Những lai căng đáng ngại

"Èm muồn thấy anh cười". Câu này có lẽ nhiều bạn đọc cho rằng người viết mắc lỗi đánh máy, nhưng kỳ thực, nó là phiên âm đúng theo những gì được hát từ ca khúc "Anh cứ đi đi", một trong những bản hit đình đám hai năm trở lại đây của nhạc nhẹ Việt Nam. Và cái lỗi "ép ca từ theo nhạc" dẫn tới "em muốn" trở thành "èm muồn" trong câu hát ấy là một lỗi sơ đẳng cần phải tránh trong kỹ thuật sáng tác ca khúc được gọi tên là "lỗi cưỡng âm".
  • Âm nhạc mong manh

Nếu nghe thật kỹ những ca khúc nhạc trẻ mấy năm gần đây, chúng ta sẽ nhận thấy rằng, không chỉ một mình "Anh cứ đi đi" mắc lỗi cưỡng âm đáng tiếc này mà nhiều ca khúc phạm vào lỗi sơ đẳng ấy. Thậm chí, trường hợp của "Anh cứ đi đi" là còn rất nhẹ, khi chỉ có 1 chỗ mắc lỗi cưỡng âm trong cả ca khúc, trong khi có nhiều ca khúc khác người nghe có thể nhặt ra tới chục lỗi tương tự.

Lý do nào khiến các tác giả khiến đứa con tinh thần của họ méo mó đến vậy? Thực tế, không nên nghĩ vội rằng vì họ thiếu năng lực ngôn ngữ đến mức không thể kiếm tìm từ thay thế đồng âm với cao độ note nhạc. Ngay cả một bậc thầy về ca từ như Trịnh Công Sơn cũng có lúc mắc lỗi cưỡng âm, như trường hợp câu "làm tưng nỗi ưu phiền" (lẽ ra là "làm từng nỗi ưu phiền") trong ca khúc "Lặng lẽ nơi này". 

Song, việc mắc lỗi cưỡng âm của vài nhạc sỹ đi trước là do họ quá tôn trọng/ trân trọng phần ca từ, đồng thời không muốn thỏa hiệp trong âm nhạc để phải "bẻ note chiều từ" khiến dòng giai điệu bị ảnh hưởng ít nhiều. Còn với các nhạc sỹ trẻ hiện nay, lỗi cưỡng âm họ mắc phải là do một chủ đích hồn nhiên theo trào lưu lai căng đáng lo ngại.

Trong một cuộc trò chuyện gần đây với chủ tịch một tập đoàn truyền thông lớn, tôi đã được nghe vị chủ tịch này chia sẻ rằng việc tạo bài hit cho một ca sỹ theo ông ta là không khó. Chỉ cần đặt hàng nhạc sỹ Hàn Quốc viết nhạc theo thời thượng và đặt người viết lời Việt là những bài ấy có khả năng thành hit và giúp một ca sỹ trẻ thành danh. Chia sẻ này không hẳn không có lý. Đơn giản, sự ảnh hưởng của nhạc nhẹ Hàn Quốc ở Việt Nam hôm nay đã trở nên lấn lướt và bản thân lớp sáng tác trẻ cũng chạy theo xu hướng giống Hàn Quốc hoặc thậm chí mượn beat nhạc Hàn Quốc để viết giai điệu dựa trên đó. Và nó chính là nguyên nhân tạo nên những cưỡng âm không đáng có.

Đơn giản, lối nói của người Việt, lối phát âm của người Việt không phù hợp với một vài dòng nhạc đặc thù, điển hình là R&B. Luyến láy của R&B khiến các âm có dấu cố định của người Việt sẽ bị bóp méo nếu không được đặt vào đúng hoàn cảnh âm sắc phù hợp. Thêm vào đó, trào lưu viết lời ca khúc theo kiểu sên sến thị thành nửa ngôn tình nửa trực diện đã khiến các nhạc sỹ trẻ chấp nhận bóp méo ngôn ngữ để giữ được cái ý phù hợp thị hiếu người nghe hiện thời. 

Chính vì thế, một nhạc sỹ nổi tiếng thế hệ trước đã phải thốt lên rằng "đừng làm thứ âm nhạc năm cha ba mẹ nữa các bạn trẻ ạ", trong khi một đồng nghiệp khác của anh thì lý giải "hoá ra bây giờ tôi mới hiểu tại sao bài hát tiếng Việt mà lại phải chạy phụ đề ở video clip".

Đặc thù Ok987 ưu đãi độc quyền, âm nhạc, ngôn ngữ của người Việt thực tế vô cùng mạnh mẽ và riêng biệt. Gìn giữ đặc thù ấy không có nghĩa là đi theo con đường "dân ca" hay "dân ca đương đại" như cách nói bóng bẩy của nhiều người hơn chục năm qua. 

Gìn giữ đặc thù chỉ đơn giản là một ca khúc dù được viết bằng thể loại nào, Tây hay Á Đông đi nữa, trọn vẹn ngôn ngữ của nó phải thuần Việt, tự nhiên và không méo mó. Vậy mà khá lạ khi nhiều người vốn dĩ cho thấy họ đau đáu với âm nhạc Việt Nam lại chưa bao giờ lên tiếng về những lai căng đáng ngại như trên và chính việc "mặc kệ nó" đã khiến cái trào lưu kia càng trở nên mạnh mẽ, dần dần được coi là một tiêu chuẩn trong sáng tác của giới trẻ. 

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.