Khắc khoải một thời tuổi xanh
Ấy là câu chuyện thuở lên năm. Mỗi khi cơn mưa vừa tạnh, những lớp đất bùn còn đọng bên thềm nhà là cậu bé Y Nhi Ksor lại lấy chiếc que vẽ hình những bông hoa. Khi trời nắng lên, những bông hoa của cậu sẽ được hong khô. Nghe như hương hoa hồng lan tỏa quanh đâu đây, tạo nên những tiếng tí tách của những cánh hoa bùn muốn bay lên khỏi mặt đất. Nhiều khi cậu còn bắt chước bố lấy dao chạm khắc lên khối gỗ mít dẻo, gọt thành hình người gác mộ bên hàng rào nơi bìa rừng, luôn luôn rạo rực tiếng chim ca.
Lớn lên, Y Nhi mải theo bên cha để nghe tiếng chiêng, tiếng cồng rền vang bên bếp lửa hồng, rồi cứ thế hát múa và cầm tay một cô bé trong buôn Sek mà cười ngẩn ngơ cho đến khi về sáng. Nhất là cái hôm cùng bạn đi săn trong rừng, khi nghe tin cha đang kể sử thi "Chàng Đam San" trong buôn, thế là bỏ hết, Y Nhi nghe suốt một đêm. Để rồi cả ngày hôm sau lên đồi vừa chăn bò, vừa lấy que trúc vẽ lên bãi cỏ non hình những chàng trai dũng mãnh kéo căng cây nỏ bắn đàn sói hoang xuống bản phá ngô và bắt gà, bắt lợn.
Lại có đêm trăng lên, Y Nhi mơ về những đôi mắt của cô gái buồn đến mênh mang cánh rừng mỗi khi đi chợ huyện về. Em nhớ ai mà vương lệ bên dòng suối cạn. Thế là Y Nhi vùng dậy vẽ lên không trung hàng ngàn đôi mắt. Vừa vẽ, Y Nhi vừa nhớ lại những lời cha hát trong buôn ngày hội, rằng đôi mắt buồn ơi, hãy vui lên khi nắng đang về và cơn mưa đang tưới khắp nương, khắp làng buôn cho cây cối xanh tươi và chim chóc reo ca khắp cánh rừng vui... Khi ấy chàng thiếu niên Y Nhi đã tròn 15 tuổi. Ngày buôn Sek ai nấy đều hoan ca trong ánh bình minh cùng hàng trăm lá cờ, chào đón quê hương được giải phóng (10-3-1975), đêm về, Y Nhi lại vẽ trên nền nhà hình chú giải phóng quân, với cánh mũ tai bèo hành quân qua buôn, nụ cười rạng rỡ... Thế là buôn Sek hẻo lánh của người Ê đê ở cái huyện xa xôi Ea H'Leo bắt đầu cuộc sống mới. Năm sau, Y Nhi được lên thành phố học những cái chữ, cái số mà bao ngày mơ ước để bắt đầu thực hiện tình yêu với sắc màu hội họa...
Rạng rỡ với những ngày Hội Ban Mê
Đã có một chàng trai Ê đê khác lạ với những hình tượng đam mê trong những ngày hội buôn làng. Y Nhi vẽ như cuồng say với sắc màu nồng ấm và thể hiện sự khao khát trong con tim về tình yêu của những chàng trai và cô gái Ê đê qua bức "Lễ trao vòng", cùng với sự tươi trẻ nhiệt thành trong tác phẩm "Đi dự hội"... Đó là những tác phẩm đầu tiên của họa sĩ Y Nhi sau bảy năm tu luyện ở Trường Đại học Mỹ thuật Huế (1981-1988) trở về Ban Mê, với tấm bằng đỏ thủ khoa với bức tranh sơn dầu "Hội Soang Rap" thể hiện một phong cách nồng nhiệt, tự sự chân thành qua những mảng hòa sắc đỏ và đen tràn đầy sức sống.
"Đi dự hội" - sơn dầu của Y Nhi Ksor.
Y Nhi giờ đã là giảng viên của Trường Cao đẳng Văn hóa Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 Đắk Lắk. Mọi câu chuyện bắt đầu từ khi bức tranh "Đi dự hội" của anh được trao giải nhất trong cuộc triển lãm tại tỉnh và được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mua lưu trữ. Tác phẩm này sau đó còn được đưa vào sách giáo khoa Mỹ thuật thực hành lớp 9, trong hệ thống Ok986 tải ứng dụng phổ thông. "Đi dự Hội" (tranh sơn dầu, kích cỡ 1,1mx1,5m) là một vinh dự và là sự khởi nghiệp của Y Nhi Ksor.
