Không còn là bệnh lý

Long là một trường hợp tôi thường xuyên đem ra thảo luận để giúp mọi người hiểu hơn về bệnh tâm thần. Là một học sinh lớp 10, mặc dù việc học tập và bạn bè của Long vẫn bình thường, nhưng em làm cô chủ nhiệm bận tâm. Gần đây đến lớp em tỏ ra mệt mỏi và thiếu ngủ. Cô càng lo hơn khi có bạn nói nhìn thấy Long một vài lần mời các bạn ăn đất.
  • Bệnh tâm thần và mối liên hệ với những vụ thảm án

Khi thảo luận về Long, mọi người đều nghĩ rằng Long mắc bệnh tâm thần. Không chỉ học viên, mà ngay cả những đồng nghiệp của tôi, các bác sĩ tâm thần và các nhà tâm lý lâm sàng được đào tạo bài bản ở Mỹ và Pháp cũng nghĩ vậy. Bởi vì, ăn đất là một hành vi rất kì lạ.

Có một thông tin quan trọng cố tình được giấu đi. Long quê ở huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc và mới chuyển lên Hà Nội học. Quê Long có tục ăn đất lâu đời. Mọi người ăn đất ngói, một loại đất đặc biệt ở địa phương, và thường hun khói bằng lá sim. Khi tôi chia sẻ thêm, mọi người đều thay đổi và cho rằng Long bình thường.

Tôi chủ ý gợi ra cảm giác kì lạ cho mọi người về Long. Rất thông thường, khi chúng ta thấy có biểu hiện kì lạ, khác thường, chúng ta sẽ coi việc nó là bệnh lý tâm thần mà không nghĩ rộng ra về các tính chất khác của nó.

Một hiện tượng khác cũng gây cảm giác kì lạ cho chúng ta là hiện tượng đồng tính. Đây là những người có cảm xúc tình dục với người cùng giới tính với mình. Nếu bạn là bố mẹ họ, bạn đưa họ đến bệnh viện khám toàn bộ cơ thể làm đủ các trắc nghiệm sinh hóa nhưng sẽ không tìm ra vấn đề gì. Các bác sĩ lúc đó giới thiệu họ sang khoa tâm thần bởi nếu cơ thể không có vấn đề gì thì nó sẽ là vấn đề của tâm trí. Đó là chuyện xảy ra trước năm 1973.

"Tôi là người đồng tính. Tôi là một bác sĩ tâm thần". Bác sĩ Ẩn danh (người đeo mặt nạ) phát biểu tại cuộc họp lịch sử giữa những thành viên của APA và các người đồng tính năm 1972. Bác sĩ Ẩn danh này là John Fryer, một nhà tâm thần, giảng viên Trường đại học Temple, Mỹ.
"Tôi là người đồng tính. Tôi là một bác sĩ tâm thần". Bác sĩ Ẩn danh (người đeo mặt nạ) phát biểu tại cuộc họp lịch sử giữa những thành viên của APA và các người đồng tính năm 1972. Bác sĩ Ẩn danh này là John Fryer, một nhà tâm thần, giảng viên Trường đại học Temple, Mỹ.

Trước năm đó, giới tâm thần học coi đồng tính là một loại bệnh, một sự phát triển tình dục lệch lạc. Nhà tâm thần học, Edmund Bergler viết trong một cuốn sách nổi tiếng ở thập kỉ 50: "Tôi không kì thị với người đồng tính; với tôi họ là những bệnh nhân cần phải được giúp đỡ".

Cũng tồn tại quan điểm khác coi đồng tính là kết quả của việc phát triển tính dục chưa hoàn thiện. Freud, cha đẻ của phân tâm học, cho rằng mọi người sinh ra đều có hai xu hướng tình dục, đồng giới và khác giới. Sự phát triển tính dục tự nhiên khi hoàn thiện sẽ tạo ra xu hướng tình dục dị giới. Đồng tính là do quá trình phát triển tính dục phát triển không hoàn thiện được do bị ảnh hưởng bởi những trải nghiệm tâm lý tiêu cực.   

Thế nên, không ngạc nhiên rằng khi hội Tâm thần học của Mỹ coi đồng tính là rối loạn nhân cách Ok9 cab trò chơi casino phổ biến. Điều này được thể hiện chính thức trong cuốn Sổ tay Thống kê và Chẩn đoán các rối loạn tâm thần (DSM), lần thứ nhất (năm 1952). Sổ tay này là sách hướng dẫn các bác sĩ tâm thần chẩn đoán bệnh. Trong phiên bản thứ hai, (năm 1968), DSM tiếp tục liệt kê đồng tính là một loại lệch lạc tình dục.

