Người thơ, từ "Hai phía chân dung"

Nhà thơ, Nhà giáo ưu tú, Tiến sỹ toán học Lê Quốc Hán mấy lần tâm sự với tôi về những gì tâm đắc khi xuất bản cuốn “Hai phía chân dung”. Không chỉ là một tác phẩm, tôi thiển nghĩ đó là những điều tâm đắc, máu thịt, gắn với gần như cả cuộc đời của một nhà thơ, một nhà giáo, một người con xứ Nghệ. “Ba phần đời trôi dạt/ Hồn lạc về cố hương”.
  • Một biểu tượng vĩnh cửu
  • Câu chữ vời vợi thanh âm

Đó là hai câu thơ mở đầu cho “Hai phía chân dung”. Những bài viết trong cuốn sách như là một cuốn hồi ký, nhưng lại không phải hồi ký, như là những tản văn, nhưng không phải tản văn, như là một cuốn tự truyện, nhưng cũng không phải tự truyện?! Cuốn sách thấm đẫm hồn quê, thấm đẫm tình yêu, tình người, tình quê hương OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, thấm đẫm từng chữ, từng câu, từng dòng, từng trang viết.

Mở đầu là người cha trong bài viết “Điều bí ẩn thứ ba”: “... Cha ta, một tín đồ nhiệt thành của tôn giáo thi ca. Người sinh ra bên bến Tam Soa, nơi hai con sông Ngàn Phố và Ngàn Sâu hợp lưu với sông Cả thành Lam Giang rồi đổ ra biển cả... Người truyền cho ta biết bao câu thơ đẹp và buồn trong ca dao và Truyện Kiều... Vì sao suốt đời Người không làm một câu thơ? Đó là một bí ẩn. Bí ẩn hơn: vì sao Người dặn đi dặn lại ta rằng chớ bao giờ làm thơ, đặc biệt thơ tình. Vì sao một người con chí hiếu không thể làm theo lời Người dặn. Lại thêm một bí ẩn ...”.

Nhà thơ Lê Quốc Hán.
Nhà thơ Lê Quốc Hán.

Tôi quen biết nhà thơ Lê Quốc Hán đã lâu, nhưng sau khi đọc kỹ cuốn “Hai phía chân dung” tôi mới hiểu được nhiều điều về nhà thơ Lê Quốc Hán, hiểu được cái ông cha xưa thường nói Con nhà gia giáo. Truyền thống gia đình, Ok986 tải ứng dụng gia đình rất quan trọng để hình thành nhân cách một con người. Chính vì điều này nhiều năm qua tôi đã đi tìm hiểu để viết cuốn “Chuyện gia đình những người nổi tiếng” (Nhà xuất bản Văn Học 2015).

Từ gia đình đến thầy cô, bạn bè, rồi quê hương, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, cả những vấn đề thuộc về thế giới, con người, nhân sinh như “Mẹ thiên nhiên”; “Hoa và người”; “Thử bàn luận về con người”; “Tuổi thọ”; “Con người, thiên thần và ma quỷ”; “Một thoáng nghĩ về ... cái chết”... Và cả vấn đề Ok9cab Link Chính Thức nóng bỏng đang diễn ra trên toàn thế giới “Đại dịch COVID-19” ... Bàn về vấn đề gì, nhà thơ, nhà giáo, tiến sỹ toán học Lê Quốc Hán cũng có những kiến giải sâu sắc, thú vị.

Tôi chôn nhau cắt rốn ở Kỳ Anh, vùng đất phên giậu thời Lý - Trần - Lê, là đại bản doanh của chúa Trịnh -  thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, và trung tâm của chiếc đòn gánh miền Trung gánh hai đầu OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao. Một người bạn vốn tính lãng mạn đặt cho Kỳ Anh quê tôi cái tên mỹ miều Thung lũng nàng tiên...” (“Thung Lũng nàng tiên”).

Tác phẩm mới của Nhà giáo ưu tú, Tiến sỹ toán học Lê Quốc Hán.
Tác phẩm mới của Nhà giáo ưu tú, Tiến sỹ toán học Lê Quốc Hán.

