Tuyển truyện ngắn của Phan Quang, Nhà xuất bản Văn học, 2020

Mấy cảm nhận đọc “Tím ngát tuổi hai mươi”

  • Ra mắt tập truyện ngắn nổi tiếng viết về đề tài lịch sử của nhà văn Ngọc Toàn
  • Truyện ngắn Nguyễn Hồng Thái và sức lay động của hình tượng người chiến sĩ OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á

“Cái gì ở anh ta khiến tôi phải chú ý, cái gì ở anh có sức hấp dẫn tôi đến vậy?”.

Tôi xin mượn câu mở đầu truyện ngắn “Anh bạn thợ dép lốp của tôi” của tác giả Phan Quang để diễn tả một cảm nhận bao trùm của mình khi đọc tuyển truyện ngắn gồm 355 trang, với 11 truyện ngắn, truyện vừa, trong đó có 3 truyện dịch. Từ câu mở đầu của một truyện ngắn nêu trên, tôi tự hỏi mình: Những nhân vật nào khiến tôi phải chú ý, điều gì ở những trang sách này đã hấp dẫn, cuốn hút tôi?

Về cơ bản, tôi đã tìm được câu trả lời khi đọc các bài phê bình của các nhà văn, nhà báo đề cập trong phần cuối cuốn sách này, nhưng với tôi, muốn nhấn mạnh đôi điều tâm đắc nhất. Trước hết, đó là gương mặt, tâm hồn của các nhân vật mà tác giả miêu tả với nhiều góc cạnh, từ hình dáng, cách sống đến tâm tư, tình cảm trong một bối cảnh lịch sử cụ thể - đó là những năm tháng chiến đấu chống thực dân Pháp đầy cam go, nhưng rất hào hùng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Việt Nam ta. 

Không gian sống cụ thể của các nhân vật này là ở Huế, Thừa Thiên, Quảng Bình, Quảng Trị, Nghệ An - cũng chính là những nơi tác giả đã rời bến Sông Nhùng ở quê hương Quảng Trị đi theo Đảng làm cách mạng bằng ngòi bút và trang giấy của người vừa làm báo, vừa viết văn. Với tâm hồn nhạy cảm và trí thông minh, Phan Quang đã ghi lại những cảm nhận của mình về cuộc kháng chiến thần thánh diễn ra ở một vùng đất giàu truyền thống cách mạng kiên cường, thể hiện sinh động qua suy nghĩ và hành động của nhiều lớp người, từ anh thợ làm dép “Bình Trị Thiên” với suy nghĩ rất bình dị: việc này “cũng là một cách phổ biến ra miền tự do kiểu xâu chiếc quai nhỏ đã thông dụng từ lâu ở chiến trường Bình Trị Thiên, cũng là một cách như ta góp phần vào kháng chiến vậy” (trang 188). 

Đó là ông lão (trong truyện Lửa hồng) khi giặc đốt sạch, phá sạch làng quê, buộc ông cùng bà con phải đi tản cư, nhưng trong lòng luôn canh cánh mong bộ đội “đánh Tây thật mạnh để gia đình ông chóng được về lại làng quê”. 

Vào một đêm mưa, anh Vệ quốc đoàn đi làm nhiệm vụ, đã tranh thủ ghé vô nhà ông để vừa thông báo tình hình kháng chiến, vừa tạm xua đi lạnh giá. Câu chuyện quân - dân bên bếp lửa hồng sưởi ấm tình người, thắp sáng niềm tin về cuộc đánh đuổi thực dân xâm lược, qua sự rung động lắng sâu của hai cha con khi người chiến sĩ rời bếp lửa lên đường, nhưng âm vang câu hát “Đoàn vệ quốc quân một lần ra đi” của người lính đã thổi lửa hy vọng vào gia đình ông lão (trang 26). 

Cần nói thêm rằng, đây là truyện ngắn đầu tiên được viết và đăng ở số báo Tết Kỷ Sửu 1949 trên Báo Cứu quốc, xuất bản tại liên khu IV, khi tác giả tròn tuổi 20, nhận nhiệm vụ phân công đột xuất của Chế Lan Viên để “bít chỗ trống” cho trang Văn nghệ khi toàn bộ các bài của số Tết đã lên khuôn. Một truyện ngắn viết trong đêm, nhưng không hề dễ dãi, nhợt nhạt, vì nhân vật ông lão và anh Vệ quốc đoàn được miêu tả hình nét, có chiều sâu tâm trạng. 

