Sông băng kể chuyện về Sao Hoả cổ đại

Một bài báo được công bố trên Tạp chí Icarus hồi tháng 12/2024 đã mô tả, lập bản đồ và xác định niên đại về cách các sông băng và dòng chảy băng hà tạo hình vành đai Đông Bắc của lưu vực Hellas trên Sao Hỏa trong hơn 3 tỷ năm qua.

  • Những “hạt đậu đỏ” bí ẩn trên sao Hỏa

Phát hiện mới này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hiểu biết của con người về khả năng OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á tại hành tinh đỏ, cũng như mở đường cho các nhiệm vụ thám hiểm trong tương lai.

Cuộc khủng hoảng 3,6 tỷ năm trước

Sao Hỏa là một thế giới sa mạc băng giá, được bao phủ trong một lớp khí quyển carbon dioxide mỏng. Lớp khí quyển này rất mỏng manh, áp suất thấp hơn 1% so với không khí của Trái Đất ở mực nước biển-quá loãng để nước lỏng ổn định có thể chảy trên bề mặt hành tinh này. Tuy nhiên, các khảo sát lại cho thấy, cảnh quan của hành tinh này đầy rẫy các mạng lưới thung lũng cổ đại, các lòng sông và các rặng sỏi được gọi là esker. Nhờ những bằng chứng địa chất như vậy cũng như các nghiên cứu cẩn thận về bầu khí quyển của Sao Hỏa, chúng ta biết rằng hành tinh này từng có một bầu khí quyển dày hơn nhưng đã bị gió mặt trời xói mòn từ lâu.

Sông băng kể chuyện về Sao Hoả cổ đại -0
Góc nhìn về chỏm băng cực Bắc của sao Hỏa và các rãnh tối đặc trưng của nó tạo thành một mô hình giống như xoắn ốc. Góc nhìn này dựa trên hình ảnh do tàu Mars Express của ESA chụp và tạo ra bằng cách sử dụng dữ liệu độ cao từ máy đo độ cao laser Mars Orbiter (MOLA) trên tàu vũ trụ Mars Global Surveyor của NASA. Ảnh: ESA/DLR/FU Berlin.

Sao Hỏa dường như đã trải qua nhiều lần biến đổi khí hậu trong 4 tỷ năm qua. Trái Đất cũng vậy. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã nhiều lần tranh luận sôi nổi về việc khí hậu ban đầu trông như thế nào, liệu Sao Hỏa có "ấm và ẩm" hay "lạnh và ẩm"... Thực tế thì khoảng 3,6 tỷ năm trước, hành tinh này đã rơi vào khủng hoảng. Các lớp băng nước bao phủ vùng cao nguyên phía Nam và bầu khí quyển đã bị bào mòn.

Bầu khí quyển lúc này rất mỏng, không thể vận chuyển nhiệt hiệu quả từ các vùng xích đạo ấm hơn lên các cực. Carbon dioxide ở các cực lúc này quá lạnh để tồn tại dưới dạng hơi. Thay vào đó, nó đóng băng và rơi xuống đất, tạo thành một lớp băng cực CO2 trên lớp băng nước. Sự sụp đổ này đã tạo ra một vòng phản hồi, cuối cùng làm cạn kiệt bầu khí quyển đang suy yếu vào các lớp băng cực. Trong cùng thời đại này, khi nước không thể dễ dàng chảy, vô số mạng lưới thung lũng và các dấu hiệu xói mòn khác do nước đã hình thành.

Nhà nghiên cứu Peter Buhler  thuộc Viện Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Hành tinh đã khám phá mối liên hệ giữa hai thứ này ở bán cầu Nam của hành tinh đỏ. Với cách mà chu trình carbon dioxide có thể hoạt động vào thời điểm đó, ông phát hiện ra rằng, chỏm băng CO2 hoạt động giống như một tấm chăn nhiệt nặng trên lớp băng nước bên dưới. Chỏm băng CO2 giữ nhiệt bên trong của hành tinh, giúp làm tan chảy phần đáy của lớp băng nước.

Peter Buhler cho biết, nước tan chảy đã thoát ra từ bên dưới sông băng cực, tạo thành những dòng sông băng bao bọc băng và rỉ ra như dòng dung nham rắn chắc. Cuối cùng, những dòng chảy này dâng lên thành những dòng sông băng rộng lớn, sâu thẳm, bên dưới có lẽ là một mét nước lỏng. Những con sông này có thể uốn lượn theo đường xích đạo, tràn vào Argyre Planitia và lấp đầy lưu vực khổng lồ đó. Lưu vực cuối cùng đã tràn bờ, nước lại chảy về phía Bắc và có lẽ chảy vào đồng bằng Margaritifer Terra gần đường xích đạo.

Kịch bản này giải thích một số đặc điểm địa chất mà các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đã quan sát thấy ở khu vực này của Sao Hỏa như: các esker ở cực Nam, các lòng sông chảy từ cực Nam đến Argyre, các dấu hiệu cho thấy nước đã tràn qua lưu vực và bằng chứng về các dòng chảy khắp khu vực giữa Argyre và vùng đất thấp xích đạo. Peter Buhler nói thêm rằng, đây là lần đầu tiên các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 liên kết một quá trình khí hậu cụ thể với các đặc điểm cụ thể, chính do nước tạo ra từ giai đoạn lịch sử này của Sao Hỏa. Và kịch bản này có thể đã diễn ra nhiều lần, khi carbon dioxide và nước tuần hoàn qua bầu khí quyển, các cực và các con sông trong giai đoạn khí hậu biến động.