Thực lòng, đọc những dòng này tôi thấy xúc động. Bởi Kỳ Anh cũng chính là quê tôi. Tôi đã lấy tên quê làm bút danh: “Lấy tên quê đặt tên mình/ Là lòng tôi đã nặng tình quê hương” là hai câu thơ tôi viết về quê mình.  Ấy vậy mà, bao nhiêu năm qua vào Nam ra Bắc, đi gần như khắp năm châu, bốn biển nay mới biết quê mình chính là “Thung lũng nàng tiên” như nhà thơ Lê Quốc Hán đã viết, mới thấy quê mình thật là đẹp, thật là hay, thật nặng tình máu mủ... Nhưng, nhà thơ Lê Quốc Hán không chỉ dừng lại ở mảnh đất Kỳ Anh chôn nhau cắt rốn; Lê Quốc Hán viết về “Một thoáng Thiên Cầm”; “Về quê Bà chúa thơ Nôm”; “Chạm ngõ miền Tây” (Miền Tây Nghệ An);  “Quế Phong du ký” ;  “Một góc thành Vinh”; “Ấn tượng Cửu Long Giang”;  “Ký ức Đồng Nai”... Để rồi tụ lại trong bài viết về OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao Việt Nam thân yêu “OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao đẹp dáng rồng bay”.

Nhà thơ Lê Quốc Hán có hai vùng quê gắn bó suốt đời đó là Hà Tĩnh và Nghệ An. Và, trong cuốn sách này có ghi lời hai nhà thơ, Phó Chủ tịch và Chủ tịch hai hội Văn Học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Nghệ An và Hà Tĩnh. Nhà thơ Phạm Thùy Vinh (Phó Chủ tịch HVHNT Nghệ An, kiêm TBT tạp chí Sông Lam viết: “Hết mình sống, sống đúng mình, không gắng gượng theo ai, theo bất cứ điều gì ngoài trí tuệ và con tim mách bảo, ấy là tâm niệm và cũng là điều nhà thơ Lê Quốc Hán thực hiện”

Còn nhà thơ Trần Nam Phong  - Chủ tịch hội VHNT Hà Tĩnh, kiêm phụ trách tạp chí Hồng Lĩnh thì viết: “Nhà thơ Lê Quốc Hán nói về đạo và đời, lịch sử và thi ca với một kiến thức uyên thâm, phong thái dung dị và có một cái gì đó nhẹ bẫng như không. Vâng, tôi hiểu, để đạt được “cảnh giới” này, nhà thơ đã đi qua một chặng dài trên hành trình sống, trải nghiệm và viết, nối cái hữu hạn kiếp người với vô biên trời đất và vũ trụ tâm linh”.

Ngoài tài năng toán học và một tâm hồn thi ca, Lê Quốc Hán như tôi biết là một người sống ân tình. Ân tình với bà con họ hàng làng xóm; ân tình với thầy cô, bạn bè, quê hương, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao... Trong “Hai phía chân dung” nhiều bài viết đã thể hiện điều này. 

Lê Quốc Hán viết khá sinh động về những người thầy của mình nhất là những người thầy dạy toán, dạy văn. Thầy Trần Ninh tức nhà văn Hà Quảng cũng chính là thầy dạy văn chúng tôi. Trong bài “Vầng trăng thơ dại” viết về thầy Trần Ninh nhà thơ Lê Quốc Hán cho rằng: “Trong mười năm học phổ thông, người có nhiều ảnh hưởng sâu sắc trong quá trình hình thành nhân cách và giữ được ngọn lửa đam mê sáng tạo trong tôi là thầy giáo Trần Ninh...”. Với hai câu thơ của thầy Hà Quảng trích ở đầu bài: “Thửa ruộng bên này người gặt gấp/ Lưỡi hái lùa trăng lên ống tay” hình ảnh thầy Trần Ninh - Hà Quảng hiện lên trang viết thật đẹp, thật ân tình.