Ngọn lửa hồng trong đêm soi sáng gương mặt của người dân và người lính, ánh lên sự chia sẻ lo âu và tin tưởng giữa quân và dân về thắng lợi sẽ đến của cuộc kháng chiến trường kỳ... - theo tôi, đây là cội nguồn thành công, không chỉ giới hạn ở trong truyện ngắn đầu tay này, mà là mạch nguồn lan chảy trong các truyện sau đó của Phan Quang. Nói cách khác, để các trang viết có “lửa”; và truyền “lửa” ấy cho công chúng, trước hết, trái tim người cầm bút phải có “lửa” để tạo nên sự thăng hoa cảm xúc; từ đó làm nên sự hấp dẫn của tác phẩm.

Theo hướng đó, câu chuyện anh Đeo khát khao “vô du kích” để tham gia đánh Tây, giải phóng quê hương, tìm mọi cách thuyết phục mệ để đạt ước mơ “được vô du kích là danh dự to lắm mệ à” (trang 39). Và đoạn kết có hậu, làm người đọc xúc động, ấm lòng: “Lạy trời cho tau được sống, đến ngày độc lập! Tự đôi mắt mình được nhìn thấy nước mình độc lập, lúc ấy có xuôi tay, nằm xuống cũng đủ thỏa tấm lòng”. 

Còn “Anh bạn thợ dép lốp của tôi” vốn là người lính, trong một trận chiến đấu, một tay anh bị thương, đơn vị cho nghỉ dưỡng, nhưng sau một thời gian vẫn đau đáu nguyện vọng được trở về đơn vị với ước mong bình dị “chỉ cần các anh cho phép tôi được làm chân cấp dưỡng hay chỉ là một chân chuyên làm dép lốp thôi cũng được, vâng, một chân chuyên đóng dép cho bộ đội ta cũng được” (trang 188).

Tập truyện ngắn “Tím ngát tuổi hai mươi” của tác giả Phan Quang.
Tập truyện ngắn “Tím ngát tuổi hai mươi” của tác giả Phan Quang.

Cao đẹp biết bao hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ! Trong truyện vừa “Đất rừng”, những tâm trạng của ông, bà Cự (bà Cựu) và nhiều bà con phải tản cư lên Bến Than tránh giặc, cùng nhau hợp sức phát rẫy, trồng khoai sắn, coi đó cũng là cách tham gia cuộc kháng chiến trường kỳ đánh đuổi thực dân xâm lược. Những suy nghĩ sâu xa, những việc làm cụ thể của cái Thơm, cô Thảo, anh Lễ, cậu Lành, anh Tân, thím Nại, chị Tửu, anh Hồi… được tác giả miêu tả có góc cạnh, vừa gợi niềm căm thù quân xâm lược tàn bạo, dã man, vừa thức tỉnh lòng yêu nước, ý chí đoàn kết, đồng lòng diệt giặc: “Lên đây thì ở lại đây/ Răng chừ giết hết giặc Tây mới về” (trang 43). 

Qua truyện ngắn “Chiếc khăn tang”, người đọc cảm nhận chất lãng mạn đan xen chất bi hùng giữa tình yêu trong trắng của anh Cơ và cô Hường. Vì nhiệm vụ người lính, hai người phải xa nhau, ba năm bặt tin tức. Để che mắt địch đang truy lùng anh Cơ, Hường phải giả vờ đeo khăn tang. Rồi tình cờ một lần, đơn vị hành quân qua làng, họ được gặp nhau một đêm ngắn ngủi. Người mẹ cũng như bao người ở xóm thôn này ngày đêm mong mỏi được đón bộ đội về nhà mình ăn nghỉ, với ý thức “góp sức nuôi quân” để nhanh chóng đánh thắng quân xâm lược, người người, nhà nhà sum họp (trang 178, 179).