Có thể nói, từ đó, mỗi bức tranh được Y Nhi vẽ ra như đã có một giải thưởng chờ sẵn. Hàng loạt tác phẩm của Y Nhi ra đời từ năm 1988 đến năm 2004, với đề tài quê hương trong lao động và tình yêu, cũng như lễ hội, sinh hoạt của buôn làng. Ngoài giải thưởng cho mỗi bức tranh, Y Nhi còn được nhiều nhà sưu tầm tìm đến. Anh thổ lộ: "Mình bán tranh có khi vì túng bấn, lại có khi vì sự ngưỡng mộ của bạn bè, hay vì sự cả nể". Thế là lần lượt các bức tranh cứ rời bỏ anh mà đi. Chúng tản mát khắp nơi. Nhiều lúc Y Nhi chỉ còn biết ngắm những đứa con tinh thần của mình qua các file ảnh. Anh bật máy tính rồi giới thiệu với tôi: Đây là bức "Rượu mừng", đây bức "Lễ trao vòng", còn đây là hình của "Mùa gặt"; hoặc đấy là dấu ấn của "Đi dự Hội", và đây là câu chuyện về "Hội làng" cùng "Mùa tra hạt"...
Y Nhi kể trong nỗi bùi ngùi khi nhớ tới những giấc mơ một thời, nhớ tới những tháng ngày vật lộn để mưu sinh, nhất là trong thời điểm anh vào TP Hồ Chí Minh làm luận văn cao học. Anh luôn có ước nguyện được nâng cao trình độ để có thể dạy học sinh của mình tốt hơn, dễ dàng hơn. Anh muốn đem nguồn ánh sáng mới cho những người con của miền đất bazan hoang dã một thời được mở rộng học vấn và mỗi người học trò của anh phải là một họa sĩ người Ê đê tài hoa. Y Nhi Ksor hiện là thạc sĩ về Mỹ thuật đầu tiên và duy nhất ở Đắk Lắk. Khi kể về những tác phẩm đang lưu lạc ở đâu đó nơi xứ người, Y Nhi buồn lắm. Đôi mắt anh trở nên u sầu.
Ngồi bên Y Nhi Ksor, họa sĩ trẻ Hồ Hậu bất chợt chỉ tay lên bức tranh treo trên tường (bức tranh ghi lại hình ảnh một người đàn bà nổi giận trước hiểm họa suy tàn của môi trường sống), nói, đó là bức tranh duy nhất của Y Nhi còn được giữ lại trên miền đất cao nguyên này. Hồ Hậu kể, từ khi anh mua tác phẩm này của thầy Y Nhi, tới nay đã có nhiều người ngỏ ý muốn mua lại. Thậm chí có người đã trả giá gấp hàng chục lần tiền khi anh lấy bức tranh về, nhưng anh không bán. Hồ Hậu muốn giữ lại bức tranh cho quê hương mình. Y Nhi nghe Hồ Hậu nói với cặp mắt buồn đến nao lòng.
Mấy năm gần đây, do quá bận bịu với Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP trường lớp và mưu sinh nên bao dự tính của Y Nhi đành phải gác lại. Anh kể, cách đây mấy năm, anh đã cầm cọ trở lại trong một trại sáng tác với đề tài về Lễ hội cà phê. Tác phẩm "Bốn mùa" (sơn dầu, kích cỡ 1.2mx2,55m), với hình tượng bốn cô gái Tây Nguyên trẻ trung tràn đầy sức sống đã được anh thực hiện trong thời gian này. Đó là những mẫu hình nude rất Ê đê, được ẩn dụ trong ngôn ngữ hội họa hiện đại và quyến rũ.
Đường dài bao nỗi
Y Nhi tâm sự với tôi về những dự định anh sẽ làm trong thời gian trước mắt, đặc biệt là những bức tranh về mùa mưa cao nguyên mà anh muốn thực hiện. Anh sẽ lại vẽ về những niềm khao khát của ông cha trong sáng tạo và dẫn đường cho những người con Tây Nguyên đi tới chân trời mới. Đó là suối nguồn của âm nhạc và thơ ca. Đó là tình yêu và sáng tạo. Giờ đây, với Y Nhi, những giải thưởng đã là quá khứ. Chỉ còn kỷ niệm và niềm hân hoan được lưu trữ.
Y Nhi dẫn tôi về một lớp học vẽ. Hiện anh đang dạy cho hàng chục học trò luyện thi. Mỗi ánh mắt trẻ nơi đây, trên mảnh đất Ban Mê này đang chờ đợi một tương lai mà người thầy này dẫn dắt. Anh mong muốn những họa sĩ trẻ sẽ tiếp nối con dường mình đang đi, và sẽ tạo nên những sắc màu Tây Nguyên mới. Anh tâm sự: "Mình sẽ sớm cầm lại cây cọ trong một ngày gần nhất để tìm lại những tháng ngày rực rỡ nhất". Anh nguyện sẽ không vì sự mưu sinh mà phải bán những đứa con tinh thần của mình và sẽ giữ lại cho quê hương, giữ lại cho buôn Sek nghèo khó và hoang vu một thời của mình những họa phẩm mà anh tâm đắc
