Khác biệt chúa trời - khác biệt hành vi

Trước tình huống người thì cho rằng tôn giáo làm cho mọi người hành động tốt hơn, người lại cho rằng tôn giáo đầu độc mọi thứ, Azim Shariff - trợ lý giáo sư tâm lý học và giám đốc Phòng thí nghiệm Ok987 ưu đãi độc quyền và Đạo đức tại UO đã hướng mục tiêu nghiên cứu của mình vào việc khám phá nguồn gốc tiến hoá của hành vi đạo đức, với trọng tâm đặc biệt về các hậu quả Ok9 cab trò chơi casino phổ biến tích cực và tiêu cực của các tôn giáo và các hệ thống Ok987 ưu đãi độc quyền liên quan.

Nhờ tâm lý học đã phát triển các công cụ như "mồi bất tỉnh" để OK9 đã banh các thí nghiệm được kiểm soát cẩn thận nhằm đo lường tác động tâm lý của tôn giáo, Azim Shariff đã nghiên cứu sâu về ảnh hưởng của tôn giáo đối với sự rộng lượng, trung thực, thành kiến và xung đột. Shariff giải thích (lú lẫn vô thức là việc sử dụng kích thích để kích hoạt những suy nghĩ cụ thể trong tâm trí vô thức).

Trong năm 2011, Shariff và Ara Norenzayan của Đại học British Columbia đã công bố bài báo thực nghiệm đầu tiên để thiết lập một lý thuyết tôn giáo về sự khác biệt hành vi quan trọng giữa niềm tin vào một Đức Chúa Trời từ bi và niềm tin vào một kẻ ác. Shariff và Norenzayan cho thấy, "hành vi của con chiên phần lớn phụ thuộc vào tính khí của Chúa - đặc biệt, họ nhận ra rằng niềm tin vào một vị Chúa cương quyết, tức giận là yếu tố quyết định". Sau đó, Shariff cũng đã tạo ra một cú sốc lớn hơn khi ông chuyển sang các dữ liệu quốc tế về tội phạm.

Sử dụng các số liệu thống kê từ Văn phòng Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc và các cuộc khảo sát quốc tế về niềm tin tôn giáo, Shariff và Mijke Rhemtulla của Đại học Kansas đã tiến hành phân tích toàn diện 26 dữ liệu liên quan đến 143.197 người ở sáu mươi bảy quốc gia. Kết quả nghiên cứu nhanh chóng được các phương tiện truyền thông lan truyền, cho thấy rằng hoạt động tội phạm thấp hơn ở các Ok9 cab trò chơi casino phổ biến  mà niềm tin tôn giáo của người dân có thành phần trừng phạt mạnh mẽ so với các địa điểm nơi tín ngưỡng tôn giáo có thiện cảm hơn.

Thật vậy, một OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao mà nhiều người tin vào thiên đàng hơn địa ngục có thể sẽ có tỉ lệ tội phạm cao hơn nhiều so với những nơi mà những niềm tin này đều bình đẳng. Những ảnh hưởng này đã được xác nhận bằng số liệu thống kê những khác biệt xuyên quốc gia khác, như mức độ giàu có và bất bình đẳng. Phát hiện này cung cấp những bằng chứng thuyết phục cho thấy hình phạt siêu nhiên xuất hiện như một sự đổi mới văn hóa hiệu quả để khuyến khích hành vi đạo đức. 

Các nhà nghiên cứu của Đại học Harvard cho thấy, vào năm 2003, tổng sản phẩm quốc nội cao hơn ở các nước phát triển khi người ta tin vào địa ngục nhiều hơn những gì họ đã làm ở trên trời. Shariff nói: "Trong lúc này, chúng ta chỉ có thể suy đoán rằng, có thể là những người không tin vào khả năng bị trừng phạt trong thế giới bên kia cũng cảm thấy dường như họ có thể tránh khỏi hành vi vô đạo đức. Hiện nay có rất ít sự ngăn chặn mang tính thiêng liêng, dù chỉ là một chút ngăn chặn bằng quyền phép thần thánh".