Trong cuốn sách này, có hai truyện viết về cải cách ruộng đất: đó là “Ông lão làm vườn trong Nhà Chung” (viết 1956) và truyện ngắn “Đêm” (viết 1955). Thật ra đến nay, đã có một số tác phẩm viết về cải cách ruộng đất, nhưng đọc hai truyện ngắn nói trên, tôi nể phục tác giả ở cách tiếp cận vấn đề lịch sử - cụ thể (mà hiện còn có những ý kiến trái chiều của người cầm bút). 

Với Phan Quang, ông đã vượt lên mặt hạn chế của sự kiện để khẳng định mặt được lớn lao của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân do Đảng ta lãnh đạo, là: tập hợp nhân dân đánh đổ thực dân, phong kiến, giành độc lập Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 và đem lại ruộng đất cho dân cày. Cuộc đời gian nan đau khổ của ông bõ Súy cũng như mảng đời bất hạnh của anh Cao đều do bọn cường hào, ác bá bóc lột họ đến tận xương, tận tủy, không chỉ là cướp cơm ăn, áo mặc, bắt họ lao động như kiếp ngựa trâu, mà còn cướp cả quyền sống, quyền làm người tối thiểu. Nay nhờ cải cách ruộng đất, họ mới được làm người thật sự, nét mặt hân hoan đi cắm thẻ nhận ruộng - giấc mơ ngàn đời của người nông dân Việt Nam. Với anh Cao, bây giờ đã có mấy sào ruộng, có nửa gian nhà gạch, nhận cái màn trắng tinh, đêm nằm không lo muỗi đốt, cả đêm anh Cao trằn trọc không ngủ được (trang 254).

Trở lại vấn đề thứ hai mà tôi đề cập ở trang đầu bài viết: điều gì đã hấp dẫn tôi khi đọc tuyển truyện ngắn này? Các tác giả trước tôi viết bài phê bình cuốn sách đã đề cập khá chi tiết; do vậy tôi chỉ muốn nhấn mạnh vài ý cơ bản: đó là cách tiếp cận vấn đề “nóng” của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lúc ấy đang đặt ra; là sự chăm chút OK9 đã banh nhân vật có góc cạnh, từ hình dáng đến nội tâm; là cách chọn ngôn ngữ đời thường phù hợp vị trí, tính cách của từng nhân vật... 

Nói khái quát: vốn sống thực tế, cách nhìn tinh tường khi chọn chủ đề; cách OK9 đã banh nhân vật điển hình cùng Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 diễn tả nội tâm bằng vốn từ ngữ giàu cảm xúc với nhiều hình ảnh sinh động, đã làm nên sự hấp dẫn của tuyển truyện ngắn này. Chung quy là, để có tác phẩm vượt thời gian, nhà văn cần có tấm lòng và tài năng. Tập tuyển truyện này đã khẳng định những phẩm chất quý giá ấy của cây bút Phan Quang.

Nhân đây, xin được nói thêm: chính những nhân tố nêu trên đã khỏa lấp sự băn khoăn của tác giả: thời công nghệ 4.0; 5.0, mà đưa in lại tác phẩm viết cách đây hơn 70 năm, có gì là “lạc điệu”, “lạc thời” không? Riêng tôi nghĩ rằng, những truyện ngắn này, đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị Ok9cab Link Chính Thức về tư tưởng: có cuộc sống độc lập, tự do với mức sống ngày càng khấm khá như hôm nay, ta không dễ quên một thời cơ hàn, gian khó trong những năm đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược. 

Có đại thắng lịch sử ngày 30/4/1975, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao sạch bóng xâm lăng, non sông thu về một mối, là kết quả của “chín năm làm một Điện Biên”; là chiến thắng tất yếu của 21 năm ròng rã sau đó để “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”. Lịch sử dựng nước và giữ nước của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 ta là lịch sử tiếp nối các sự kiện hào hùng, mà văn học và OK9 thể thao xanh chín đã và đang tham gia làm những “gạch nối” của dòng chảy cách mạng đầy tự hào ấy của ông, cha ta.

Cảm ơn nhà báo, nhà văn Phan Quang và Nhà xuất bản Văn học đã cho ra mắt một cuốn sách bổ ích về nội dung, mát mắt về hình thức.

(Hà Nội, những ngày cuối tháng 4/2020, kỷ niệm 45 năm Giải phóng miền Nam, tthống nhất OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao)

Nguyễn Hồng Vinh

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.