Những tráng sĩ của thế kỷ hai mươi

Nhớ Tướng Nguyễn Chí Trung, là tôi nhớ đến những ngày cuối cùng của nhà thơ Thu Bồn. Trong bài viết "Lá cỏ, đời xanh như thể chẳng vì ai" viết sau ngày Thu Bồn mất được in đầy đủ ở đầu tập "THU BỒN - GÓI NHÂN TÌNH" do Hoàng Minh Nhân biên soạn gần nghìn trang, bạn đọc có thể thấy rõ hình ảnh một Nguyễn Chí Trung gần gũi, thân thiết, chăm lo cho Thu Bồn khi mất như thế nào. 
  • Phòng viết 'dã chiến" của nhà thơ Thu Bồn
  • Nhà thơ Thu Bồn: Người lính viết những trường ca

Mà không chỉ khi mất, lúc còn sống, họ là một cặp đôi.. "như đôi đũa lệch", mà do phép vận hành kỳ diệu nào đó của cuộc sống, hai bánh răng cưa lệch nhau về nhiều phương diện đó lại luôn cuốn vào nhau, và đẩy nhau đi trong hơn nửa thế kỷ của mỗi cuộc đời. Bài thơ cuối cùng của Thu Bồn, "Gói nhân tình", viết vài ngày trước lúc ra đi, mà tất cả như những điều tiên tri, chuẩn xác một cách kỳ lạ:   

Về đi em chợ chiều sắp vãn
Nhớ mua cho anh một gói nhân tình
Non nước cách xa bạn bè lận đận
Anh nằm đây trò chuyện với riêng mình

Giông bão đầy trời và chớp giật
Cứ vào đây soi sáng "cuộc trường chinh"

………..

Trong số "bạn bè lận đận" mà Thu Bồn nhớ vào những ngày cuối đời ấy, chắc chắn có Nguyễn Chí Trung. Mặc dù bận nhiều Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP, nhưng những ngày cuối đó, Nguyễn Chí Trung đã luôn có mặt bên Thu Bồn. Buổi cuối chiều tháng 6-2003, khi bệnh viện báo hết hy vọng cứu chữa, theo di nguyện trước, nhà thơ muốn được đưa về nhà ở suối Lồ Ồ. 

Đưa được nhà thơ lên xe chuyên dụng của bệnh viện với bình oxy để thở, thì trời chuyển cơn giông lớn bất thường. Ông Trung và tôi cùng mấy người thân trong gia đình ngồi bên nhau nhìn Thu Bồn khó nhọc trong từng nhịp thở. Xe cứu thương hụ còi chạy với tốc độ cao. Đường phố Sài Gòn giờ nào xe cộ cũng đông đúc, giờ tan tầm, lại mưa như trút, sấm rền, chớp giật ầm ào, tất cả như trong một trận B52 dữ dội suốt chặng đường về nhà. 

Và một điều kỳ diệu nữa đã xảy ra, như câu thơ đã viết: "Giông bão đầy trời và chớp giật/ Cứ vào đây soi sáng "cuộc trường chinh", đúng lúc xe vào đến giữa sân, ai cũng đang lo làm sao cho khỏi ướt, thì cơn mưa chợt ngừng giây lát, kịp cho mọi người đưa được băng ca chở nhà thơ và bình oxy vào nhà.

Từ trái sang vợ chồng nhà thơ Thu Bồn - Lý Bạch Huệ, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và tác giả bài viết - nhà lý luận phê bình Ngô Thảo.

Từ trái sang vợ chồng nhà thơ Thu Bồn - Lý Bạch Huệ, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và tác giả bài viết - nhà lý luận phê bình Ngô Thảo.

Suốt đêm đó, một đêm oi bức đến ngột ngạt, Tướng Nguyễn Chí Trung lúc đó đã ngoài 70, ở lại cùng gia đình và người thân để chăm lo cho phút ra đi của người đồng đội cấp dưới. Sáng hôm sau, sau nghi thức khâm liệm công phu của Nhà Chùa, một đoàn phu cáng đến 7 đòn khiêng chiếc quan tài nặng bằng một thân gỗ liền lên xe tang. 