Trong bài viết “Người thi vào đại học điểm mười văn” nhà thơ Lê Quốc Hán viết về Trần Hữu Huỳnh một người bạn mà theo tác giả:  “... Không chỉ đa tài, Huỳnh còn là một người giàu tình cảm với quê hương, anh em ruột thịt, chu đáo với bà con chòm xóm láng giềng, bạn bè, đồng nghiệp...”. Người đời có câu: Hãy cho tôi biết người bạn của anh, tôi sẽ biết anh là người thế nào! Qua những người bạn của nhà thơ Lê Quốc Hán, ta cũng biết được Lê Quốc Hán là người thế nào! Đúng vậy! Khi nhà thơ Lê Quốc Hán viết về người “Trọn đời yêu cái đẹp” thì tôi thiển nghĩ, chính thi sỹ Lê Quốc Hán cũng là người suốt đời yêu cái đẹp ... “Rằng thơ thấy đẹp phải lần theo”, như chính câu thơ của Nam Trân mà nhà thơ Lê Quốc Hán đề tựa trong bài “Trọn đời yêu cái đẹp”.

Cái đẹp của những thiếu nữ trong “Ba mối tình đầu của chàng Đông – ki - rét”, là những mối tình đẹp, nên thơ, của một thời tuổi trẻ, của chính tác giả đã mang đến cho người đọc những kỷ niệm của một thời mà có lẽ chúng ta ai cũng trải qua. 

Khi nhà thơ sống hết mình, yêu hết mình và cũng trung thực hết mình, không giấu giếm, không tô vẽ thì chính những dòng, những chữ, những câu được viết ra làm lay động lòng người.

Trong “Hai phía chân dung” Lê Quốc Hán viết về những nhà thơ lớn như Xuân Diệu “Xuân không mùa”; Huy Cận “Chàng Huy Cận khi xưa hay sầu lắm”, Hàn Mạc Tử “Hành hương theo dấu chân Hàn Mạc Tử” là những bài viết có cách nhìn khá chuẩn mực. Nhưng tôi vẫn thích những bài viết về các vấn đề như “Đạo Việt Nam”; “Toán học và thi ca”; “Mấy cảm nhận về thơ”. Những vấn đề khá trừu tượng này được chính nhà thơ, nhà toán học Lê Quốc Hán kiến giải khá cụ thể với nhiều cảm xúc được soi chiếu từ triết học và thi ca, từ những trải nghiệm của chính cuộc đời nhiều thăng trầm của tác giả .

“Làm thơ đã khó, trở thành nhà thơ còn khó hơn lên trời. Thông minh, học rộng ư? Chưa đủ. Giao lưu, từng trải ư? Chưa hẳn đã thành tài. Cái chính là tâm mình phải sáng: Từ trái tim đi ra dễ trở vào trái tim. Nếu trong tâm hồn bạn có một hạt giống thi ca, và bạn biết giữ gìn tâm hồn mình luôn trong sáng có ngày những vần thơ từ tim bạn sẻ nảy mầm, đơm hoa kết trái dâng đời...”. Tôi thiển nghĩ, trong tình trạng mà nhiều người cho rằng chúng ta đang “lạm phát” cái mà nhiều người gọi là thơ hiện nay thì những ý  trên của nhà thơ thứ thiệt Lê Quốc Hán đáng làm chúng ta suy nghĩ!

Bởi vì nói như nhà văn Ấn Độ Frem Chânđơ: “...Những cái người đời cho là đau buồn đối với nhà thơ là niềm vui chân chính! Của cải, sắc đẹp, phù hoa, uy quyền, thông minh, giả dối có thể mê hoặc lòng người nhưng không bao giờ cám dỗ nổi thi nhân. Những điều ngự trị trong trí tưởng tượng của thi nhân là nước mắt trào ra từ những hy vọng không thành, những ký ức quên lãng, những trái tim tan vỡ...”.

Lê Quốc Hán cũng như tôi, người viết bài này đã trải qua chiến tranh, bom đạn, buồn đau, nghèo đói và cả những mất mát do những sai lầm ấu trĩ một thời mang lại cho chính bản thân và gia đình. Nhưng, nói như một câu ngạn ngữ phương Tây: “Nổi khổ là một gia tài lớn”. Đúng vậy, chúng tôi đã lớn lên, trưởng thành từ chính gia tài này...

Hà Nội, tháng 4-2021

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.