Những con phố nổi tiếng lạ mà... quen

Mỗi lần đi qua phố Nguyễn Thượng Hiền là tôi ngước nhìn số nhà 45 nơi nhạc sĩ Văn Cao đã từng sống ở đây (1944-1945). Tôi luôn nhớ tới câu thơ của ông: “Nhà ta thuê mái gục tự mùa thu/ Gác cô độc hướng về phường Dạ Lạc”. Con phố chỉ dài chừng 250 mét nhưng ẩn chứa “Bao chuyện đời hư ảo/ Đẫm chiều vàng thu phai” trong những ngôi biệt thự cổ còn sót lại. Cho dù nay phố luôn tấp nập tàu xe.

  • “Được chạy trên các con phố ở quê hương mình thật sự tuyệt vời”
  • Bằng lăng nhuộm tím nhiều con phố thơ mộng ở Hà Nội

Những chuyện đời cổ tích

Phố Nguyễn Thượng Hiền có nét độc đáo khi chỉ một đoạn đường ngắn cuối phố phải đi một chiều (dài chừng 40 mét). Ngã ba này chật ních các phượng tiện Ok987 hiện đang mở rẽ trái vào phố Yết Kiêu. Đã hàng chục năm qua tôi và những người bạn thường ngồi uống cà phê ở số nhà 10 Nguyễn Thượng Hiền. Bởi lẽ ngôi nhà được coi là khu tập thể văn nghệ sĩ.

Những người ở lâu nhất là vợ chồng nhà thơ Tế Hanh (ở gác hai) và cặp đôi hoàn hảo họa sĩ Trần Văn Cẩn - Trần Thị Hồng (ở gác ba). Cùng thời còn gia đình nhà văn Nguyễn Văn Bổng (1921-2001) và nhà thơ châm biếm Tú Sót (1930-2006). Chúng tôi bắt đầu nhại thơ Tú Sót cũng từ ngôi nhà này bởi lẽ ông có bài thơ hài hước thuở cuối thập niên 80, thế kỷ XX mà ai cũng thuộc. Đó là câu: “Hôm nay mùng 8 tháng 3/ Tôi giặt hộ bà cái áo của tôi/ Tôi phần bà một đĩa xôi/ Sợ bà xấu bụng, tôi xơi hộ bà” (8 tháng 3 muôn năm). Đây là bài in trong tập thơ châm biếm “Gà trống đẻ” (NXB Thanh Niên, 1989) của Tú Sót.

1-ngã-tư-nguyễn-thượng-hiền-lê-duẩn.jpg -0
Ngã tư Nguyễn Thượng Hiền - Lê Duẩn.

Nói về đôi vợ chồng tình cảm nhất và cam go dài lâu phải kể đến hoàn cảnh gia đình nhà thơ Tế Hanh. Nhà thơ dọn về đây cùng thời với các văn nghệ sĩ từ sau ngày giải phóng Thủ đô (1954). Ngôi nhà số 10 Nguyễn Thượng Hiền là chốn hội tụ hàng trăm văn nghệ sĩ suốt hơn nửa thế kỷ qua. Mỗi căn phòng chật chội trong ngôi biệt thự này lưu dấu những ký ức thăng trầm và biến động của thời cuộc. Hộ gia đình nhà thơ Tế Hanh (1921-2009) có diện tích ước chừng 20 mét vuông. Ngày đó những ai yêu thơ Tế Hanh đều nhớ tới những câu thơ hay mà ông đã viết ở đây như: “Anh theo các phố đó đây/ Thầm yêu Hà Nội vắng đầy cả em”. Còn học sinh phổ thông không ai không thuộc bài “Nhớ con sông quê hương” của Tế Hanh.