Tôi ngồi cùng Nguyễn Chí Trung bên di hài Thu Bồn và vợ con, cùng người thân trong gia đình đưa Thu Bồn vào quàn tại Nhà Tang lễ Thành phố ở 25 Lê Quý Đôn. Nguyễn Chí Trung còn túc trực ở đó 2 ngày, 2 đêm để đón khách viếng. Đó là một đám tang lớn, với hơn 300 đoàn đến viếng, trong đó có nhiều đồng chí lãnh đạo cấp Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức tới viếng và gửi vòng hoa. 

Đêm cuối của nhà thơ ở trần thế, trong nhà tang lễ là một đêm thơ, đông đảo bạn bè tụ tập quanh quan tài đọc thơ và kể những kỷ niệm vui và cảm động về Thu Bồn. Sau tang lễ, Tướng Nguyễn Chí Trung đã viết một bài không thể hay hơn về Thu Bồn, và đặc biệt hơn, ông đã trở lại những nơi nhà thơ đã sống và chiến đấu để sưu tập những tặng vật của bè bạn, đồng bào, đồng đội gửi tới để kịp cho 100 ngày xây phần mộ cho nhà thơ trong nghĩa trang Thành phố. 

Hơn 160 kỷ vật đã được bàn giao cho chị Lý Bạch Huệ, một số kỷ vật đã được chôn theo mộ, một nghĩa cử có một không hai trên đời này. Một ý tưởng chỉ có Nguyễn Chí Trung mới nghĩ ra. Một Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP cần rất nhiều thời gian, tâm huyết mà chỉ Nguyễn Chí Trung mới thực hiện được và kêu gọi được sự hưởng ứng nồng nhiệt của bạn hữu bốn phương. Bởi họ gắn bó với nhau không chỉ trong Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP, trong nghề nghiệp, trong quan hệ cấp trên, cấp dưới, mà gần như ruột thịt trong cả cuộc đời, cuộc đời của những TRÁNG SĨ! 

Họ khác nhau nhiều lắm, mà lại giống nhau vô cùng. Họ tranh cãi, bất đồng, giận dỗi, xung đột nảy lửa, phê phán, chê bai nhau gay gắt, mà lại thủy chung gắn bó, yêu thương nhau đến người thường không ai hiểu nổi. Hơn Thu Bồn 5 tuổi, nhưng hai người sau ngày tập kết ra miền Bắc lại cùng trong tiểu đội trở về chiến trường thuộc loại sớm nhất. 

Suốt chống Mỹ, đến chống Pôn Pốt ở Tây Nam và chống Tàu ở biên giới phía Bắc. Thu Bồn phóng khoáng, tự do bao nhiêu thì Nguyễn Chí Trung kỷ kuật, nghiêm cẩn, mực thước bấy nhiêu. Thu Bồn yêu nhiều, được nhiều phụ nữ yêu, luôn thành công trong tình yêu, thì Nguyễn Chí Trung luôn rơi vào tình huống ngược lại. Thu Bồn viết nhanh, viết nhiều, viết vội và cả viết ẩu nữa. Phải có bàn tay Nguyễn Chí Trung, sự quyết liệt tận tình của ông, viên ngọc thô Thu Bồn mới có những tác phẩm như đã có. 

Ngược lại,Thu Bồn cũng kính trọng và yêu thương bạn hết lòng. Năm 1999, khi in Tuyển tập trường ca của mình, ở cuối tập, thay lời bạt là lời viết về Nguyễn Chí Trung với lòng khâm phục và sự biết ơn. Hình như phải có nhà tổ chức Nguyễn Chí Trung mới có nhà thơ Thu Bồn và Thu Bồn là thần tượng của rất nhiều người trong văn chương cũng như trong cuộc sống, nhưng người mà Thu Bồn thần tượng lại chính là Nguyễn Chí Trung, là Che Ghêvara của Việt Nam. Ông là nhà tổ chức và lãnh đạo văn nghệ hiếm hoi có khả năng phát hiện rất sớm những người có năng khiếu văn chương, gợi đề tài, chỉ Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP, gợi cảm hứng cho các nhà văn.

