Kiếm - những lớp mã huyền thoại!

Truyền thuyết Việt kể, buổi đầu Lê Lợi khởi nghĩa, lực yếu, quân ít nên nhiều lần thất bại. Đức Long Quân liền cho mượn gươm thần. Một ngư dân tên Thận thả lưới ba lần đều chỉ bắt được thanh sắt liền đem về cất đi. Lê Lợi đến thăm, thấy góc nhà sáng rực, bèn đến xem, thấy một lưỡi gươm khắc hai chữ “Thuận thiên”.

  • Huyền thoại nữ biệt động mang danh “con thoi sắt”
  • Triển lãm 100 tư liệu, hình ảnh về đường Trường Sơn huyền thoại

Một đêm khi qua khu rừng nọ, thấy ánh sáng lạ trên ngọn cây, Lê Lợi trèo lên bắt được một chuôi gươm nạm ngọc, đem về tra lưỡi gươm ở nhà Thận vào thì vừa khít. Từ đó nghĩa quân đánh đâu thắng đấy. Hết giặc, Lê Lợi lên ngôi vua lấy hiệu Lê Thái Tổ.

Ngày nọ vua ngồi thuyền rồng dạo chơi trên hồ Tả Vọng, bỗng rùa vàng nổi lên xin lại gươm. Về sau dân gian gọi là hồ Hoàn Kiếm tức hồ trả gươm. Cái “mã” lớn nhất của truyền thuyết là hai chữ “Thuận thiên”, “thiên” nghĩa là trời, cũng có nghĩa là dân. Như vậy việc lớn thành công, ngoài thuận lòng trời, còn phải thuận cả lòng người. Có giặc thì tổ tiên cho nhận gươm thần để cứu nước. Hết giặc thì con cháu trả lại gươm thần để lo chuyện làm ăn. Truyền thuyết cho thấy người Việt yêu nước, yêu hòa bình và nhân ái vô cùng.

image001.jpg -0
Một phần hình ảnh kiếm ngắn Núi Nưa (Việt Nam).

Còn là triết lý về mối tương giao người - vật. Người thường (Thận) chỉ thấy đó là thanh sắt. Nhưng người tài (Lê Lợi) lại nhận ra đó là lưỡi gươm. Vật (lưỡi gươm) thấy người tài (Lê Lợi) thì “sáng rực” lên. Ở đời vẫn thế. Người này “duyên” với vật/việc này mà không “duyên” với vật/việc kia. Cố ngẫm để mà “biết mình, biết người”. Lại thêm, phải biết đi tìm cơ hội ở nhiều không gian (dưới sông nước, trên rừng cây). Với người tài thì các cơ hội nhỏ gặp nhau sẽ tạo ra cơ hội lớn. Lê Lợi gặp lưỡi gươm, chuôi gươm hai lần khác nhau. Nhưng chỉ ông biết “hợp” (thống nhất) lại thành “báu vật”…!!!

Còn có nhiều lớp nghĩa khác nằm trong motip gươm thần này, tựu trung lại đó là biểu tượng thiêng, mà “thiêng” thì bao giờ cũng được phủ lớp sương huyền thoại, bí ẩn, mời gọi…

Nhưng vẫn có sự thật rất khó giải thích. Đó là “Thiên hạ đệ nhất kiếm” của Việt vương Câu Tiễn cách nay hơn 2.300 năm. Năm 1965, khai quật ngôi mộ trên núi Vọng (Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc) người ta sửng sốt với thanh kiếm cổ, khi rút khỏi bao, vẫn sáng, lưỡi kiếm sắc bén, không hề bị gỉ sét. Hai dòng chữ khắc trên thân kiếm “Việt vương Câu Tiễn tự tác dụng kiếm” vẫn nét như mới khắc. Theo giới nghiên cứu, lưỡi kiếm được làm chủ yếu từ đồng điếu, dài 56cm, rộng 4,6cm, chuôi cán khảm lưu ly, loại đá quý thời cổ đại. Việt vương Câu Tiễn nổi tiếng với tích “nếm mật nằm gai”, nằm ngủ trên gai, nếm vị đắng của mật để nhớ mãi nỗi nhục đầu hàng quân Ngô mà phục thù. Chắc thanh kiếm trên đã ít nhiều giúp Câu Tiễn thành công.

