Chuyện làng văn nghệ

Một bút danh gắn với mối tình thuở hoa niên

Về văn nghiệp của nhà văn Nguyễn Phan Hách thì nhiều độc giả đã biết, nhưng về cái tên của ông, cái bút danh, bút hiệu ông ghi dưới mỗi tác phẩm - một cái tên liên quan tới câu chuyện tình yêu thuở hoa niên của ông, với những tình tiết thú vị - thì có lẽ ít độc giả được biết.

Nhà văn cho biết: Tên gốc của ông là Nguyễn Xuân Hách. Ông nội nhà văn là cụ Nguyễn Xuân Thao, một nhà nho nghèo, từng mở trường dạy chữ Hán và chữ quốc ngữ ở làng, yêu thích thơ phú và có làm thơ. Nhà văn cho biết, do thừa hưởng cái gien văn chương từ ông nội nên ông biết làm thơ, viết văn từ rất sớm.

Mới học lớp 5 (tương đương lớp 6 bây giờ), cậu bé Hách đã có truyện đăng trên Báo Văn nghệ Trung ương. Truyện có cái tên mộc mạc: "Khỏi ốm", nói về cuộc vận động nông dân vào hợp tác xã Ok986.com Việt Nam Casino, Nổ Hũ. Dưới truyện là một cái tên lần đầu xuất hiện trên mặt báo, vừa lạ lẫm, vừa ngỡ ngàng: Xuân Hách. Nhuận bút "tác phẩm đầu tay" được 11 đồng. "Nhà văn nhí" dùng số tiền này vào việc ăn sáng, ròng rã đến mấy tháng trời (bấy giờ, 5 xu một bát xôi vò, 5 xu nữa một miếng chả to tướng, vị chi là một hào, thế là được một bữa no), lại còn mua được ở phố huyện một chiếc thắt lưng da với cái mặt mạ kền lóng lánh, ở giữa có chữ H (ứng với cái tên Hách của cậu), giá chẵn một đồng. Người bán hàng ngạc nhiên vì sự "chơi sang" của cậu học trò nhà quê, vì thời đó, những đứa trẻ ở độ tuổi này chỉ toàn dùng... dải rút.

Về cái tên Hách - một cái tên rất nôm na, khẩu ngữ; vừa khó nghe, khó gọi; lại vừa gợi đến những từ ngữ không đẹp như: hống hách, hách dịch - nhà văn Nguyễn Phan Hách giải thích xuất xứ như sau: Tôi sinh vào ngày 13/1 năm Giáp Thân (1944), đúng ngày hội Lim. Những ngày này, ở vùng quê Kinh Bắc thuở ấy là những ngày hội hè. Ông nội tôi đang dự tế lễ ở đình làng, nghe tin cháu đích tôn ra đời, nhìn lên đôi câu đối treo trên cột đình có chữ Hách (có nghĩa là lớn lao, chói lọi). Cụ mừng quá, về lấy chữ Hách đặt tên cho cháu, những mong cháu sau này thành đạt, làm nên việc lớn, có danh vọng (từ hiển hách có nghĩa là rực rỡ và lừng lẫy).

Hết lớp 7 (tương đương lớp 9 bây giờ), Nguyễn Xuân Hách thi vào sư phạm trung cấp, sau hai năm, trở thành thầy giáo dạy văn cấp hai. Trong cái lớp 5 mà thầy giáo trẻ Nguyễn Xuân Hách dạy, thật bất ngờ, có một cô học sinh đẹp mê hồn. Tên cô là Phan Thị B (ở đây, xin được viết tắt). B khoảng 15 tuổi nhưng phổng phao, có dáng dấp thiếu nữ. Thầy giáo trẻ đa tình đem lòng thầm yêu, yêu đến mê mẩn cô học trò nhỏ tới mấy năm trời.

Tiếc thay, đó chỉ là một tình yêu đơn phương. Rồi, như để thể hiện tình yêu của mình, Nguyễn Xuân Hách đã lấy họ Phan của cô học trò ghép vào họ Nguyễn của mình. Một cái tên mới ra đời: Nguyễn Phan Hách - như là biểu tượng của mối tình bồng bột nhưng thiêng liêng của một thời tuổi trẻ. Trong các bài thơ tặng cô học trò B, thầy giáo trẻ không ngần ngại kí tên Nguyễn Phan Hách để bày tỏ tình cảm của mình.

Chưa hết, trong một bài thơ gửi đăng Báo Văn nghệ (với nội dung ca ngợi các OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á thủy điện mang lại ánh sáng, niềm vui cho đồng bào), tác giả còn đề tên: Nguyễn Phan Hách và Phan Thị B ở dưới bài thơ. Nhà thơ Trinh Đường làm biên tập thơ ở tòa báo lúc ấy viết thư cho Nguyễn Phan Hách nói đại ý: Sắp đến ngày 8-3, Báo Văn nghệ muốn đăng thơ của tác giả nữ; đề nghị Nguyễn Phan Hách rút tên, chỉ để Phan Thị B. Nhà thơ trẻ đồng ý. Thế là, thật thú vị, bài thơ ấy ghi tên Phan Thị B ở dưới...

Sau đó, ngày qua tháng lại, cái tình yêu đơn phương kia cũng đến hồi kết thúc. Mối tình ngây thơ, bồng bột này trở thành kỷ niệm xa xăm. Nhưng còn lại là một cái tên, một bút danh mà càng về sau càng nổi tiếng. Cạnh đó, còn lại mấy câu thơ mà sau này, mỗi khi đọc lên, người làm thơ thấy xao xác một nỗi buồn:

Tên em cùng với tên anh
Yêu nhau đem đặt bút danh. Quen rồi
Oái oăm lắm mấy sự đời
Tên thì lấy được, còn người thì không.

