Miền lục bát tìm nhau

Tôi có dự sinh hoạt ở một câu lạc bộ thơ và hôm ấy những người yêu thơ chỉ bàn về thơ lục bát, đọc những câu thơ lục bát tuyệt hay trong  "Truyện Kiều" bất hủ của cụ Nguyễn Du.
  • Suy nghiệm từ hai bài thơ lục bát
  • 10 tác giả thơ lục bát được vinh danh trong cuộc thi 'Tổ quốc và đạo pháp 2015'
  • Ông hàng nước với nghìn bài thơ lục bát

Sau buổi ấy, một người yêu thơ mang đến tặng tôi tập "Miền lục bát tìm nhau" (Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành) và nói: "Nhà thơ Hoàng Liên Sơn gửi anh".

Xưa nay tôi vẫn cho rằng nhà thơ có tài thơ thì ở thể loại nào, thời nào cũng sáng tạo được những bài thơ, những câu thơ hay.

Thì ra, 33 tác giả trong "Miền lục bát tìm nhau" đều đang cố gắng làm mới thơ qua thể thơ truyền thống được coi là lâu đời nhất ở nước ta.

Người thơ đầu tiên mà tôi tìm đọc là Đỗ Huy Chí, từng được giải nhất cuộc thi "Tác phẩm tuổi xanh" do Báo Tiền Phong tổ chức thời tôi còn làm Tổng biên tập. Nhiều câu thơ của Đỗ Huy Chí gần 30 năm qua rồi mà tôi vẫn nhớ, vẫn thuộc. Bây giờ, Đỗ Huy Chí vẫn làm thơ lục bát nhưng đã tìm cách ngắt vần, cách điệu, đổi mới rất nhiều trong ý tưởng và cảm xúc sáng tạo được thể hiện khá rõ trong bài "Tiếng chuông giao thừa":

...Tiếng chuông
Rung...
Tiếng chuông
Rung...
Nhịp mùa trên những trập trùng cánh chim.
Tiếng chuông
Im ...
Tiếng chuông
Im ...
Thấu bao la
Cõi nổi chìm
Mắt nhau ...
...Cái ngày nhan sắc rong chơi
Bỏ quên tiếng guốc bên trời lênh đênh ...

 (Nở vào nhan sắc)

Một người thơ mà tôi chưa đọc bao giờ, lần đầu biết tên, nhưng đã có những bài, những câu thơ lục bát khá lạ:

Ông hoàng
Cô,
Cậu,
Quan, ngài...
Hiển linh trong cõi
Bi-Hài
Nhân gian...

("Lên đồng" - thơ Minh Trí)

Đinh Quang Tốn theo như tôi biết là một nhà báo, nhà phê bình văn học từng Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 ở OK9 đã banh. Thỉnh thoảng tôi có đọc bài của anh, nay cũng có mặt trong "Miền lục bát tìm nhau" với những bài thơ, câu thơ tôi đọc thấy thích:

Bao nhiêu huyền ảo thủa nào
Đắng cay hoa héo, ngọt ngào quả tươi...

(Đáy hồ có quả chuông vàng)

Ta về, ngõ nhỏ giăng mưa
Hạt mưa từ thủa còn chưa Tây Hồ...

(Ngày xuân đi phủ Tây Hồ).

Nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu viết về phố Nỉ cũng lạ :

Em về với đất Nỉ non
Vầng trăng ly tán mỏi mòn trong anh
Hỡi ôi một trái mơ xanh
Đêm đêm lơ lửng dạo quanh kiếp người

(Phố Nỉ)

Nhà báo Đăng Bảy, tôi cứ tưởng những dịch giả làm thơ thì theo kiểu thơ Tây, ai ngờ Đăng Bảy viết lục bát lại thấm đẫm hồn quê:

...Thênh thênh thung lũng ca trường
Cậy nhờ nước suối, gió nương đệm đàn...

(Hát đối đáp)

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý viết:

...Tàu cau sao vội giật mình
Dịu dàng tôi đợi, vô tình tháng giêng!

Còn Thi Đoàn Hải Sam (bút danh hơi lạ) trong bài thơ "Hạc sơn" viết cũng lạ:

...Vẽ vào em
Một nón chồng
Một lông nhông gió
Một không
Một trời
Vẽ vào ao
Áo sương phơi
Nửa đơm khuy lạnh
Nửa cời gối chăn...