Nhìn lại sự hình thành đội ngũ, và tác phẩm viết về chiến tranh trong chiến tranh và sau 1975, không thể không thấy công lao của Nguyễn Chí Trung trong việc tổ chức, OK9 đã banh lực lượng sáng tác. Nhờ thế mà ngày nay chúng ta có một đội ngũ nhà văn từng trải qua chiến trận, có kiến thức cơ bản tương đối toàn diện,và mấy chục năm qua, họ đã cho ra đời hàng trăm tác phẩm văn học thuộc mọi thể loại, chủ yếu về đề tài chiến tranh và lực lượng vũ trang, phản ánh cuộc chiến đấu của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ở khắp mọi chiến trường. Rất nhiều người trong họ, không chỉ là nhà văn, mà còn lần lượt thay nhau giữ nhiều cương vị lãnh đạo ở Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Hội Nhà văn Việt Nam, và các báo Văn nghệ, Văn nghệ Trẻ, Tác phẩm mới, Nhà Văn và tác phẩm, Nhà xuất bản Hội Nhà văn…

Nhưng, Nguyễn Chí Trung không dừng lại ở đó, không yên phận ngồi ngắm thành quả, mà đổi bao nhiêu bầm dập, bao nhiêu tâm huyết mới. Ông lặng lẽ rời Thủ đô, nhận nhiệm vụ làm Phái viên của Bộ Ôk9 chương trình khuyến mãi vào phía Nam, thực tế là sang chiến trường Campuchia, những năm ác liệt nhất.  Ông liên tục tổ chức cho những nhà văn trong và ngoài quân đội thâm nhập thực tế. 

Mấy lần chúng tôi bay sang bằng trực thăng, khi đi từ sân bay Tân Sơn Nhất, khi là ở Gia Lâm. Không thể quên được những chuyến về chở đầy các thương binh, mà hầu hết đều bị mìn hay rắn độc cắn... Sau đó, ông có mấy năm làm trợ lý Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, mấy cuốn sách vẫn hoàn thành, mà đi nhiều và làm rất nhiều Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP với tư cách và trách nhiệm một trợ lý. 

Thu Bồn vẫn là niềm quan tâm và yêu mến của ông. Trong bài phát biểu của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu lúc sang thăm Cuba do Nguyễn Chí Trung chấp bút, ông có dẫn mấy câu thơ của Thu Bồn để kết thúc đã tạo một hiệu ứng khán giả hết sức bất ngờ:

Ơi Cuba

Ngọn gió qua đây thành mũi lao
Con thuyền qua đây thành tuấn mã
Tờ giấy qua đây thành trang sử đỏ
Quân thù qua đây mặt xanh như tàu lá
Chân vấp vào chân người ngựa ngã
Bạn bè qua đây cơn sóng lặng
Cánh chim thay sóng lượn quanh tàu.

Mấy năm gần đây, trong quan hệ ngoại giao quốc tế với nước ta, những câu thơ thường được dẫn là từ các tác phẩm cổ điển, họ mượn câu thơ như nhịp cầu để đi vào lòng người Việt. Nhưng một khổ thơ của nhà thơ hiện đại như của Thu Bồn được sử dụng trong một diễn văn quan trọng thật đáng tự hào.

Những năm cuối, ngoài vài dịp cùng nhà văn Trung Trung Đỉnh lên thăm Nguyễn Chí Trung ở  tòa nhà số 4 - Lý Nam Đế, rồi gặp gỡ với Văn nghệ Quân đội dịp cuối năm, ông đã ít nói hơn. Mỗi khi nằm Viện 108, anh em chúng tôi đến, có khi trò chuyện được, có khi chỉ biết nắm tay nhau...