Thời điểm đó, nhiều nhà tâm thần học chỉ biết đến những người đồng giới họ gặp trong bệnh viện hay phòng khám tâm thần của họ. Những người đồng tính đó có những vấn đề tâm thần, cảm thấy tệ với xu hướng tình dục của mình và muốn thay đổi nó. Vào phòng khám, đương nhiên bạn sẽ toàn gặp bệnh nhân. Nhưng không phải người đồng tính nào cũng có các khó khăn tâm lý. 

Vào cuối thập kỉ 1950, nhà tâm lý học Evelyn Hooker xuất bản một nghiên cứu so sánh các khó khăn tâm lý ở hai nhóm người, 30 người đồng giới nhưng không ở trong bệnh viện và 30 dị tính ngẫu nhiên. Kết quả cho thấy không có khác biệt gì giữa hai nhóm này. Ngoài kia, bên ngoài phòng khám của các bác sĩ tâm thần có những người đồng tính vui vẻ và hạnh phúc với bản thân và với cuộc sống.

Vào thập niên 1970, phong trào đòi quyền của người đồng tính hoạt động rất mạnh và táo bạo. Năm 1972, hiệp hội Trị liệu Hành vi tổ chức một hội thảo về trị liệu cho người đồng tính. Khi cuộc họp bắt đầu được 10 phút thì các nhà hoạt động đứng lên hô to: "Buổi này phải dừng lại. Chúng tôi không thể chấp nhận được nữa. Các ông bệnh lý hóa chúng tôi". Sau nhiều lần ổn định lại trật tự không được, cuộc họp buộc phải dừng lại.  

Gs. Robert Spitzer, cha đẻ của nền tâm bệnh học hiện đại vì những đóng góp trong việc định nghĩa và phân loại bệnh tâm thần.
Gs. Robert Spitzer, cha đẻ của nền tâm bệnh học hiện đại vì những đóng góp trong việc định nghĩa và phân loại bệnh tâm thần.

Cuộc họp đó có mặt của giáo sự tâm thần học, Trường đại học Columbia, Robert Spitzer, một thành viên trẻ tuổi của APA tham gia soạn thảo sách DSM. Tại thời điểm đó, mặc dù suy nghĩ giống những đồng nghiệp của mình, coi đồng tính là một bệnh rất nặng, nhưng Gs. Robert vẫn cảm thấy có điều gì không ổn khi chứng kiến chuyện xảy ra. 

Điều đó thúc đẩy ông liên hệ với một người biểu tình hôm đó để tìm hiểu về cuộc sống của người đồng tính. Xúc động vì những gì khám phá được, ông tổ chức một cuộc họp giữa người đồng tính và một số thành viên chủ chốt của APA để lắng nghe thêm về trải nghiệm của họ.

Sau buổi đó, nhiều thành viên APA cảm thấy có trách nghiệm cải thiện tình hình cho người đồng tính. Nhưng làm được điều gì là chuyện khiến GS. Robert đau đầu. Hiểu hơn về họ, ông nhận thấy không có cơ sở để coi đồng tính là bệnh tâm thần. Nhưng cụ thể thì đồng tính khác biệt gì so với các bệnh tâm thần?

Thời điểm đó, chưa có định nghĩa về thế nào là một bệnh tâm thần. Xem lại các bệnh, GS. Robert nhận thấy chúng có điểm chung: gây đau khổ cho người bệnh và ảnh hưởng đến chức năng chung trong cuộc sống của họ. Trầm cảm chẳng hạn, (là một bệnh đặc trưng bởi tâm trạng buồn bã và chán nản không muốn làm gì). Ai cũng trải qua nỗi buồn chán. Nhưng chỉ khi người ta thấy nỗi buồn gây cho họ rất nhiều sự khó chịu hoặc lo lắng đó ảnh hưởng đến Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP, cuộc sống gia đình hay các mối quan hệ khác thì nó mới được coi là bệnh.

Những người đồng tính hiển nhiên đang phải trải qua rất nhiều đau khổ, khó khăn trong cuộc sống. Tuy nhiên đó là do cách đối xử của Ok9 cab trò chơi casino phổ biến với họ chứ bản thân việc đồng tính không tạo ra đau khổ gì hoặc cản trở gì tới hoạt động của họ.  

