Phù sa văn hóa!

Herodotos (khoảng 484 - 425 TCN), người Hy Lạp, được coi là “cha đẻ của môn sử học” của văn hóa phương Tây, từng có nhận xét nổi tiếng: “Ai Cập là món quà của sông Nile”. Ý nói không có phù sa của sông Nile thì không có Ai Cập - một trong những cái nôi của văn minh nhân loại.

  • Khi văn hóa là nhịp đập con tim

Sau này nhiều thi nhân ca ngợi OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao màu mỡ Ai Cập như “da thịt của nữ thần đất”. Dòng sông Nile như là “hơi thở của thần linh” vỗ về mảnh đất thêm phì nhiêu... “Sử thi Gilgamesh”, thiên anh hùng ca Lưỡng Hà - một trong những tác phẩm văn học cổ nhất kể, sau cơn đại hồng thủy, khi nước rút, lớp phù sa trải rộng khắp đồng bằng Tigris và Euphrates (tức vùng Lưỡng Hà - Mesopotamia) làm nên cuộc tái sinh vũ trụ, tạo ra một thế giới sáng láng, tinh khôi, mới mẻ.

image001.jpg -0
Bình minh trên sông Hằng.

Trong tác phẩm “River God” (Thần Sông) của Wilbur Smith lấy bối cảnh Ai Cập cổ, viết về “nhân vật” phù sa như là một “món quà của thần linh”. Qua câu chuyện của một hoạn quan nô lệ tài năng tên là Taita và cuộc chạy trốn cùng với người dân Ai Cập khỏi cuộc xâm lược của bộ tộc Hyksos. Khi nước sông Nile dâng lên, Taita nói: “Thần đã mở lòng, ban cho chúng ta lớp da thịt đen của Mẹ Đất”. Tức coi phù sa là “da thịt” của đất đai cuộc đời. Tác phẩm xuất bản năm 1993, được chuyển thể thành phim, rất ấn tượng.

Chùm thần thoại cổ xưa người Việt kể về “Thần trụ trời”, thuở hỗn mang Thần đã ra công đào đất đắp thành trụ chống trời. Trời đất đã xa nhau. Mặt đất sáng sủa. Thần bèn phá trụ. Nơi thần đào đất thành biển. Nơi thần vãi đất đá ra thành núi đồi. Từ đó, mưa bào mòn đồi núi đem phù sa làm thành những cánh đồng. Thế nên các thi nhân sau này thường viết về dòng sông gắn liền với “phù sa”.

Như trong bài thơ “OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao” của Nguyễn Đình Thi: “Những cánh đồng thơm ngát/ Những ngả đường bát ngát/ Những dòng sông đỏ nặng phù sa”… Theo nghĩa Hán Việt, “phù” nghĩa là nhẹ, trôi nổi; “sa” nghĩa là cát. Phù sa là các hạt nhỏ, mịn di chuyển theo các dòng nước sông suối, kênh rạch. Đất có chứa phù sa rất tốt cho cây trồng.

Theo Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 địa chất, phù sa là vật liệu trầm tích được sông suối mang đi, vận chuyển và lắng đọng, nên còn được gọi là trầm tích phù sa. Bản chất và tính chất của phù sa phụ thuộc đất đá bị xói mòn trong quá trình chảy của sông. Phù sa có thể chứa cát, bùn, sỏi, chất hữu cơ, quặng khoáng sản sắt, đồng, vàng, đá quý… “Đãi cát tìm vàng”, thực chất là “đãi phù sa tìm vàng”.

Sông Hằng khởi nguồn từ dãy Himalaya ở bang Uttarakhand, Ấn Độ - nóc nhà của thế giới. Được ví như một vị thần khổng lồ đang say ngủ, dãy núi ẩn mình trong lớp tuyết dày, trắng xóa. Từ đây băng tan chảy ra, hình thành sông Hằng dài 2.510 km uốn lượn qua các thung lũng xanh tươi làm nên các đồng bằng màu mỡ, trước khi đổ vào vịnh Bengal.