Khám phá mới nhất của Shariff là trả lời câu hỏi lý do thiên đường tồn tại như một khái niệm tôn giáo là gì nếu không phải để khuyến khích cuộc sống trong sạch. Bằng cách sử dụng dữ liệu của Gallup World Poll, ông nhận thấy rằng mức độ mà nhiều người trong một quốc gia tin vào thiên đường so với những người tin vào địa ngục là chỉ số tiên đoán mạnh mẽ thứ hạng toàn cầu về hạnh phúc của người dân - ngay cả cảm giác tốt đẹp trong một ngày nhất định. Ví dụ, người Colombe đạt điểm cao vì hạnh phúc và niềm tin vào thiên đường. Một lần nữa, so sánh về chỉ số niềm tin tôn giáo có thể nhận biết những khác biệt về OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao và Ok9 cab trò chơi casino phổ biến khác giữa các quốc gia. "Địa ngục tồn tại để làm cho mọi người hành động tốt, trong khi đó, thiên đường tồn tại để làm cho mọi người cảm thấy tốt" - Shariff nói - "Chúng tôi đang nghiên cứu và cố gắng xem các dữ liệu có hỗ trợ cho nhận định này không".

Bức tranh “Bữa tối cuối cùng” của danh họa Leonardo da Vinci.
Bức tranh “Bữa tối cuối cùng” của danh họa Leonardo da Vinci.

Nhà tâm lý học Paul Bloom của trường Yale cho rằng câu trả lời là cả hai. Và những "ảnh hưởng đạo đức của tôn giáo xuất phát từ những gì mà những người tôn giáo làm cùng nhau ... không nhất thiết là những gì họ tin".

Năm 2005, nhà tâm lý học Paul Bloom của trường Yale xuất bản một bài báo được hoan nghênh tại Đại Tây Dương cho rằng niềm tin vào Thiên Chúa và các linh hồn siêu nhiên khác là sản phẩm phụ ngẫu nhiên của các khuynh hướng nhận thức để thấy được trật tự và mục đích trên thế giới. 

Gần đây, ông đã công bố một bài báo chỉ ra rằng, tôn giáo thực sự dường như làm cho mọi người thêm vị tha và hào phóng. Biên lai thuế cho thấy rằng các bang có nhiều người theo tôn giáo có mức trợ cấp từ thiện cao hơn các tiểu bang ít tôn giáo hơn. Trong khi đó, các kết quả trong phòng thí nghiệm cho thấy rằng tham gia vào các nghi lễ tôn giáo khiến mọi người hào phóng hơn và quan tâm đến nhau hơn. Nhưng lợi ích của tôn giáo không dừng lại ở đó. Theo một nghiên cứu năm 2004 của Bloom, những người theo tôn giáo thường cho rằng so với các đối tác thế tục của họ thì họ "rất hạnh phúc" với cuộc sống của mình.

Tuy nhiên, trong hệ thống quan điểm về tôn giáo của Bloom, những điểm tích cực được cân bằng gần như đồng đều bởi các điểm tiêu cực. Vậy tôn giáo tốt cho chúng ta hay không? Là một nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 vô thần, câu trả lời của Bloom là một từ "Có" và "Không" rõ ràng. Tôn giáo, ông tin, chỉ đơn giản là một công cụ. Nó phát triển để giúp con người giải quyết vấn đề "điều khiển tự do" trong OK9giaitri đăng nhập Ok9 cab trò chơi casino phổ biến của cộng đồng. Bằng cách yêu cầu mọi người tham gia các nghi thức tốn kém, đau đớn thường xuyên, các nhóm tôn giáo đảm bảo rằng các thành viên của họ có động lực mạnh mẽ để duy trì sự đóng góp và đóng góp các nguồn lực OK9 cung cấp hơn 1.000 trận đấu mỗi ngày từ các giải đấu lớn như World Cup, Premier League, La Liga, Champions League,.. với tỷ lệ kèo cược vô cùng cao và Ok9 cab trò chơi casino phổ biến cho nhóm. Nó giống như Ok9 cool link đăng nhập với bạn bè - bạn càng Ok9 cool link đăng nhập vào khoản Ok9 cool link đăng nhập mang tính chia sẻ thì càng có động lực để đảm bảo rằng Ok9 cool link đăng nhập sẽ được trả hết. 

Quan điểm tiến hóa về tôn giáo này giúp giải thích một trong những phát hiện khó hiểu nhất. Những điểm nổi bật của Bloom: những ảnh hưởng đạo đức của tôn giáo, cả tốt lẫn xấu, được tiên đoán bởi những hành vi tôn giáo nào mà họ tham gia, không phải là họ tin vào Đức Chúa Trời hay là một thế giới bên kia. Trên thực tế, các hành vi tôn giáo cá nhân của mọi loại dường như không có nhiều sự khác biệt khi tác động đến hành vi đạo đức của người dân. Ví dụ, trong số những người Hồi giáo Palestine tham dự các nhà thờ Hồi giáo thường có liên quan đến việc hỗ trợ các vụ đánh bom liều chết chống lại người Do Thái, trong khi cầu nguyện cá nhân không có sự liên kết như vậy.