Về sau, có người nói rằng, trong bút danh Nguyễn Phan Hách, nhờ có chữ Phan, cái tên mới hay. Chữ Phan gợi cảm giác thanh nhẹ, thanh thoát, làm dịu đi chữ Hách rất khó nghe, khó gọi. Nhà văn Đỗ Chu (đồng niên và đồng hương với nhà văn Nguyễn Phan Hách) nói vui: "Nếu cậu lấy tên Nguyễn Xuân Hách hoặc Xuân Hách thì không thành nhà văn. Vì những cái tên này hãm tài". Rồi có người nhầm tưởng Nguyễn Phan Hách có cùng huyết thống với họa sĩ Nguyễn Phan Chánh và nhà ngôn ngữ học Nguyễn Phan Cảnh. Lại có người nghĩ rằng, trong bút danh Nguyễn Phan Hách, Nguyễn là họ cha, Phan là họ mẹ, như cách đặt tên thường thấy ở nhiều người...

Lê Hữu Tỉnh

Các tin khác

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Ok986.vip được xếp hạng cao nhất, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Khi âm nhạc là nguồn sống vô tận

Mỗi năm, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang đều dành thời gian trở về Việt Nam biểu diễn. Đêm độc tấu “Thanh âm vượt tầng” (Transcendental) với bộ 12 tuyệt phẩm Transcendental Etudes của nhà soạn nhạc Franz Liszt đã khiến khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia lặng người xúc động. Anh từng biểu diễn trọn bộ lần đầu tiên tác phẩm này tại Việt Nam vào năm 2022, nhưng lần trở lại này của Quang lại mang đến cho người nghe những xúc cảm mới.

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Bức huyết họa chứa chan niềm kính yêu

Không chỉ là một tác phẩm hội họa đặc biệt của mỹ thuật kháng chiến Việt Nam, bức huyết họa “Bác Hồ và ba thiếu nhi Trung - Nam - Bắc” còn là biểu tượng đẹp của lòng yêu nước, niềm tin cách mạng và tình cảm thiêng liêng mà văn nghệ sĩ Nam Bộ dành cho Bác Hồ trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Đến thời của phim lịch sử?

Đến thời của phim lịch sử?

Sau dòng phim kinh dị lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa dân gian, giới làm phim dự đoán thể loại tiếp theo “làm mưa làm gió” phòng vé Việt chính là phim lịch sử. Nhìn hàng loạt dự án chuẩn bị nối nhau ra rạp hoặc đang lên kế hoạch bấm máy, dự đoán này hoàn toàn có cơ sở.

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan Thơ Quốc tế lần thứ 2 tại Hà Nội: Thơ cất lên tiếng nói hòa bình

Liên hoan thơ quốc tế lần thứ hai (từ ngày 20 đến 25/3/2026) với chủ đề "Giao hòa" là một cuộc đoàn tụ của những tâm hồn say đắm với cuộc đời, lặn lội từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ xa xôi: Ý, Hungary, Úc, Nga, Uzbekistan, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc). Họ cùng có mặt tại đồi Nghệ Sĩ (Yên Bài, Hà Nội), mượn mảnh đất hình chữ S để tìm kiếm một phương thuốc chữa lành mang tên: Thi ca và Hòa bình.

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Khi Hollywood không còn là nước Mỹ

Hollywood cũng là một biểu tượng của nước Mỹ như lá cờ hoa hay loài đại bàng đầu trắng. Các bộ phim Hollywood không chỉ đem lại phồn thịnh cho Hoa Kỳ mà còn tuyên truyền cho sự giàu có và tráng lệ của nước Mỹ ra khắp thế giới. Vậy nhưng ngành Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Mỹ lại đang phải đối diện với câu hỏi: "Hollywood chỉ là thương hiệu hay còn gắn chặt với một mảnh đất?".

"Thời tiết của ký ức..."

"Thời tiết của ký ức..."

"Bởi vì là một nỗi đau nên quá khứ vẫn còn sống mãi, và bởi nỗi đau quá khứ còn sống mãi về sau ta mới có được một quãng đời êm lặng, một nếp sống bình yên, một tư duy thư thả, một tấm lòng khoan thứ và một cảm giác có hậu với cuộc đời cùng số phận".

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Ngày 7/5/2026 vừa qua, NXB Kim Đồng phối hợp với Khoa Văn học, Trường Đại học Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 Ok9 cab trò chơi casino phổ biến và Nhân văn tổ chức tọa đàm: "Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ" và giới thiệu về "Giải thưởng Văn học Kim Đồng".

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Âm nhạc không đơn thuần chỉ là giải trí

Trong bối cảnh OK9giaitri đăng nhập âm nhạc đang bị chi phối bởi nhiều chương trình giải trí, nhạc sĩ Dương Cầm lại chọn một con đường khó, ra mắt chuỗi chương trình mang tên “Phòng khách 3 thế hệ”, với mong muốn kết nối các thế hệ trong một gia đình bằng âm nhạc. Theo anh, “Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 nói chung hay âm nhạc nói riêng không đơn thuần chỉ là giải trí, mà nó còn có sứ mệnh mang đến cho con người khát khao được yêu thương, gắn kết. Đó là bản chất của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026”.

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP OK9 Cab sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo OK9 Cab, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 và Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp Được vận hành bởi Liên Minh OKVIVP đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, OK9 thể thao xanh chín nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.