Mang đậm không khí của vùng sông nước Nam bộ, nhạc sĩ Trần Kiết Tường đã mở đầu ca khúc bất hủ của mình về Bác Hồ (bài "Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người") bằng những câu dào dạt tình yêu thương: "Hò ơ ơ ơ… Trên cánh đồng miền Nam/ Đau thương mây phủ chân trời/ Khi ca lên Hồ Chí Minh/ Nghe lòng phơi phới niềm vui…". Rất xúc động! Chính điệu hò Đồng Tháp mà tác giả dùng làm chất liệu chính đã khiến lời hát càng thêm da diết, luyến láy đi sâu vào lòng người. Vậy nhưng ít người biết rằng, khi bài hát mới ra đời, một người có vai vế trong giới lãnh đạo văn nghệ đã buông một nhận xét thuộc loại "nguy hiểm chết người", rằng thì bài hát "mềm yếu, không thích hợp" khi nói về lãnh tụ. Rất may là với bản lĩnh của mình, nhạc sĩ Trần Kiết Tường vẫn tỏ ra bình tĩnh, không hề có ý chỉnh sửa lại cho hợp với lời nhận xét nói trên, để rồi cuối cùng, bài hát đã trở nên phổ biến và có sức sống mãnh liệt trong lòng người suốt mấy chục năm qua. Ca sĩ Quốc Hương là người đã thể hiện rất thành công bài hát này và điều thật có ý nghĩa là, một lần, tại Phủ Chủ tịch, ông đã vinh dự được hát cho Bác Hồ nghe bài hát nói trên.
Trong kháng chiến chống Pháp, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước đã phối hợp với nhà thơ Nguyễn Đình Thi sáng tác nên ca khúc nổi tiếng "Ca ngợi Hồ Chủ tịch", hiện được xem là bài Lãnh tụ ca (ông sáng tác nhạc; phần lời ông và nhà thơ Nguyễn Đình Thi viết chung). Vì được một nhà thơ lớn cùng tham gia viết lời nên ca khúc này, ở phần ca từ đã có những câu mang tính khái quát rất hào sảng về Bác: "Sao vàng phấp phới ánh hồng sáng tươi/ Toàn Việt Nam đón chào ngày mới/ Hồ Chí Minh dắt toàn dân nước ta/ Vững bền tranh đấu cho đời chúng ta…".
Đến kháng chiến chống Mỹ, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước lại kết hợp với một nhà thơ khác (khi ấy là "quân" của ông) là nhà thơ trẻ Diệp Minh Tuyền để sáng tác nên bài hát "Tình Bác sáng đời ta", với những câu xốn xang xúc động: "Từ trong chiến hào hôm nào nghe tiếng Bác/ Hồn ta sáng rực như nở hoa/ Còn chi cao quý hơn độc lập tự do. Lời Người vang vang gió xuân đưa về khắp mọi nhà". Thoạt đầu, Lưu Hữu Phước - với tư cách thủ trưởng đã gợi ý Diệp Minh Tuyền viết lời cho một ca khúc ông vừa sáng tác để chuẩn bị chào mừng sinh nhật lần thứ 80 của Bác. Nào ngờ, khi Diệp Minh Tuyền hoàn tất phần lời và ca khúc được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam thì ý nghĩa của nó không còn để chào mừng sinh nhật Bác mà là để… khóc Bác.
Trong các nhạc sĩ đương đại, Thuận Yến là người có nhiều ca khúc hay về Bác Hồ (như "Miền Trung nhớ Bác", "Bác Hồ một tình yêu bao la", "Vầng trăng Ba Đình"). Tuy nhiên, theo nhạc sĩ kể lại thì mấy bài hát đầu tiên ông sáng tác về Bác không gây được ấn tượng gì đáng kể với khán thính giả. Đó là các bài "Mỗi dòng thư Bác sáng ngời niềm tin" và "Mẹ ru theo tiếng Bác Hồ". Chỉ khi trong ông nảy ra mấy câu thơ của Tố Hữu: "Người là cha, là Bác, là Anh/ Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ", thì cái tứ của ca khúc "Bác Hồ một tình yêu bao la" mới đâm chồi. Những câu "Bác thương các cụ già xuân về gửi biếu lụa/ Bác yêu đàn cháu nhỏ Trung thu gửi cho quà/ Bác thương đoàn dân công đêm nay ngủ ngoài rừng/ Bác thương người chiến sĩ đứng gác ngoài biên cương" khiến ta nhớ tới nhiều câu thơ hay viết về Bác trong những bài thơ nổi tiếng. Thuận Yến quả là người có duyên với các nhà thơ. Một lần, ông được Bộ Tư lệnh Lăng mời đi thực tế để sáng tác ca khúc nhân sự kiện OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á Lăng Bác được hoàn thành. Họ yêu cầu cụ thể: Bài hát phải có nhân vật trung tâm là người chiến sĩ trực tiếp tham gia bảo vệ Lăng Bác. Đang khi "bí nước", Thuận Yến may mắn nhận được bài thơ "Trăng lên" do nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh sáng tác gửi tới. Ông đọc và mững rỡ thấy rất hợp với điều mình cần thể hiện nên đã phổ nhạc cho bài thơ, chỉ đề nghị tác giả đổi tên bài thành "Vầng trăng Ba Đình" và nhờ đó, chúng ta có một ca khúc "Vầng trăng Ba Đình" vẫn đủ sức đồng hành cùng khán thính giả cả nước cho tới hôm nay.