Vậy mà tới năm 1999, nhà thơ Tế Hanh bị tai biến mạch máu não. Trước đó hàng chục năm ông còn bị lòa mắt nên cuộc sống của ông thật nặng trĩu tâm tư. Có lúc ông đã viết: “Tôi thấy tôi thương những chiếc tàu/ Ngàn đời không đủ sức đi mau/ Có chi vướng víu trong hơi máy/ Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau”. Hình ảnh tàu hỏa hàng ngày đi qua cuối phố cùng tiếng còi vọng xa xôi đã vận vào sự sống mà nhà thơ phải gánh chịu. Người vợ tần tảo hết mực thương yêu ông và luôn an ủi chồng qua năm tháng. Bà đã chép lại những bài thơ của chồng sáng tác trên giường bệnh. Ròng rã 10 năm bà Trần Thị Lâm Yến nâng giấc và chăm sóc chồng trong sự đi lại rất khó khăn. Bốn năm cuối đời bệnh tình nhà thơ trở nặng hôn mê bất động. Không quản ngại vất vả bà Yến lầm lũi đồng hành cùng số phận cam go của nhà thơ cho đến ngày tận thế. Hiện bà Yến vẫn sống ở đây với con cháu.

Những cuộc tình không tưởng

Đầu tiên phải kể đến cuộc tình của giáo sư Từ Chi (1925-1995), ở số nhà 20 Nguyễn Thượng Hiền với người vợ mà ông “cẩu” từ châu Phi về. Đó là chuyến công du của giáo sư sang Ghi Nê làm cố vấn và giảng dậy cổ sử (1963-1965). Tình cờ ông đã làm quen với cô Tuất, một Việt kiều cao lớn ở xứ sở xa xôi này. Ông nhỏ thó gày gò vậy không ngờ lại có mối tình đắm đuối với người đàn bà vạm vỡ bốc lửa.

Họ còn đồn cô Tuất đã từng là vợ góa của một lính lê dương châu Phi. Giáo sư tìm mọi cách làm giấy tờ để kết hôn với cô Tuất và đưa về Việt Nam. Những người trong gia đình đều ngỡ ngàng và tỏ ra khó chịu. Nhưng biết làm sao với một tính cách bất cần đời như ông. Họ cưới nhau và sống cực kỳ khó khăn trong thời bao cấp. Nói ông đã yêu hay vì thương cảm mà lấy người ta cũng thế thôi. Ông thích là làm.

Giáo sư Từ Chi nổi tiếng là kỳ dị. Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP cũng vậy, giáo sư luôn say mê và theo đuổi lý tưởng Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 của mình. Giáo sư thường sống trong bộ dạng “cố nông” với cái điếu cày khan cùng tập bản thảo trong túi vải. Cứ thế ông lang thang đó đây như một kẻ hành khất. Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP nghiên cứu của ông về các vùng miền Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nên hay phải đi nhiều. Giáo sư Từ Chi là nhà Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 học hàng đầu ở nước ta. Ông đã được Link Đăng Ký Đăng Nhập Nhà Cái OK9 Chính Thức ta trao Giải thưởng Hồ Chí Minh với những OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á và tác phẩm có giá trị cao về văn hóa Mường và Tây Nguyên (năm 2000).

Cuộc tình như mơ thứ hai chính là đôi vợ chồng họa sĩ Trần Văn Cẩn (1910-1994) và Trần Thị Hồng (1946-2016). Đây là câu chuyện nổi tiếng ở số nhà 10 Nguyễn Thượng Hiền. Họ là thầy trò và tình yêu sét đánh ập đến như tia chớp vậy. Họa sĩ trẻ Trần Thị Hồng ngày đó bị gia đình phản ứng dữ dội. Đến cả họa sĩ Trần Văn Cẩn cũng từng khước từ tình yêu của học trò vì thấy cô quá trẻ sẽ không có hạnh phúc trọn vẹn. Bởi lẽ khi hai người đến với nhau họa sĩ Trần Văn Cẩn đã ở tuổi 61 còn cô học trò bé nhỏ ở tuổi 25. Bày tỏ tình cảm, họa sĩ Trần Thị Hồng chỉ nói đúng ba từ “Em yêu thầy” và quyết tâm sống với ông đến trọn đời.

8-bà-hồng-bên-tượng-danh-họa-trần-văn-cẩn-tại-nhà-riêng.jpg -0
Bà Hồng bên tượng danh họa Trần Văn Cẩn tại nhà riêng.