Những phát hiện này góp phần làm dấy lên những lời đồn đại của các học giả trong giới nghiên cứu tôn giáo về quan điểm nhấn mạnh rằng phải nhìn tôn giáo chủ yếu qua hành động chứ không phải qua các tín ngưỡng và mệnh đề trừu tượng. Nếu Bloom là đúng, thì việc tham gia thường xuyên vào các hoạt động tôn giáo theo nhóm sẽ làm cho mọi người hào phóng, hạnh phúc và vị tha... cũng như nghi ngờ người ngoài, thành kiến và phòng thủ trong nhóm của họ. Giống như điều trị ung thư với các phản ứng phụ khó chịu sâu sắc, tôn giáo truyền cảm hứng tốt nhất trong bản chất con người ngay cả khi nó xảy ra điều tồi tệ nhất.

Tuy nhiên, Bloom chỉ ra rằng có những lý do để lạc quan. Thứ nhất, mối liên quan giữa tôn giáo và thành kiến chủng tộc đã giảm - ít nhất là ở Mỹ - kể từ giữa những năm 1960. Thứ hai, nghiên cứu của Allport cũng chỉ ra rằng chỉ có một số loại tín ngưỡng tôn giáo dường như tạo cảm hứng cho thành kiến. Sự tò mò nhấn mạnh đến các phần thưởng bên ngoài và sự chấp nhận Ok9 cab trò chơi casino phổ biến có liên quan đến những cảm xúc tiêu cực đối với các thành viên của các chủng tộc khác, trong khi tôn giáo tập trung vào những mục đích nội tại, chủ quan thì không. Thông điệp quan trọng nhất của Bloom là, không phải tôn giáo là tốt, xấu, hoặc lừa đảo. Theo những từ của Bloom, theo cách nói của Bloom, "không thể hiểu được phần lớn sự tồn tại của con người, bao gồm luật pháp, đạo đức, chiến tranh, và Ok987 ưu đãi độc quyền, mà không đánh giá cao tôn giáo và cách thức hoạt động của nó".

Theo Norman Davies (1997), cũng như lịch sử có thể được viết ở bất kỳ độ phóng đại nào, mối quan hệ giữa tôn giáo và luân lý có thể được khám phá ở bất kỳ mức độ nào. Tôn giáo, giống như chòm sao Orion trong bầu trời đêm, có thể không phản ánh một cấu trúc tự nhiên thực sự nhưng thay vào đó, có thể bao gồm một tập hợp nhiều hoặc ít tuỳ ý các tính năng khác biệt. 

Các nhà nghiên cứu về kỷ luật thần kinh học (Coltheart, Langdon và McKay, 2011) nhận thức xem các hội chứng về tâm thần như là các chòm sao của các triệu chứng về tâm thần và lịch sử, và cho rằng đơn vị điều tra phải là triệu chứng (ví dụ, ảo tưởng) chứ không phải hội chứng như tâm thần phân liệt. Tương tự như vậy, sự tiến bộ trong việc hiểu mối quan hệ giữa tôn giáo và đạo đức có thể đòi hỏi phải phân chia các khái niệm mờ này thành các đơn vị cơ bản hơn. Nhiều tác giả đã cố gắng xác định rõ các yếu tố cơ bản của tôn giáo và đạo đức.         

(Bài viết tổng thuật từ các nghiên cứu tôn giáo nước ngoài)

Đỗ Minh Tuấn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một OK9 là nền tảng giải trí trực tuyến uy tín hàng đầu châu Á kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026.

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Sự “cô đơn siêu tuyệt” trong thơ tình

Từ xưa đến nay, cảm giác cô đơn luôn hiện hữu trong thơ như một nguồn cảm hứng của các thi nhân. Có một số độc giả yêu thơ hỏi tôi: “Sự cô đơn trong thơ tình yêu có những dạng thức nào?”. Theo tôi trong thơ tình yêu truyền thống, cô đơn thường được hiểu như trạng thái tâm lý phát sinh từ chia lìa, xa cách hoặc khát vọng không thành.

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào OK9giaitri đăng nhập thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.