Tôi thích bài "Bùa anh" của Nguyễn Hải Yến, một đề tài tưởng là xưa cũ, nhưng cách nghĩ, cách cảm khá hiện đại, hiện đại trong những câu thơ tưởng như rất quen thuộc:

Gánh hàng ra phố chiều nay
Quang nghiêng
Đòn lệch
Thúng đầy bùa anh...
...Người ơi ra chốn thị thành
Tôi theo...
Tôi trả bùa anh...
Tôi về.

Đô thị hóa đang lấn dần làng quê. Ngày nay, biết bao người muốn ra sống ở chốn đô hội, người thơ cũng vậy. Nhưng hồn thơ vẫn đi về với bờ tre mái rạ, như những câu thơ lục bát vẫn tìm về với hồn quê:

...Lau khô nước mắt giang hồ
Chỉ bờ vai mẹ với bờ tre xưa ...

("Tự khúc" - Nguyễn Xuân Hải)

Cái có, cái không, cái hư vô, cái hữu hình trong thế giới hiện đại đa thanh, đa sắc vẫn đi vào thơ lục bát theo cách cảm, cách nghĩ của nhân tình thế thái bây giờ:

Đôi khi ta lạc vào ta
Bờ trần gian vỗ sóng xa mỏi về
Lờ mờ nhân thế tái tê
Tóc mai khô giọt bùa mê vẫn dài

("Mỏi" - Nguyễn Thanh Hải)

Tác giả Nguyễn Thành Tuấn có hai bài thơ về chùa, "Chùa phố Hiến I" và "Chùa Phố Hiến II", có những câu thơ tôi thích:

...Nhặt bông hoa đại đẫm sương
Đêm nay trăng sáng trèo tường tôi ra
Đi xa chùa Phổ thật xa
Đi cùng với bóng mình và ...đi đâu?

Những câu thơ với cách cảm, cách nghĩ mới lạ, ý ở ngoài lời, như người xưa thường nói là "Ý tại ngôn ngoại" không ít trong tập thơ này.

Một trong những yếu tố làm nên thơ hay, nhất là trong thơ lục bát ấy là sự hồn nhiên, trong trẻo. Chính Viên Mai, nhà thơ, nhà phê bình nổi tiếng Trung Hoa đã từng viết "Kẻ làm thơ đừng đánh mất tấm lòng của trẻ sơ sinh". Đọc "Miền lục bát tìm nhau", tôi cảm nhận được cái trong trẻo, hồn nhiên, như cái thủa ban đầu của trời đất, của con người:

Bàng chưa đỏ lá,
Chỉ vừa
Đợi nụ hôn của gió mùa
Làm kiêu...("
Cảm đông" - Trần Anh Thư).

...Vào phiên đấu giá mùa đông
Hình như,
Nghe nỗi tơ hồng đứt tay ...

("Hình như" - Lê Kim Phượng)

...Kể ra phây búc cũng hay
Gióng như cái chợ trương bày hàng buôn ...

("Phây búc" - Trần Xuân Trường).

...Bỏ mùa đông cũ ra phơi
Áo hoa ngoài ngõ cứ cười áo bông

("Xuân" - Trần Hưng)

Đêm Sơn Nam
Rượu Phần Dương
Rót trăng phố Hiến
Hỏi đường lưu linh

Đó là hai câu thơ lục bát được ngắt ra, cũng là tên một bài thơ của Đỗ Cao Sơn trong tập thơ này. Lạ đấy chứ, cũng rất hồn nhiên, bày đặt mà như không bày đặt, trẻ thơ mà như không trẻ thơ ...

Trong bài viết hạn hẹp này, tôi không thể kể hết những câu thơ mà tôi thích trong "Miền lục bát tìm nhau", mong các tác giả trong tập thơ và bạn đọc lượng thứ. Xin được cảm ơn nhà thơ Hoàng Liên Sơn đã cho tôi một dịp tốt để tôi tìm về những câu thơ lục bát tưởng rất xưa cũ mà vẫn luôn mới mẻ...

Nhà vườn Sóc Sơn, 2019

Dương Kỳ Anh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.