Điều thú vị với sự khởi điểm của cuộc tình là khi họa sĩ Trần Thị Hồng đã làm bài thi tốt nghiệp bằng tác phẩm điêu khắc chân dung Trần Văn Cẩn. Bức tượng thể hiện một tình yêu mãnh liệt của cô học trò đối với cuộc đời cô đơn của người thầy. Suốt cả đời họa sĩ Trần Văn Cẩn mải miết với Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP giảng dậy và sáng tác. Thời gian qua mau ông không để ý tới cuộc sống và hạnh phúc của mình.

Duyên nợ thầy trò như số mệnh của hai người từ kiếp trước. Thầy đợi và trò đến. Cho dù dư luận và gia đình hai bên đều không tin tưởng ở cuộc tình như đôi đũa lệch như vậy. Nhưng đúng là trời định. Họa sĩ Trần Văn Cẩn từ đây mới có cuộc sống gia đình thực sự của mình (1975). Hạnh phúc như chắp cánh cho tình yêu sáng tạo Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Bởi lẽ trong thời gian này ông vẽ được nhiều. Đó chính là quà tặng của số phận và hạnh phúc muộn màng.

Sau này họa sĩ Trần Thị Hồng trở thành giảng viên Khoa Điêu khắc - Đại học Mỹ thuật Hà Nội. Suốt 20 năm bà luôn chăm sóc chồng và coi ông là thần tượng trong lao động Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. Bức vẽ cuối cùng của họa sĩ Trần Văn Cẩn cũng là chân dung vợ, cô học trò ngày nào đã đem lại hạnh phúc cho ông. Đó là bức họa “Em Hồng” đặc biệt lãng mạn nhất của thế kỷ XX.

Bùng nổ giai điệu “Tiến quân ca”

Câu chuyện mà tôi thường ngó lên số nhà 45 Nguyễn Thượng Hiền bởi lẽ nơi đây cần được đóng biển khắc ghi nơi ra đời bản quốc ca cách mạng. Nhạc sĩ Văn Cao có lần viết hồi ức về căn gác trọ của ngôi nhà này. Khi đó nhạc sĩ từ Hải Phòng lên Hà Nội để tìm việc và theo học dự thính Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Chủ nhânnhường căn gác trọ ở số nhà 45 cho Văn Cao là người đã in những bản nhạc đầu tiên của ông. Thời điểm cuối năm 1944, nạn đói bắt đầu hoành hành khắp nơi. Hàng ngày nhạc sĩ Văn Cao chứng kiến cảnh những “Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc”.

4-nhà-số-45-nguyễn-thượng-hiền-nơi-nhạc-sĩ-văn-cao-viết-bài-quốc-ca.jpg -0
Nhà số 45 Nguyễn Thượng Hiền nơi nhạc sĩ Văn Cao viết bài “Tiến quân ca”.

Trong thời gian này ông gặp một cán bộ cách mạng và đã được giác ngộ theo kháng chiến. Đó là đồng chí Vũ Quý người đã phân công nhạc sĩ viết bài cho quân đội cách mạng. Cả tháng trời ẩn mình trong phòng trọ nhạc sĩ Văn Cao đã hoàn thành tác phẩm. Đó là bài “Tiến quân ca”. Tháng 11 năm 1944, chính nhạc sĩ Văn Cao khắc bản nhạc lên đá để in báo Độc Lập. Và ngay sau đó bản nhạc đã vang dội trên quảng trường Nhà hát Lớn vào ngày 19/8/1945. Cách mạng Tháng Tám thành công. Từ đây bài hát đã trở thành “Quốc ca” (năm 1946). Sau này gia đình nhạc sĩ Văn Cao ở số nhà 108 phố Yết Kiêu rất gần nơi ông đã viết bản "Quốc ca" rực lửa. Mỗi lần qua phố Nguyễn Thượng Hiền tôi cứ bần thần ngỡ như nhạc sĩ vẫn còn đâu đó với câu thơ: “Khi đêm tối tất cả người tôi thức dậy/ Những đam mê quên ngủ suốt ngày” (Thức dậy).

Vương Tâm

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.