Thời Đường, bên nước Tàu, “kiếm pháp”, “kiếm thuật” được đưa vào chương trình học tập trong giới Nho sĩ. Ngày ấy kén rể quý, ngoài thử chữ nghĩa còn thêm cách xem ai múa gươm dưới trời mưa to mà áo quần vẫn không ướt. Lý Bạch học kiếm từ nhỏ, lại được bố mời thầy giỏi đúc kiếm, ba năm rèn một thanh kiếm báu đặt tên là “Nhật Nguyệt”. Năm 36 tuổi, Lý Bạch vừa là bạn, vừa là trò của Phỉ Dực - người được tôn là “thiên hạ đệ nhất kiếm”. Có thầy giỏi lại chăm chỉ tập luyện nên “kiếm pháp” Lý Bạch ngày càng điêu luyện, ảo diệu.

Theo sử sách, đương thời Lý Bạch rất nổi tiếng, được người đời khen một tay cầm bút làm thơ, một tay múa kiếm đều giỏi. Từ “mẫu gốc” này trong văn chương xuất hiện hình tượng người quân tử đeo gươm cưỡi ngựa biểu trưng cho ý chí “tang bồng”. Đi vào “Truyện Kiều” ở ta đã góp phần kiến tạo nên một Từ Hải: “Trông vời trời bể mênh mang/ Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”…

Nhưng nâng “kiếm học” thành “đạo” thì chỉ có ở Nhật Bản. Môn “Kiếm đạo” được gọi là “Kendo” (Ken = kiếm, do = đạo), hình thành dựa trên kỹ thuật truyền thống của kiếm sĩ Samurai cùng thanh kiếm Katana. Tương truyền Katana sinh ra trong lửa để trở thành biểu tượng của đức tin và uy quyền, để làm nên một “tinh thần Nhật Bản”. Rèn một thanh kiếm Katana “độc bản” (dài 60-80cm và nặng 1,1-1,3kg) là cực kỳ công phu, tốn kém, do vậy nó rất giá trị. Theo truyền thông, thanh kiếm tên Samurai Tachi (có từ thế kỷ XVI) được định giá tới cả nhiều triệu đôla Mỹ. Katana gắn liền với các võ sĩ Samurai, kiếm được đeo hướng mũi xuống dưới, sau thế kỷ XVI, kiếm được đeo mũi hướng lên trên.

image002.jpg -1
Kiếm của anh hùng El Cid (Tây Ban Nha).

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao Tây Ban Nha tôn thờ người anh hùng El Cid (1043-1099) - một nhà quân sự tài giỏi, một nhà ngoại giao xuất chúng. Gắn liền với cuộc đời chinh chiến của El Cid là thanh kiếm Tizona huyền thoại, hiện trưng bày tại Viện bảo tàng Burgos (thành phố Burgos), được coi là một hiện vật lịch sử - văn hóa có giá trị lớn lao. Kiếm dài 103cm và nặng 1,1kg. Thân kiếm đề năm sản xuất (1002) và trích dẫn câu kinh cầu nguyện Đức Mẹ Maria.

Theo cách gọi phổ thông thì kiếm và gươm là một, hồ Gươm cũng là hồ Hoàn Kiếm. Thế giới gọi “kiếm Nhật”, lại cũng gọi “thanh gươm võ sĩ đạo”. Nhưng thực tế khác nhau, kiếm 2 lưỡi đối xứng (thiên về đâm), gươm một lưỡi (thiên về chặt, chém). Ngoài công dụng là vũ khí lạnh dùng trong chiến trận để sát thương đối phương, kiếm còn là biểu tượng quyền lực, danh dự, vị thế, văn hóa…

Năm 1961, dưới chân núi Nưa (Triệu Sơn, Thanh Hóa) ngành khảo cổ khai quật được thanh kiếm quý, lưỡi hình lá tre, mỏng, hai lưỡi sắc, chắn tay hình sừng trâu. Cán là khối tượng tròn mang hình dáng một phụ nữ đầu đội khăn hình chóp giống búp sen, tai đeo đôi vòng to chấm vai, ngực và tay đeo vòng trang sức, hai tay chống nạnh đầy uy quyền mạnh mẽ. Thân mặc áo chẽn dài tay. Áo cánh xẻ ngực không cài khuy… Kiểu trang phục này nay vẫn thấy trong bóng dáng trang phục phụ nữ Mường… Chưa đủ căn cứ Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 nhưng nhiều giả thiết nhận định tượng người phụ nữ chính là nguyên mẫu Bà Triệu. Đây là thanh kiếm Lệnh (biểu trưng Lệnh ban ra). Thực sự là báu vật, năm 2013, thanh kiếm được công nhận bảo vật quốc gia.