Văn minh Ấn Độ cảm ơn sông Hằng, thế giới gọi luôn là “văn minh sông Hằng”. Ngoài là nguồn nước, sông Hằng như là mạch máu Ok987 hiện đang mở của cơ thể Ấn Độ. Lưu vực sông rộng lớn, tới 907.000 km2 bao trùm phần lớn lãnh thổ phía Bắc Ấn Độ và Bangladesh, đã dùng phù sa bồi đắp hai ven bờ để vùng đất thiêng này trở thành một trong những khu vực màu mỡ và đông dân nhất thế giới.

Theo thần thoại, sông Hằng là hiện thân của nữ thần Ganga - con gái Himavan - vị thần bảo hộ - Mẹ vĩ đại. Theo nghĩa bóng, sông Hằng đã bù đắp phù sa văn hóa để Ấn Độ có nền văn hóa tâm linh huyền bí, giàu có hàm lượng tôn giáo, tín ngưỡng bậc nhất thế giới. Kể rằng, để tránh nạn hạn hán khốc liệt, thần Shiva đã kéo dòng sông từ trên thiên giới cho chảy qua đầu tóc mình rồi đổ xuống trần gian. Thế nên, nói đến Ấn Độ phải nói đến sông Hằng. Dòng sông mang chức năng thanh lọc, tẩy rửa mọi điều xấu. Được uống nước sông là điềm may mắn cho cả người sống và người về với trời cao…

Ở ta, vùng đồng bằng sông Cửu Long được hình thành do phù sa sông Mê Kông bồi đắp trong khoảng 6.000 năm. Các nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 ví von, như một “băng chuyền” dòng Cửu Long miệt mài ngày đêm vận chuyển phù sa, bùn cát về bồi đắp tạo nên đồng bằng sông Cửu Long. Theo dòng chảy sông Hồng, phù sa tạo nên toàn bộ miền đồng bằng sông Hồng - vùng đồng bằng do phù sa bồi đắp vào loại tốt nhất thế giới.

Ở địa phận thôn Phù Sa, xã Viên Sơn (nay thuộc phường Sơn Tây, Hà Nội) có ngôi đình tên gọi Phù Sa thờ phò mã và công chúa - con vua Đinh Tiên Hoàng. Theo các nguồn tư liệu, phò mã tên Quán Sơn, là người khôi ngô, tuấn tú, tài năng, anh hùng nhất cõi. Vua Đinh Tiên Hoàng chọn chàng sánh đôi cùng công chúa Phương Dung. Giúp nước đánh xong quân Tống xâm lược, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao yên bình, phò mã cùng công chúa về quê Phù Sa chiêu dân lập ấp. Phương Dung dạy dân trồng dâu, nuôi tằm...

Khi phò mã và công chúa mất, được nhân dân Phù Sa lập đền thờ. Lễ hội đình Phù Sa cầu cho quốc thái dân an, vạn vật tốt tươi, được tổ chức vào ngày 14 tháng Giêng có lễ rước nước, lấy nước sông Hồng, rước lên kiệu, đi quanh làng… Nước sông Hồng đỏ nặng phù sa. Một ý nghĩa thật hay, sâu lắng, nhân văn: rước nước là rước phù sa, rước sự màu mỡ may mắn, phì nhiêu hạnh phúc…

Khi Lý Công Uẩn (thế kỷ XI) dời đô ra Thăng Long, một số nghệ nhân gốm làng Bồ Bát (xã Yên Thành, nay thuộc xã Yên Mô, Ninh Bình) theo vua ra kinh đô. Thấy vùng ven sông Hồng có đất tốt, họ dừng lại lập làng, mở lò, dạy dân nghề gốm, và đặt tên là Bát Tràng (gồm “Bồ Bát” và “Minh Tràng” - tên hai làng cũ hợp lại).

Truyền thuyết kể các cụ tổ đi dọc bờ sông Hồng thì gặp 72 đụn đất sét trắng, loại đất quý tạo gốm và những sản phẩm đặc biệt. Các cụ dừng lại, gây dựng nên Bạch Thổ phường, tức phường làm nghề gốm từ đất trắng kia. Thứ đất trắng ấy chính là phù sa quý có được từ sự bào mòn, va đập, cọ xát trong mưa nguồn từ miền đá trắng ở đâu đó trên miền thượng du xa xôi…

image003.jpg -1
Sông Hồng đỏ nặng phù sa.