Nhưng, đồng tính không quan hệ tình dục với người khác giới, vậy sinh con làm sao?

Đây quả là một điểm rất thú vị, bởi lẽ không sinh con cái sẽ không thể duy trì giống nòi. Tuy nhiên, đây không phải là chức năng căn bản cần phải có. Bởi lẽ, nếu người này không làm thì người khác sẽ làm. Có con hay không có con, không làm cho một người trở nên kém con người hơn, người đó vẫn hoàn toàn có thể là một người độc lập tự chủ, trưởng thành.

Trong Ok9 cab trò chơi casino phổ biến có rất nhiều người không có con như: các nhà sư, các thầy tu hoặc nhiều người đơn giản là không thích có con. Họ chọn không muốn có con. Không ai coi họ là bị rối loạn tâm thần. Người đồng tính không hề bị ảnh hưởng tới khả năng có con, họ chỉ lựa chọn không có con theo cách của người dị tính. Bởi vì đơn giản nếu phải lập gia đình sinh con, hoặc thậm chí có con mà không yêu người bạn đời của mình, họ sẽ không hạnh phúc, con họ cũng không hạnh phúc. 

Với những lập luận thuyết phục trên, Gs. Robert đã kiến cho nhiều thành viên chủ chốt của hội Tâm thần Mỹ nhận thấy đồng tính không phải là bệnh tâm thần. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, trị liệu để thay đổi người đồng tính trở lại dị tính, vẫn đang rất phổ biến. Nếu tuyên bố đồng tính không phải là bệnh, các bác sĩ đang thực hiện trị liệu này sẽ phản đối.

Để được đa số chấp nhận, GS. Robert đã đề xuất thay thế đồng tính bằng chứng "bối rối định hướng tình dục". Nhãn bệnh tâm thần này dành cho những người đồng tính đặc biệt, những người không cảm thấy không thoải mái về xu hướng đồng giới của mình và muốn thay đổi thành người dị tính. Phương án này đã được APA bỏ phiếu chấp nhận vào cuộc họp thường niên năm 1973. Kết quả là đồng tính lần đầu tiên đã không còn xuất hiện trong DSM.

Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu, đồng tính vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi sự liên quan đến bệnh tâm thần. Dưới sức ép của những nhà tâm thần học theo hướng phân tâm, APA buộc vẫn phải có những nhãn bệnh tâm thần liên quan đến đồng tính như "bối rối định hướng tình dục" hoặc "Đồng giới có bản thể không đồng nhất" ở DSM 3. Những nhãn đó tồn tại nhằm xoa dịu những bác sĩ đang muốn tiến hành trị liệu cho người đồng tính.

Không chấp nhận sự thỏa hiệp đó, các nhà tâm thần học tiến bộ tiếp tục đặt câu hỏi: liệu những buồn phiền về bản thân mình có phải là dấu hiệu của bệnh tâm thần không? Liệu chúng ta có coi những người lùn bẩm sinh, lớn lên họ rất phiền lòng về chiều cao của mình là những người bị tâm thần không? Kết quả là, trong phiên bản chỉnh sửa DSM 3 năm 1987, đồng tính đã không hoàn toàn ra khỏi danh sách các bệnh tâm thần, không còn bất cứ một nhãn bệnh nào liên quan đến đồng tính. 

Đã hơn 30 năm kể từ khi hiện tượng đồng tính được các nhà tâm thần học nhìn nhận với đúng bản chất của nó, một hiện tượng tự nhiên của con người. Sự thay đổi quan điểm đó không phải là một sự nhân từ, thương cảm dành cho những người yếu thế, kì dị. Đó là một điều tất yếu đạt được; trước hết, là nỗ lực cất lên tiếng nói của chính những người đồng tính; sau đó, là nỗ lực của những nhà tâm thần học sẵn sàng bước ra khỏi chỗ yên ấm của mình để học hỏi từ thực tế cuộc sống. Giờ đây, những người đồng tính hiện diện và đóng góp trong mọi lĩnh vực của cuộc sống càng cho thấy đó là điều đúng đắn. Tôn trọng xu hướng tính dục của một người là việc đúng phải làm. 

TS Tâm lý học Nguyễn Cao Minh

Các tin khác

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao - Ôk9 casino, thể thao, nổ hũ, game bài và bắn cá Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động OK9 thể thao xanh chín và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng Ok9 cab trò chơi casino phổ biến

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.