Nhà nghiên cứu Anna Grau Galofre thuộc Phòng thí nghiệm Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Trái đất và Địa chất ở Nantes (Pháp) -  người có OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á trước đây đã xác định dấu hiệu của các con sông ngầm tạo nên nhiều thung lũng trên Sao Hỏa, cho biết, ít nhất là đối với các thung lũng lớn hơn ở vùng cực Nam, kịch bản của Peter Buhler khá hợp lý. Nhưng bà Anna Grau Galofre vẫn hoài nghi về những tác động trên quy mô lớn và muốn tìm hiểu rõ hơn nữa.

Bằng chứng về nước và sự sống tiềm tàng

Alberto Fairen, một nhà sinh vật học vũ trụ tại Trung tâm Sinh vật học vũ trụ ở Tây Ban Nha nhận định, những phát hiện này định hình hành trình tìm kiếm sự sống và cung cấp thông tin cho các kế hoạch thám hiểm Sao Hỏa trong tương lai. "Trên Trái đất, nước có nghĩa là sự sống. Bề mặt Sao Hỏa ngày nay cực kỳ khô, nhưng có rất nhiều manh mối chỉ ra quá khứ ẩm ướt hơn nhiều. Bằng chứng về nước trong quá khứ có thể là manh mối để tìm ra sự sống đã tuyệt chủng trên Sao Hỏa và nếu một phần nước đó vẫn còn tồn tại trên Sao Hỏa ngày nay, thì chắc chắn triển vọng tìm thấy sự sống còn tồn tại sẽ tăng lên”, Alberto Fairen nhấn mạnh.

Trong khi đó, tờ Daily Galaxy hồi cuối tháng 11/2024 thông tin, xe tự hành của Zhurong của Trung Quốc đã phát hiện ra những manh mối hấp dẫn về một đường bờ biển cổ đại trên Sao Hỏa. Zhurong là một phần của sứ mệnh Tianwen-1, hạ cánh xuống Sao Hỏa vào tháng 5/2021. Xe tự hành này được trang bị các công cụ tiên tiến để khám phá toàn diện bề mặt và lớp dưới bề mặt Sao Hỏa.

Các thiết bị Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 của xe tự hành bao gồm: radar xuyên đất (GPR) có thể thăm dò tới 100m bên dưới bề mặt, xác định các lớp bên dưới bề mặt và tìm kiếm băng nước; máy ảnh đa quang phổ phân tích thành phần của đá và đất, cung cấp dữ liệu quan trọng về hàm lượng khoáng chất; máy ảnh định vị và địa hình cung cấp hình ảnh có độ phân giải cao để lập bản đồ và nghiên cứu địa chất; máy dò từ trường bề mặt Sao Hỏa: nghiên cứu các biến thể từ trường cục bộ; thiết bị đo khí tượng để theo dõi các điều kiện khí quyển. Các công cụ này cho phép xe tự hành Zhurong xác định các đặc điểm địa chất như miệng núi lửa, các kênh trầm tích…

Sông băng kể chuyện về Sao Hoả cổ đại -0
Xe tự hành Zhurong của Trung Quốc tìm thấy đường bờ biển đại dương ẩn trên Sao Hỏa. Ảnh: Daily Galaxy.

Câu hỏi được đặt ra lúc này là đây có đúng là bằng chứng về quá khứ nhiều nước của Sao Hỏa không? Theo nghiên cứu, đại dương có khả năng đã đóng băng trong hàng chục nghìn năm trước khi khô cạn gần 260 triệu năm sau đó. Cảnh quan đóng băng này sẽ bảo tồn các đặc điểm ven biển, để lại các lớp trầm tích mà xe tự hành quan sát được. Những phát hiện của xe tự hành Zhurong đang củng cố giả thuyết rằng vùng đất thấp phía Bắc của hành tinh này từng được bao phủ bởi một đại dương trong thời kỳ Hesperian. Nếu được xác thực, khám phá này sẽ đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc hiểu biết về khí hậu và tiềm năng duy trì sự sống trên Sao Hỏa.

Song không phải tất cả các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đều bị thuyết phục bởi những bằng chứng mới này. Nhiều người đã tỏ thái độ không đồng tình như nhà nghiên cứu Benjamin Cardenas của Đại học bang Pennsylvania (Mỹ). Benjamin Cardenas lập luận rằng sự xói mòn trong hàng tỷ năm có khả năng đã xóa sổ các đặc điểm mỏng manh như vậy. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu vẫn tin rằng, các tác động của tiểu hành tinh có thể đã tái tạo bề mặt và bảo tồn các phần của bờ biển, khiến chúng có thể nhìn thấy được bằng các thiết bị của xe vận hành Zhurong.

Nhiệm vụ lấy mẫu trên Sao Hỏa của sứ mệnh Tianwen-3 được lên kế hoạch đến năm 2031 có thể cung cấp bằng chứng quan trọng bằng cách đưa các mẫu thu thập được trên Sao Hỏa trở lại Trái Đất. Trong khi đó, nhiệm vụ lấy mẫu của NASA được thiết lập để cạnh tranh trong cuộc đua này nhằm giải mã những bí ẩn trong quá khứ của Sao Hỏa. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 đang tiến gần hơn đến việc trả lời câu hỏi cuối cùng khi những phát hiện của xe tự hành Zhurong tiếp tục thay đổi hiểu biết của chúng ta về hành tinh đỏ. Liệu Sao Hỏa đã từng là nơi có sự sống? Chỉ có thời gian và nhiều dữ liệu hơn mới có thể trả lời.

  • Sống thử một năm trên sao Hỏa nhân tạo Sống thử một năm trên sao Hỏa nhân tạo
Chu Nguyễn

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.