 Nhưng tuổi 87 đã là một kỷ lục của lớp người sống và trực tiếp tham gia 4 cuộc kháng chiến lớn của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, luôn ở nơi hòn tên mũi đạn cùng mấy năm lập kỷ lục gánh đất OK9 đã banh đại OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á Thủy lợi lớn nhất ở miền Bắc, Nguyễn Chí Trung được coi như một trong những con khủng long cuối cùng của thế hệ khai sinh chế độ mới. Mỗi người, bằng đóng góp của mình, đã tạo nên một thời huyền thoại trong lịch sử. Cuộc đời ông, một người Lính, một vị Tướng, một Nhà văn, không gia đình là mẫu người Tráng Sĩ, sản phẩm đặc biệt của OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao trong thế kỷ XX.

Hà Nội 23-2-2017    

Ngô Thảo

Các tin khác

Chuyện kể dưới chân núi Khau Rịa

Chuyện kể dưới chân núi Khau Rịa

Dưới chân núi Khau Rịa cao sừng sững, ngôi đền Nghĩa Đô cổ kính tọa lạc vững chãi và uy nghiêm, xa xa là dòng Nặm Luông hiền hòa chảy uốn quanh những bản làng. Từ bao đời nay, đồng bào Tày Nghĩa Đô từ bao thế hệ vẫn lưu giữ và kể cho nhau nghe câu chuyện về quá trình hình thành, bảo tồn ngôi đền thiêng của bản làng, gắn với tín ngưỡng thờ Chúa Bầu vùng Tây Bắc.

Ấn tượng Nhật Tuấn

Ấn tượng Nhật Tuấn

Nhật Tuấn người Hà Nội gốc, nhưng tính cách khá mạnh mẽ. Không bia rượu, bài bạc, thuốc lá, cả cuộc đời Tuấn gọn trong ba thứ: Văn chương, bạn bè và… người đẹp. Anh thú nhận, mình là kẻ lăng nhăng, yêu đương dắt dây. Không che đậy, giả tạo. Văn chương là con người anh.

Triết lý về sự “hẳn hoi”!

Triết lý về sự “hẳn hoi”!

Theo nghĩa từ điển, “hẳn hoi” là một tính từ (khẩu ngữ) được dùng với nghĩa “có được đầy đủ các yêu cầu, theo đúng tiêu chuẩn như thường đòi hỏi”. Có thể hiểu thêm, đó là sự “tươm tất, đàng hoàng”; là sự “đúng đắn, tử tế”; là sự “cẩn thận”; là sự “trước sau như một”, “đến nơi đến chốn”; là một “sự thật”…

Sài Gòn lê la chợ không đàn bà

Sài Gòn lê la chợ không đàn bà

Với lịch sử hơn 300 năm hình thành, Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh có những câu chuyện mãi đến ngày hôm nay vẫn còn vọng vang trong tâm khảm thị dân đất này. Trong không gian náo nhiệt sầm uất của thành phố không ngủ lại tồn tại những điều đời thường một cách bình dị.

Nguyễn Trãi, người phát huy và bảo vệ hồn cốt văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Nguyễn Trãi, người phát huy và bảo vệ hồn cốt văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026

Khi một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đã nhận biết được về nền văn hóa của mình và cho mình thì có thể nói rằng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 đó đã bước vào thời kỳ chín muồi, về ý thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Và, từ đó, văn hóa chính là chất keo kết dính mọi thành viên trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến, trong một cộng đồng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 trên một địa bàn nhất định. Văn hóa đã biến thành lực lượng vật chất to lớn bảo vệ chủ quyền quốc gia: văn hóa nâng cao địa vị của mỗi người công dân trong cộng đồng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Thái Hải - cả làng “cơm ăn chung nồi, tiêu tiền chung túi”

Thái Hải - cả làng “cơm ăn chung nồi, tiêu tiền chung túi”

Tôi đã rất tò mò khi được các đồng nghiệp tại Thái Nguyên giới thiệu về một ngôi làng với bản sắc Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Tày, được duy trì theo phương thức “tự cung, tự cấp, tự sản, tự tiêu”. Ở đó, cả một cộng đồng hàng chục gia đình “ăn cơm chung nồi, tiêu tiền chung túi” song vẫn sống đoàn kết, hạnh phúc và mãn nguyện với những gì đang có.