Cũng là một người bạn đồng hành thân thiết của các nhà thơ, từ nhiều năm nay, nhạc sĩ Hoàng Hiệp đã lưu dấu ấn sâu đậm trong lòng khán thính giả bởi những ca khúc cất lên từ các thi phẩm nổi tiếng. Ca khúc "Viếng Lăng Bác" là một trong số ấy. Ông từng kể: Năm 1976, ông cùng nhà thơ Viễn Phương từ miền Nam ra Hà Nội họp. Sau đó, đôi bạn cùng vào Lăng viếng Bác. Tại đây, họ rất xúc động, nguyện sẽ phải viết cái gì đó lưu lại cảm xúc này. Trở lại miền Nam, nhà thơ Viễn Phương có ngay bài thơ "Viếng Lăng Bác", với những câu mở đầu đầy xao xác: "Con ở miền Nam ra thăm Lăng Bác/ Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát/ Ôi hàng tre, xanh xanh Việt Nam/ Giông tố mưa sa đứng thẳng hàng…". Đọc bài thơ, Hoàng Hiệp xúc động lắm. Ông quyết định phổ nhạc. Ông kể: Không ai khác, chính Viễn Phương là người đầu tiên nghe ông cất lên tiếng hát bài hát này. Nhà thơ rất xúc động. Mặc dù bài thơ của Viễn Phương là một bài thơ hay trọn vẹn, ngôn ngữ chắt lọc nhưng khi đưa vào bài hát, để phục vụ cho tiết tấu giai điệu, nó bị chỉnh sửa một vài từ song ông tỏ ra thấu hiểu với việc làm của bạn nên không hề có ý trách móc gì.
Tương tự trường hợp của nhạc sĩ Thuận Yến, nhạc sĩ Huy Thục cũng phải loay hoay một thời gian mới có được ca khúc thực sự thành công viết về Bác. Khi Bác từ trần, ông cùng đồng đội hòa trong dòng người vào viếng Bác. Đêm về, ông xúc động ghi lại tình cảm của mình qua ca khúc "Đời đời nhớ ơn Bác". Tuy nhiên, ngay sau đó ông đã nhận thấy bài hát chưa nói được bao nhiêu những điều ông chất chứa trong hồn bấy nay. Vậy là ông quyết định vào lại chiến trường, cốt để tìm hiểu và cảm nhận sâu hơn nỗi lòng của các chiến sĩ ngoài mặt trận (kể cả lực lượng TNXP) sau khi hay tin Bác mất. Từ đó, ông nảy ra cái tứ cho ca khúc "Bác đang cùng chúng cháu hành quân": "Đêm nay trên đường hành quân ra mặt trận/ Trùng trùng đoàn quân tiến bước theo con đường của Bác/ Nở ngàn hoa chiến công ta dâng lên Người/ Dâng lên tới Đảng cả niềm tin chiếu sáng ngời"… Nhạc sĩ Huy Thục tâm sự, tất cả những người ông gặp chuyến ấy đều thể hiện rõ khí thế quyết tâm giải phóng miền Nam, quyết tâm thực hiện Di chúc thiêng liêng của Bác. Và ông cảm thấy Bác mất rồi nhưng Người vẫn đâu đây, dẫn dắt con cháu tiến lên, quyết chiến đấu đến thắng lợi cuối cùng… Như vậy, chính bầu không khí hừng hực của chiến trường đã tạo dựng cho bài hát của ông một cái tứ khiến ca khúc có sức khái quát cao…
Khác với nhạc sĩ Huy Thục, nhạc sĩ Trần Hoàn chỉ sau câu chuyện kể của người thư ký riêng của Bác là ông Vũ Kỳ (về việc trước khi mất, Bác thèm nghe một khúc dân ca và người nữ y tá của Bệnh viện Quân đội 108 đã hát để Người nghe khúc dân ca quan họ "Người ơi người ở đừng về") đã xúc cảm sáng tác nên ca khúc "Lời Bác dặn trước lúc đi xa" khiến nhiều người nghe không cầm được nước mắt. Trần Hoàn là một nhạc sĩ từng nhiều năm tháng lăn lộn ở chiến trường, lại là cán bộ giữ cương vị quản lý nên sự trải nghiêm cuộc sống và bản lĩnh Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá kết hợp với sự nhạy cảm của một nghệ sĩ đã giúp ông có được một sáng tác thấm thía về Bác.
Không có may mắn được trực tiếp gặp hoặc được nhìn thấy Bác trong đời thực như các bậc đàn anh, song với tâm tình của một người con quê Bác, nhạc sĩ An Thuyên ngay từ khi rất trẻ (mới 23 tuổi) đã sáng tác nên một ca khúc ấn tượng về Bác. Đó là ca khúc "Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác" - một ca khúc cảm động gợi nhớ những năm tháng xa xưa của Người, cái thời "Bác theo phường đi nghe hát/ Quần sắn gối đứng đầu sân/ Dân mất nước mới lầm than/ Mà nên lời ca nghe cũng xót xa…". Nhạc sĩ An Thuyên trong một bài trả lời phỏng vấn trên Vietnamnet đã cho biết, khi sáng tác bài hát, ông chưa có vinh dự được gặp Bác nhưng "cũng giống như mọi người Việt Nam luôn dành cho Người sự kính trọng, yêu mến, biết ơn sâu sắc nên những ca khúc tôi sáng tác về Người đều rất tự nhiên"