Gươm kiếm là biểu tượng cho ý chí, quyết tâm Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 gì đó lớn lao, phi thường. Trong “Cáo bình Ngô” cụ Nguyễn Trãi có câu: “Gươm mài đá đá núi cũng mòn”. Trong “Cảm hoài”, Đặng Dung viết: “Quốc thù vị báo đầu tiên bạch/ Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma” (Thù nước chưa báo được, mà đầu thì đã bạc rồi/ Bao lần mang kiếm Long Tuyền ra mài dưới bóng trăng). “Long Tuyền” theo truyền thuyết Trung Hoa là một bảo kiếm. Âu Dã Tử - ông tổ nghề rèn kiếm một lần ngao du thấy mạch nước ở Long Tuyền (trên núi Tần Khê, tỉnh Triết Giang nay) có ánh sắc lạ. Đoán có quặng sắt quý liền cho xẻ núi tìm được một mảnh thiết anh (sắt tốt) rồi rèn thành kiếm Long Tuyền. Đem kiếm quý mài dưới trăng là cái ý ẩn nhẫn chờ thời. Câu thơ còn có bóng dáng triết lý của Tư Mã Ý thời “Tam quốc”: hai mươi năm mài gươm để một ngày dùng!

Kiếm còn dùng trong ma thuật, thờ cúng, trấn yểm… Ở Nhật Bản khai quật ngôi mộ cổ Tomio Maruyama (khoảng nửa sau thế kỷ IV) tìm được một chiếc gương và thanh kiếm dài hơn 2 mét, lưỡi uốn cong giống hình con rắn. Theo giới khảo cổ, thanh kiếm không thể dùng trong thực tế (vì quá dài) mà là một biểu tượng nghi lễ ma thuật liên quan đến tín ngưỡng thờ rắn cổ xưa. Chiếc gương có thể là vật để xua đuổi ma quỷ. Có lẽ đây là một trong những mạch nguồn, chảy về thời hiện tại tạo thành một nét “trấn yểm phong thủy” ở nhiều nước phương Đông. Chủ nhà treo thanh kiếm trong phòng khách ở vị trí thích hợp vừa tăng cường “vượng khí” vừa xua đuổi tà khí.

Ngày nay thế giới quen thuộc với biểu tượng Nữ thần công lý (Lady Justice, Justitia) của phương Tây, với thanh gươm biểu tượng cho sức mạnh cưỡng chế, quyền lực, thực thi công lý. Nhưng thanh gươm này vẫn còn trong vỏ, mũi chúi xuống đất. Kết hợp với hình ảnh “cán cân” có thể hiểu cái ý nghĩa công lý phải được xem xét, điềm tĩnh, thấu đáo, cẩn thận chứ không phải là để đe dọa, uy hiếp, trấn áp, tạo ra sự sợ hãi…

Ở châu Âu cuối thời trung đại, kiếm gắn liền với giới quý tộc và các hiệp sĩ. Để giải quyết mâu thuẫn theo tinh thần “thượng tôn công lý”, người ta tổ chức các trận đấu tay đôi với vũ khí thường là kiếm. Có sự sắp xếp và thỏa thuận trước, hai bên sẵn sàng lấy tính mạng của mình để “đảm bảo danh dự”. Sau này súng ngắn ra đời, “đấu tay đôi” thay kiếm bằng súng. Vì tính chất có phần “nguyên thủy” nên đến thời hiện đại, “đấu tay đôi” bị bỏ hẳn.

Là một biểu tượng thiêng nên ở thời hôm nay, kiếm vẫn mang tính tượng trưng cho quốc gia (sức mạnh quân sự), cho dòng họ (nổi tiếng về võ thuật, sự mạnh mẽ), cho ngành nghề (bảo vệ OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao, công lý, trừng phạt cái ác…).

Nguyễn Thanh Tú

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.