Màu xanh trong thơ

Đầu xuân Nhâm Thìn này, một bạn trẻ là phóng viên của Đài Tiếng nói Việt Nam đã đặt tôi một bài nói chuyện về chủ đề "Màu xanh trong thơ". Thoạt đầu, tôi không dám nhận lời vì thấy đề tài "mênh mông" quá, song rồi nghĩ đi nghĩ lại, thấy vấn đề cũng có những nét thú vị.

Quả thật, màu xanh trong thơ của chúng ta gần như là một màu… cơ bản. Trước hết là vì ở một xứ sở nhiệt đới như nước chúng ta, màu xanh là màu chủ đạo của thiên nhiên, cây lá. Nhà thơ Hoài Vũ chẳng đã viết "Đất quê ta xanh xanh triền lá". Màu xanh cây lá dường như bao trùm khắp OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, nhất là vào mỗi tiết xuân sang. Mà các nhà thơ vốn dĩ là những người có tâm hồn gắn bó, đồng điệu với vẻ đẹp thiên nhiên. Nói đằng thẳng ra là họ rất yêu vẻ đẹp thiên nhiên, đặc biệt, họ rất nhạy cảm với sự thay đổi của thời tiết, nhất là những khoảnh khắc giao mùa, trong đó có sự chuyển đổi từ tiết trời hanh khô mùa đông sang những ngày xuân ấm áp, khi cây cối đâm chồi nảy lộc. Bởi vậy, như một lẽ tự nhiên, màu xanh đã xuất hiện nhiều trong các ấn phẩm thơ ca.

Cũng cần phải nói thêm là, trong thế kỷ vừa qua, OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao chúng ta trải qua những cuộc chiến tranh nghiệt ngã, ở đó, thiên nhiên, môi trường bị hủy hoại, tàn phá nghiêm trọng. Ca ngợi màu xanh cây lá còn đồng nghĩa với việc ca ngợi sức vươn lên của một Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026. 

Nhà thơ Tố Hữu là người sử dụng nhiều chữ "xanh" trong thơ. Trong ảnh: Tố Hữu trong một lần tháp tùng Bác Hồ về thăm Pác Bó (năm 1961).
Nhà thơ Tố Hữu là người sử dụng nhiều chữ "xanh" trong thơ. Trong ảnh: Tố Hữu trong một lần tháp tùng Bác Hồ về thăm Pác Bó (năm 1961).

Ngoài việc được chọn dùng để tả cỏ, cây, sông, biển, màu xanh còn được gắn với những sự việc, hiện tượng mang tính khái niệm như thời gian, giấc mơ (như "màu xanh thời gian", "giấc mơ xanh"). Hẳn nhiều bạn yêu âm nhạc còn nhớ tới câu hát "Ta còn em một màu xanh thời gian" trong ca khúc "Em ơi Hà Nội phố" của nhạc sĩ Phú Quang (phổ thơ Phan Vũ). Không rõ từ căn cớ nào mà người ta gắn chữ xanh với những khái niệm ấy.

Thật ra, không chỉ có màu xanh đâu, mà còn những màu sắc khác, chẳng hạn như màu tím, được dùng để gắn với khái niệm thời gian (trong bài "Màu thời gian", Đoàn Phú Tứ chẳng đã viết: "Hương thời gian thanh thanh/ Màu thời gian tím ngát"). Tuy nhiên, phải thừa nhận, chữ "xanh" dùng trong trường hợp này là hợp hơn cả, hay hơn cả. Có lẽ vì chữ "xanh" gắn với yếu tố trẻ. Nói "màu xanh thời gian" là muốn nói tới sự trường cửu, sự không có tuổi, sự tươi mãi của quá khứ. Tuổi trẻ chẳng vẫn được gọi là tuổi xanh mà.

Nhân đây cũng cần nói thêm, không rõ ai là người đầu tiên dùng hai chữ "tuổi xanh". Đây là một cách nói tuyệt hay. Tôi nhớ trước đây có được đọc một cuốn tiểu thuyết của Dostoievsky dịch ra tiếng Việt là "Đầu xanh tuổi trẻ". Hai chữ đầu xanh cũng thật hay, mặc dù ai cũng biết, nói đầu xanh là để phân biệt với đầu bạc, chứ thực tế, với những người Việt Nam ta, khi trẻ tóc đen chứ đâu có tóc xanh? Nhưng rõ ràng, dùng hai chữ tóc xanh, đầu xanh, nó khơi gợi được sự trẻ trung, tươi mới. Nói chung, màu xanh là biểu tượng của sức sống, của sự tươi trẻ, sự hồi sinh.

Tôi không khẳng định được ai là người ham sử dụng màu xanh nhiều nhất trong thơ Việt, song tôi có thể đảm bảo rằng, đây là một trong những khổ thơ có mật độ màu xanh được sử dụng nhiều nhất:

Tôi lại nhìn, như đôi mắt trẻ thơ
Tổ quốc tôi. Chưa đẹp thế bao giờ!
Xanh núi, xanh sông, xanh đồng, xanh biển
Xanh trời, xanh của những giấc mơ.

Khổ thơ nói về tâm trạng hân hoan, vui sướng của một người trước núi sông đã hoàn toàn được giải phóng, hai miền Nam Bắc đã liền một dải, không còn tình cảnh bị cắt chia. Tác giả là nhà thơ Tố Hữu, và khổ thơ nói trên nằm trong bài "Vui thế, hôm nay…" được tác giả sáng tác vào tháng 8/1975. Thật hiếm có bài thơ nào chỉ trong hai câu vẻn vẹn 15 chữ mà có tới 6 chữ "xanh" như thế. Trường hợp này gợi ta nhớ tới Nguyễn Bính với thi phẩm "Mùa xuân xanh", nhưng chắc chắn những chữ "xanh" xuất hiện trong khổ thơ của Tố Hữu nhiều hơn. Cái say của mắt nhìn, của màu xanh trong thơ Tố Hữu bất giác làm tôi liên tưởng tới mấy câu thơ của thi sĩ Nga Sergei Esenin: "Ôi nước Nga, nước Nga màu thắm đỏ/ Và màu xanh ngã xuống giữa lòng sông/ Tôi yêu đến sướng vui và đau khổ/ Nỗi sâu thương hồ nước trải mênh mông". Màu đỏ ở đây là biểu tượng của đất đai, còn màu xanh là màu của cỏ cây hoa lá. Và màu xanh ấy nó quyến luyến, gắn bó với thiên nhiên tạo vật, nó ngã xuống, như muốn ôm choàng lấy lòng sông. Thật là một cách thể hiện cảm xúc mạnh mẽ…

Tuấn Đạt

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.