Không có phù sa, không có đồng bằng châu thổ, cũng không có các nền văn minh gắn liền với các dòng sông mẹ. Tất yếu phù sa chảy vào văn học để trở thành các biểu tượng đa nghĩa, về sự bồi đắp, về sự nuôi dưỡng, về thời ký ức xa xưa, sự nhẫn nại bền bỉ, lòng trung hậu, vị tha.

Trong “Trăm năm cô đơn” nổi tiếng, nhà văn Gabriel García Márquez mô tả vùng Macondo sau những trận mưa lớn, thì “Khi trời tạnh, mặt đất phủ một lớp phù sa lấp lánh, như thể thời gian cũng tan ra thành đất”. Thì ra, phù sa cũng là ký ức lịch sử, là sức sống âm thầm mà mãnh liệt giúp con người vượt qua cô đơn và quên lãng.

Pablo Neruda - nhà thơ Chile, trong “Canto General” (Bài ca chung) - bộ sử thi vĩ đại, viết: “Từ trong đất bùn, ta đứng dậy/ Mang hương vị phù sa Tổ quốc”. Theo vậy, mỗi con người được chắt ra từ cuộc sống (đất bùn) để mang tư tưởng phù sa nhân dân mạnh mẽ, muôn đời và luôn tươi rói.

Trong “The Grapes of Wrath” (Chùm nho uất hận), John Steinbeck kể về tình trạng người nông dân Mỹ bị mất đất do thiên tai hạn hán, bão lũ. Họ nhớ về “những cánh đồng được phủ bởi lớp đất phù sa mềm như hơi thở của mẹ”. Thì ra phù sa đồng bằng luôn sống trong ký ức con người. Phù sa cho họ sự sống, sức sống. Phù sa mất cũng là mất đi điểm tựa cuộc đời.

Cuốn sách ám ảnh day dứt một ý thức nhân văn, nhân bản của con người về cội nguồn, về ứng xử với đất đai, xứ sở. Không chỉ nhận Giải thưởng Sách Quốc gia, Giải thưởng Pulitzer, tác phẩm còn giúp tác giả nhận Giải thưởng Nobel Văn học năm 1962.

Trong “Chiều sông Thương”, nhà thơ Hữu Thỉnh có những câu rất hay, ân tình về “phù sa”: “hạt phù sa rất quen/ sao mà như cổ tích…/ dâng cho mùa sắp gặt/ bồi cho mùa phôi phai…”. Nhà thơ Trần Đăng Khoa, trong “Hạt gạo làng ta” đã sớm triết lý sâu sắc: “Hạt gạo làng ta/ Có vị phù sa/ Của sông Kinh Thầy...”. Nhạc sĩ Phạm Tuyên trong bài hát “Khúc hát ru người mẹ trẻ” sâu lắng, nhân hậu: “Đôi làn môi con/ nghiêng về vú mẹ/ như cây lúa nhỏ/ nghiêng về phù sa…”.

Trong cuộc thi tiểu thuyết của Thời báo văn học, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mới đây (trao giải ngày 10/10/2025), tiểu thuyết “Phù sa máu” của Trần Trọng Tân là một ẩn dụ Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 mời gọi khám phá, tìm hiểu về cuộc đời hôm qua và hôm nay. “Máu” là biểu tượng đa nghĩa, thậm chí đối lập nhau, quý giá thiêng liêng vô cùng, vì có gì quý hơn máu đâu (với người lương thiện). Nhưng cũng là biểu hiện của tính cách tàn bạo (sự “khát máu” của kẻ thù).

Đây là tiểu thuyết hay, hấp dẫn, không chỉ ở tình huống, nhân vật, còn ở giọng văn, ở sự nêu ra các nguyên lý OK9giaitri đăng nhập, các triết lý về cách sống…

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.