị thần đồng áng hay thần ở trong rừng mà người ta phải cầu xin”; là tàn dư của tín ngưỡng thờ đá ở Nam Á… nhưng hầu như thống nhất cho đó là thần bảo hộ. Được phân thành nhiều bậc khác nhau, tùy từng bậc cao thấp mà cúng bằng đầu heo, bằng gà, vịt… Neak Tà được hình dung là người Ok986 vip Thiên đường trò chơi, là một nhân vật lịch sử, nhân vật trong huyền thoại, hoặc tên của vị thần Bà La Môn… Điều này cho thấy tín ngưỡng Neak Tà chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi Bà La môn giáo.

Người Lào cúng “Kan liệng Mặc Hể Xặc” (thần bảo hộ bản mường) vào ngày rằm tháng 7 (rằm tháng 5 âm lịch Việt Nam) với mong muốn âm binh ma mường phù trợ thoát khỏi bệnh tật khi mùa mưa bắt đầu. Ngày xưa, do địa hình rừng núi, khí hậu ẩm, các loại bệnh dịch dễ lây lan, khó chữa… nên khát vọng lớn nhất của người dân là được khỏe mạnh, sinh sôi, phát triển. Thế nên đặc trưng việc cúng ma bản, ma mường là nghi thức dâng hoa sen - biểu tượng của linga (hình dương vật), hiện thân của thần Siva trong Bà La môn giáo.

Thành hoàng - Thần bảo hộ: Một mẫu số chung! -0
Hestia - thần bảo hộ cũng là thần bếp lửa.

Như vậy tín ngưỡng thờ thành hoàng (gọi chung) đều mang khát vọng ấm no, hòa bình, đủ đầy… Nói chung là đậm đà tinh thần nhân văn. Ở nước ta, là một tín ngưỡng chủ đạo mang đậm bản sắc Việt ngày càng sâu đậm. Sang đầu thế kỷ XXI, tín ngưỡng này càng phát triển với biểu hiện bề ngoài là sự phục hồi, tôn tạo và xây mới nhiều đền miếu, có nơi nguy nga, bề thế… Không chỉ phù hợp với tín ngưỡng bản địa: “Đất có Thổ công, sông có Hà bá”, phù hợp với khát vọng nhân văn chung mong muốn có một cuộc sống an lành, yên ấm…, cơ bản hơn có lẽ phù hợp với không gian địa văn hóa.

Mô hình cơ bản của làng Việt xưa là lũy tre bao quanh mang chức năng bảo vệ của thành, ra vào bằng hai cổng. Cổng chính thường phía Đông đón ánh nắng, đón khách. Cổng phụ hướng Tây đi ra ngoài đồng và nghĩa trang. Phía ngoài lũy tre thường là hào nước (trì). Thế nên trong từ vựng tiếng Việt, khái niệm “thành trì” quen thuộc, xuất hiện nhiều hơn khái niệm “thành quách”. “Quách” là bức tường thấp hơn bên ngoài thành. Trong không gian khép kín ấy, tất yếu phải có thần linh bảo hộ, không thần nào phù hợp hơn với thần thành hoàng.

Thế nên có thể khẳng định, giả sử không có sự tiếp biến từ văn hóa Trung Hoa, với những đặc điểm trên, làng xã Việt cũng sẽ có ông “thần thành hoàng” của riêng mình. Hẳn nhiên, nhờ sự tiếp biến mà biểu tượng xuất hiện sớm, đa dạng hơn về biểu vật, đa nghĩa hơn về biểu cảm. Xét về bản chất, thần này thực ra cũng là sự “mở rộng” của thần thổ công có ở mỗi nhà. Vì thế mà làng nào cũng có thần thành hoàng riêng.

Thành ngữ “Trống làng nào làng ấy đánh, thánh làng nào làng ấy thờ” nói về tính cục bộ, bản vị, địa phương chủ nghĩa, có hạt nhân là mỗi làng có ông Tổ riêng, tức có bản sắc riêng, tạo ra sự đa dạng, nhiều vẻ của làng Việt cổ. Làng lại gắn liền với nghề. Theo thời gian, nghề ngày càng mở rộng, phong phú, cũng tất yếu có ông Tổ nghề riêng. Ông Tổ nghề này, thực chất cũng là một “thần thành hoàng”, nói cách khác là “thần bảo hộ”.

Mang chức năng cơ bản là “hộ quốc tí dân” (bảo vệ nước che chở dân) nên hình tượng thành hoàng mang những ý nghĩa chính: OK9 đã banh, bồi đắp ý thức về lòng biết ơn. Thành hoàng có thể là có thật, là người có công với làng như lập làng, lập nghề, đuổi giặc, cứu người hoặc vinh danh cho làng... Thế nên không chỉ là tín ngưỡng, còn là sự thể hiện đạo lý. Thứ nữa là Ok986 tải ứng dụng ý thức giữ gìn lệ tục (lệ làng). Mỗi làng có tập quán riêng, được ghi vào hương ước (tất nhiên có thần thành hoàng với tiểu sử, công lao,…) để truyền đời cho con cháu tự hào, góp phần làm vẻ vang rạng rỡ truyền thống. Cơ bản nhất là Ok986 tải ứng dụng ý thức đoàn kết cộng đồng.

Có thể nói thành hoàng là điểm tựa tâm linh của làng chứng kiến OK9giaitri đăng nhập, ban phúc độ trì hay giáng họa trừng phạt... Tết nhà quê xưa, ngày 23 tháng Chạp, cúng xong thần linh thổ địa ở nhà mình thì mọi người ra đình cúng thành hoàng cầu khấn cả làng mạnh khỏe, bình an, phát tài, phát lộc... Rộng hơn, cầu cho “quốc thái dân an”!

Như vậy thành hoàng, về bản chất là vị thần bảo hộ như một mã văn hóa ký gửi trong đó rất nhiều ý nghĩa riêng. Điểm chung nhất, đó là một mẫu số chung có ở mọi nơi trên thế giới thể hiện khát vọng hướng đến cái tốt lành, may mắn, hạnh phúc.

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.