Giấc mơ màu lính

Giấc mơ màu lính

Ngoại đã đi thật xa. Lâu rồi. Có thể về chốn cố quận mịt mùng trong con nước Phú Ninh mênh mênh. Cũng có thể về miền mây trắng nào đó bung biêng trên bầu trời. Hoặc cũng có thể về miền xanh thẳm xa xôi, nơi đó ngoại đứng tiễn đoàn quân trùng trùng ra trận, trong đó có những đứa con của mình. Tôi hay mơ về ngoại, những giấc mơ dài.

Danh nhân Đậu Vĩnh Trường: Danh tướng và huyền tích bất tử

Danh nhân Đậu Vĩnh Trường: Danh tướng và huyền tích bất tử

Hoa Viên xưa, nay thuộc xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, là một làng cổ nằm dưới chân núi Hồng Lĩnh, nơi hội tụ nhiều giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc của vùng đất phía Bắc Hà Tĩnh. Đây không chỉ là địa bàn cư trú sớm của cư dân Việt cổ với di chỉ khảo cổ nổi tiếng Phôi Phối - Bãi Cọi, mà còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lưu giữ hệ thống đình, chùa, miếu mạo cùng nhiều địa danh gắn với các cuộc chiến tranh thời Lê - Mạc, Trịnh - Nguyễn như Trạng Đội, Cồn Sâu Bắn, Trạng Vạn.

Cái roi trong các không gian Ok987 ưu đãi độc quyền

Cái roi trong các không gian Ok987 ưu đãi độc quyền

Cách nay trên dưới nửa thế kỷ, ở nhà quê, mỗi đứa trẻ trâu thường quen thuộc với hai cái roi. Đứa nào cũng có cái roi - để “điều khiển” trâu. Rất linh tinh, đơn giản, chỉ là một thanh nứa, thanh tre, hoặc cành cây nhỏ. Đứa nào cầu kỳ, “thửa” bằng đoạn mây vàng óng…

Xuôi dòng sông Gâm

Xuôi dòng sông Gâm

Dòng sông Gâm từ xứ sở Lâm Bình xuôi về vùng đất Na Hang (Tuyên Quang) sở hữu hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ trên mặt hồ, những khu rừng nguyên sinh với thảm thực vật vô cùng phong phú và làn nước trong xanh tựa ngọc. Với khung cảnh thiên nhiên sơn thủy hữu tình, đất trời, non nước giao hòa, nơi đây, từ lâu được xem như “Vịnh Hạ Long” trên núi, “Nàng tiên xanh” giữa đại ngàn Đông Bắc.

Phố cổ Hà thành và những điều kỳ lạ

Phố cổ Hà thành và những điều kỳ lạ

Biết tôi có ý định tìm hiểu về phố cổ Mã Mây (Hà Nội), ông bạn cùng học đại học Văn hóa năm xưa tên là Đạt, nhà ở phố này, gọi điện với giọng vồn vã: “Ông lên nhà tôi, văn phòng Tour Ok986.com Nổ hũ, thể thao, casino, bắn cá quãng giữa phố nhé, tôi sẽ đưa ông đi khắp phố, tha hồ tìm hiểu…Phố này nhiều cái kỳ lạ lắm!”

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan trên đất cố đô

Bảo tàng Nguyễn Tử Lan tọa lạc trên đường Đông Phương Hồng, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, do Nhà nghiên cứu Lịch sử Văn hóa Nguyễn Tử Chương sáng lập từ năm 2020. Đó là một không gian nghiêm tĩnh, lưu giữ những tư liệu, kỷ vật thiêng liêng về cựu chiến binh - nhà giáo Nguyễn Tử Lan cùng đồng đội - những người đã tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngay từ những ngày đầu, và góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng vĩ đại của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng OK9giaitri đăng nhập nội tâm? Trong bối cảnh ấy, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.